بيانيه شماره 1
(پيرامون انتخابات مجلس شوراي اسلامي)
ان الله يامركم ان تؤدوا الامانات الي اهله(1)
آنچه را كه نهضت آزادي در 20 مرداد 62 ندا داد، و شعار و خواست هميشگي ما در مبارزات گذشته تا پيروزي انقلاب بوده است، انتخابات بر حق و حق انتخاب كردن مردم ميباشد. يعني انتخابات پاك براي تشكيل يك مجلس پاك كه اسلامي و مستقل و قوي بوده منبعث و متعلق به ملت باشد و بتواند شعار سهگانه مقدس انقلاب را تامين نمايد. انتخاباتي كه آلوده به انحصار و اختناق و اجبار نباشد. به دور از تبعيض و تحميل و تزوير و مصون از توهين و تهمت و تهديد و از آزار و تكفير باشد. انتخاباتي واقعاً آزاد و از هر جهت قانوني با «مشاركت عامة مردم در تعيين سرنوشت سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي خويش» بر طبق اصل سوم قانون اساسي.
در انتخابات مجلس شوراي اسلامي كه در آستانه برگزاري آن ميباشيم در حقيقت متصديان و گردانندگان امور، قدرت و اختياراتي كه به آنها داده شده و يا به دست گرفتهاند بايد امانت و حقي بدانند كه متعلق به ملت است و اينك به او برگردانده ميشود، تا آزادانه و مختارانه هر كس را مايل است به نمايندگي مجلس براي اعمال حاكميت و نظارت برگزيند. چنين تحويل دادن امانت به مردم كشور اجراي امر خدا و قبول حاكميت عليالاطلاق او ميباشد.
نهضت آزادي ايران هيچ گاه آزادي انتخابات را، عليرغم بدگوييها و بدانديشيهاي رايج، به قصد وكيل و وزير شدن كسان خود عنوان نكرده است، بلكه به خاطر هموطنان عزيز مطالبة تامين آزادي و امنيت و عدالت را مينمايد، تا داوطلبان و مردم از ترس و ياس بيرون آمده همگي با اطمينان و اعتماد لازم مشاركت در انتخابات بنمايند. براي ما هر كس كه آگاهانه و آزادانه از طرف مردم انتخاب شود نماينده است و روي سرمان جا دارد. خواه اداري باشد يا بازاري، روحاني يا روشنفكر، كشاورز يا كارگر و بالاخره حزبي و خطي باشد يا منفرد. مسلماً مجلسي كه متشكل از نمايندگان منتخب خود مردم نباشد نميتواند تامين كننده آزادي و امنيت، نگهبان استقلال و مصالح مملكت و روي كار آورنده دولت قسط و عدل جمهوري اسلامي باشد. مجلس كه احياناً كرسيهاي آن برخلاف حقوق مردم و قانون غصب شده باشد چگونه ممكن است واضع قوانين پاك و درست گردد و زيان و خيانتي به ملت نرساند؟
متاسفانه گهگاه كه ما حرفي زدهايم و حتي اگر گفتهايم شب تاريك و روز روشن است، گروهي گفتار ما را حمل بر غرض و دشمني كرده تحريف كلام و قلب حقيقت نمودهاند. اينها درك نميكنند كه اشخاص ممكن است اصولي و طرفدار حق بوده روي علاقه و ايمان به ايران و اسلام اظهارنظر و ايراد انتقاد و مطالبه عمل نمايند.
بعد از نطق قبل از دستور بيستم مرداد ماه در مجلس و سپري شدن دوران توهين و تهمت كه توام با حمله و كتك و غارت بود و بهانه آن هم اعتراض بما كه چرا مسئله غيرمهم انتخابات مجلس و آزادي آن را مطرح كردهايم، يك دوران اميد با عهد و وعدههاي مطلوب پيش آمد. قسمتي از اين اظهارات تكرار گفتههاي اعتراض شدة ما و تاييد خواستههاي مردود شدة ما بود كه جا دارد در خاطرها محفوظ بماند و مطالبه شود. از آن جمله است بيانات ذيل كه از طرف مقامات و مسئولين جمهوري اسلامي ايران به مناسبتهاي مختلف و تدريجاً ايراد گرديده است.
ـ آقاي رئيس جمهور در مصاحبه مورخ 17 مهر ماه 62 با روزنامه جمهوري اسلامي:
به نظر بنده انتخابات آينده مجلس بهترين انتخاباتي خواهد بود كه در اين چند سال انجام خواهد شد … و يك مبارزه سياسي و انتخاباتي بسيار شيرين در سطح كشور وجود خواهد داشت. ـ من به آنها (گروههاي سياسي مخالف) اطمينان ميدهم كه دولت در كارشان هيچ اخلالي نخواهد كرد و هر چه ميتوانند در مورد كانديداهايشان تبليغات انتخاباتي كنند ـ دولت و دستگاه اجرايي مطلقا در كار آنها دخالتي نخواهد كرد و مانع كار آنها نخواهد شد ـ به طور قاطع ميگويم كه انتخابات آينده مجلس جز آزادترين و پرشورترين و بهترين انتخابات خواهد بود.
ـ آقاي رئيس مجلس و امام جمعه موقت تهران در خطبه 11 آذر ماه:
مردم خود را آماده كنند كه در اين انتخابات سرنوشتساز شركت كنند ـ هيچ اجباري ما از لحاظ قانوني انجام نميدهيم و انتخابات آزاد آزاد است كه مردم در آن شركت بكنند (يا نكنند) ـ در مورد كانديداها هيچ گونه محدوديتي غير از آنچه در قوانين آمده وجود ندارد ـ شيوه انتخابات بايد مثبت باشد كساني كه بخواهند با بعد منفي و بدنام كردن رقيبهاي خودشان تبليغ كنند از نظر ما … يك گناه است ـ (نامزدها) اگر ميتوانند بروند سخنراني كنند، جزوهاي بنويسند ـ تبليغاتي كه متعلق به دولت است بايد عادلانه باشد. يك روزنامه كه ملك خودش است بايد قانون مطبوعات را مراعات كند. ـ از حالا به استقبال انتخابات برويد و انشاءالله با آزادي كامل و مراعات عدل و انصاف در تبليغات و مراعات اسلام …
ـ آيتالله العظمي منتظري در سمينار شوراهاي استاني ائمه جمعه منعقده در قم، به تاريخ 22 آذر ماه:
اگر هم روحانيون قم و تهران و ديگر شهرها خواستند مستقيما در انتخابات دخالت كنند و افراد خوبي را به مردم معرفي نمايند بايد به شكلي باشد كه مردم نگويند افرادي را به ما تحميل كردند ـ مردم خودشان داراي رشد و عقل هستند و همين كه ما آنها را ارشاد كرديم يا افرادي را به آنها معرفي نموديم كافي است. ـ آقاياني كه ميخواهند كانديداها را معرفي كنند بايد به اين نكته اصلي توجه نمايند كه مردم باز احساس نكنند قيم دارند، از قم و تهران روحانيون ميخواهند كساني را به آنها تحميل نمايند. يك كودتاي خزنده و تدريجي براي از بين بردن فرزندان اصيل انقلاب و منزوي نمودن آنها به وجود آمده و وضعي پيش آمده كه به تدريج افراد مستقل و آزادي كه هم تعهد به اسلام دارند و هم سابقه انقلابي و فداكاري داشتهاند و از طرفي هم عاقل و باكفايت ميباشند در معرض خطر حذف و انزوا قرار گرفتهاند و به نظر من اين يك خطر بزرگي است.
در قطعنامه سمينار ائمه جمعه در قم، به تاريخ 24 آذر ماه:
همزمان با معرفي كانديداها و شروع فعاليتهاي انتخاباتي تريبون نماز جمعه نبايد وسيله تبليغ براي گروه يا دسته خاص قرار گيرد. ائمه جمعه ضوابط و معيارهاي انتخاب اصلح و شيوه برخوردهاي تبليغاتي و رعايت اخلاق و ضوابط اسلامي را براي مردم تشريح نمايند تا مردم حاضر در صحنه با آگاهي كامل نسبت به كانديداهاي مورد علاقه خود راي دهند. روي جهات مثبت كانديداها تكيه كرده و از تبليغات منفي نسبت به ساير كانديداها خودداري نمايند.
ـ و بالاخره در راس آنها فرمايشات رهبر انقلاب در 20 آذر ماه خطاب به فقهاي شوراي نگهبان:
مردم اگر اسلام را، استقلال و آزادي را، نبودن تحت اسارت شرق و غرب را ميخواهند همه در انتخابات شركت كنند و در صحنه حاضر باشند. مسئله خوب بودن خود شخص است نه اين كه از يك دسته خاص باشد نه اين كه اهل علم باشد، حزبي باشد، بازاري باشد … عمده موازين آن است كه قانون و اسلام تعيين كرده است . اگر عدهاي جمع شدند و افراد نالايق را معرفي كردند مردم به آنها راي ندهند.
تصريحات و تأكيدات فوق موجب خوشحالي و اميدواري بوده ملت انتظار دارد به وعدههايي كه اين بزرگواران دادهاند عمل شود ولي در عين اين كه آنچه گفته شده است شرايط لازم براي آزادي انتخابات ميباشد شرايط كافي نيست. هم نظريات القايي و مشخصات مافوق قانون اساسي براي نامزدهاي نمايندگي اظهار شده است كه انحرافي بوده بايد رفع نگراني به عمل آيد و هم ضرورتهاي ديگري به لحاظ آزادي واقعي انتخابات باقي مانده است كه تا دير نشده بايد تامين گردد.
در دسته اول پارهاي شعارهاي مذكور در مطبوعات حزبي يا دعاوي مطرح شده در سمينار قم قابل ذكر است كه اگر چه از طرف مقامات تاييد نگرديده يا بعضي از رهبران اشاره به خلاف آن نيز نمودهاند، معذلك جا دارد در مورد عدم قبول آنها تصريح لازم به عمل آيد. مثلا وقتي مينويسند «هنگامي ميتوان يك انتخابات را كاملا سالم دانست كه هم آزادي در آن تامين شده باشد و هم در محيطي دور از تبليغات گمراهكننده انجام گيرد»(2) ضمن آنكه اين كلام حرف نادرستي نيست و تبليغات گمراه كننده عمل ناصحيح ميباشد، اولا اشكال در تعريف و تشخيص تبليغات و گمراه كنندگي آن است زيرا كه اگر مدعي و قاضي يكي باشد اين شرط حربه خطرناكي براي حذف هر مخالف يا ناموافق خواهد بود. ثانيا در آنجا كه مينويسند «كساني كه اين آزادي را منكر هستند در واقع خواهان آزادي و خيانت هستند»(3) علاوه بر مشمول آيه شريفه ان بعض الظن اثم بودن اين انتساب و اتهام جرم سنگين، خلاف شرع محسوب ميشود و نقض تاكيدات مكرر آقايان، داير به التزام به مثبت بودن تبليغات و خودداري از حمله به رقيبان را مينمايد. ضمناً استدلال كهنه و مكارانه شاه معدوم در زمان سلطه استبداد را به ياد ميآورد كه با سربلندي و غرور خاص ميگفت « در كشور من همه گونه آزادي وجود دارد جز آزادي خيانت».
بعضي از آقايان شركت كننده در سمينار قم نيز گفتهاند «حوزه علميه و روحانيت تهران بهتر است شرايط كانديدا شدن را اعلام نمايند» فراموش كردهاند كه قانون اساسي (و قانون انتخابات كه در دست تصويب مجلس ميباشد) اين شرايط را روشن كرده است (و ميكند). يا بيان قاطعانه ديگري كه اظهار شده است «از همه اوليتر ائمه جمعه و جماعاتاند كه به دليل روحاني بودن و تعهد به انقلاب بايد توجه و اشراف كامل داشته باشند» تعارض با قانون اساسي دارد كه وزارت كشور را مجري انتخابات و شوراي نگهبان را ناظر بر آن معين كرده است.
به طوري كه در بيانات رهبر انقلاب نيز آمده است مردم هستند كه بايد حاضر و ناظر در صحنه باشند و تصميم گيرنده در انتخابات نامزدهاي معرفي شده هم مردماند. بديهي است كه معرفي يا تبليغ نامزدهاي نمايندگي از ناحيه هر فرد يا مقام و گروه غيررسمي اشكالي ندارد، اصل اين است كه به فرموده آيتالله منتظري عنوان آزاد نبودن انتخابات و يا مثلا تحميل افراد و يا قيم بودن براي مردم پيش نيايد و برخلاف دوران گذشته بپذيريم كه «مردم خودشان داراي رشد عقل هستند».
هم چنين اظهار يكي ديگر از آقايان ائمه جمعه كه «ما امروز بايد از گذشته عبرت بگيريم و رسماً در انتخابات دخالت كنيم» كلام خطرناكي بوده طرز تفكرهاي نظام گذشته را به خاطر ميآورد.
اين نكته نيز نبايد فراموش شود كه خودداري از تبليغات سوء عليه سايرين و از اعمال خلاف قانون نبايد اختصاص به دوران انتخابات و يكي دو روز رايگيري داشته باشد و اگر احتراز از اين اعمال ماهها قبل از دوران فعاليت انتخاباتي رعايت نگردد آزادي انتخابات تحقق نخواهد يافت.
اما آن شرايط و مقدمات كه هنوز تامين نگرديده است و تا نشود انتخابات را نميتوان آزاد ناميد، امنيت و عدالت است. در شرايطي كه روزنامه و رسانههاي گروهي، راهپيماييها و اجتماعات، منابر و نهادها و سنگر نماز جمعهها حالت انحصاري يك طرفه داشته سايرين محروم از اين امكانات و از روزنامه يا درج مقالاتشان باشند و علاوه بر آن نامزد نمايندگي شدن و فعاليت انتخاباتي، خارج از حلقههاي ائتلافي، ملازمه با خطر و حمله و حذف داشته باشد همة داوطلبان حاضر به اعلام نامزدي و فعاليتهاي انتخاباتي نخواهند گشت و همه مردم چشم بسته و بدون اعتماد شركت در انتخابات نخواهند كرد.
مهمتر از همه آن كه لازم است آن چه وعده دادهاند و ميدهند عمل شود و مسئولين و متصديان به گفتههاي خود عمل نموده و مشمول ملامت و عذاب الهي «كبر مقتا عندالله ان تقولوا مالا تفعلون» نباشند. واقع اين امر اين است كه ما تا به حال در موارد عديده خلاف گفتهها را ديدهايم. از آن جمله و به طور نمونه موارد ذيل قابل ذكر ميباشد:
1ـ در پايان تلگرام مورخ 21/7/62 به عنوان رياست محترم جمهوري براي برگزاري يك ميتينگ عمومي انتخاباتي و حفظ امنيت آن از طرف نيروهاي انتظامي پرسش و درخواست نموديم ولي بلاجواب ماند.
2ـ در نامه مورخ 30 مهر ماه به وزارت كشور و به كميته مركزي اطلاع داديم كه قصد داريم روز جمعه 6 آبان ماه در نهضت سمينار براي «تامين آزادي انتخابات» منعقد سازيم (محل برگزاري اين سمينار در داخل ساختمان بود و نه در معابر و ميدانها كه بر طبق قانون احزاب مصوب مجلس شوراي اسلامي احتياج به اجازه وزارت كشور دارد و قبلا نيز سمينارهاي مشابهي را تشكيل داده بوديم ) و براي حفاظت و امنيت تقاضاي دستور مراقبت كرده و مشكلي در اين باره نداشتيم. اما در اين مورد چهار روز بعد كلانتري و كميته مركزي كتبا اطلاع دادند كه وزارت كشور با تشكيل سمينار موافقت ننموده و خواستهاند نهضت از برگزاري آن صرفنظر و در برقراري نظم و آرامش با مامورين همكاري نمايد. ما هم چنين كاري را كرديم. معذلك مواجه با حمله به دفتر و تخريب محل با ضرب و شتم سه نفر از همكاران و بازداشت چند نفر ديگر كه به قصد اعلام تعطيل و توضيح در داخل ساختمان آمده بودند، گشتيم، بدون آن كه مامورين كميته و دادستاني اقدام در جلوگيري از حمله مهاجمين و از انهدام و آزارها بنمايند. مقداري از اثاثيه و اموال نهضت و موجودي صندوق را بردند، همچنين اسناد و مدارك و مهر و اوراق ما را بدون صورت مجلس كردن خارج نمودند كه تا كنون با وجود مكاتبه با دادستاني انقلاب مركز و مراجعات مكرر حاضر نشدهاند عين يا فتوكپي آنها را كه مورد احتياج ماست مسترد نمايند. دنباله ماجرا و رفتاري را كه متاسفانه در مجلس شوراي اسلامي با دو نفر از نمايندگان تهران آقايان مهندس معين فر و مهندس صباغيان به عمل آمد و خود گواهي بر ادعاي آزادي! انتخابات شد. همه ميدانند و حتي برخلاف اسناد و شواهد آشكار گفتند كه اطلاع دادن ما به وزارت كشور پس از اعلام سمينار و پخش تراكت ميتينگ بوده است و اعلام نمودند كه در مجلس هم آقاي مهندس صباغيان اقدام به حمله و كتك نمودهاند!
3ـ نمايش برنامه «آمريكا از ظهور تا سقوط» در تلويزيون كه همه ديدند چگونه مشحون از اشارات و نسبتهاي نارواي خلاف واقع عليه دولت موقت و نهضت آزادي ايران است و گويي براي كوبيدن پيشاپيش مشاركت نهضت در انتخابات مجلس تنظيم شده است، كاملا حالت تبليغات مغرضانه منفي از ناحيه يك دستگاه دولتي و رسمي را داشته است و تا به حال با درخواست كتبي قانوني ما براي حضور در تلويزيون و توضيح و تكذيب جعليات موافقت نكردهاند.
4 ـ سرمقالات و حملات تلويحي يا تصريحي روزنامه جمهوري اسلامي و بعضي از نطقهاي قبل از دستور آقايان نمايندگان مجلس نيز تكميل نمايشنامه فوق ميباشد.
5 ـ از سه چهار ماه قبل به اين طرف بعضي از روزنامه فروشيهاي تهران عليرغم بازخواست حضوري و بازداشتهاي موقتي كه ميشدند جرات كردند نشريات نهضت را كه تا اين تاريخ تنها راه توزيع بسيار محدود آن دادن به پست يا توزيع دستي و فروش در غرفه كتاب جلوي دفتر نهضت بود، تحويل گرفته بفروشد، حتي «مركز توزيع جرايد» نيز پخش آنها را پذيرفت ولي پس از حمله 6 آبان ماه به دفتر نهضت اين امكان نيز از نهضت گرفته شده موزعين از قبول و توزيع نشريات ما خودداري مينمايند و ميگويند اجازه نداريم.
6 ـ در نامه مورخ 12/9/62 و با فاصله دو هفته به وزارت كشور نوشتيم اگر مخالفتي ندارند روز جمعه 25 آذر ماه سميناري در داخل نهضت تحت عنوان «آزادي و انتخابات» منعقد ساخته و در نظر بود آگهي برگزاري اين سمينار در جرايد كثيرالانتشار، منتشر شود. پنج روز بعد كتباً جواب عدم موافقت وزارت كشور با تشكيل سمينار نهضت رسيد و اين مخالفت در زماني صورت ميگيرد كه بعضي از احزاب و گروهها و همچنين ائمه جمعه، در خراسان و در قم و جاهاي ديگر سمينارهاي متعددي درباره انتخابات تشكيل داده و ميدهند.
از اينها گذشته كافي نيست كه دولت دخالت و اخلال در فعاليتهاي انتخاباتي گروههاي ناموافق يا معترض نكند، يا بگويد كه نميكنم بلكه بايد اجازه ندهند نهادهاي انتظامي و غيرانتظامي و سازمانها و گروههاي غير مسئول، با عناوين مردمي يا مذهبي و ظاهراً غيررسمي، در مخالفت و به زيان بعضي يا موافقت و به سود بعضي ديگر دخالتي نمايند و عملي انجام دهند.
بسياري از آشنايان و غيرآشنايان، از تهران و از شهرستانها، از ما ميپرسند آيا نهضت آزادي در انتخابات شركت ميكند، كانديد ميدهد و داوطلب نمايندگي هستيد يا خير؟ جواب ما اين بوده است كه داوطلب نمايندگي شدن، كانديد دادن و شركت كردن در انتخابات در صورت تامين آزادي واقعي انتخابات و اطمينان بر امنيت و عدالت وظيفهاي طبيعي ميباشد.
ربنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هديتنا وهب لنا من لدنك رحمه
نهضت آزادي ايران
تهران 1/10/62
(1) . نساء 58/61 ـ به درستي كه خداوند به شما امر ميكند امانتها را به اهلش برسانيد.
(2) سرمقاله روزنامه جمهوري اسلامي مورخ 22/9/62
(3) همان
