1902
02/11/1383
تداوم راه شادروان مهندس بازرگان در ده سالي كه گذشت
در روزهاي پاياني ديماه 1373 جلسه تاريخي شوراي مركزي نهضت آزادي ايران به رياست شادروان مهندس مهدي بازرگان در حالي برگزار گرديد كه آثار بيماري حاد قلبي در چهره هميشه مصمم و شاد اونمايان بود .
فضاي آكنده از التهاب و نگراني بر اعضاي جلسه حاكم بود و چشمها به لبان حقگوي او براي تعيين راه آينده دوختهشدهبود .
او از سفري سخن آغاز كرد كه مشام دل از بيِبازگشت بودن آن خبرميداد.
خطوط چهرهاش در آن روز بيانگر حكايت تلخي بود از روزهاي سخت تكاپوي راه آزادي و ستيز با استبداد و استعمار در ساليان دراز، بر لبانش لبخند و شيريني هميشگي نبود و صداي تپش قلبش آرامش روزهاي زندان قزلقلعه و برازجان را نداشت .
سخنان وصيتگونهاش گوياي سپردن وديعهاي گرانبها به ياران باوفايش به مصداق آيه «فاستقم كما امرت و من تاب معك و لا تطغوا انه بما تعملون بصير» ( هود – 112 ) بود.
وي اعضاي شورا را به تداوم راه طيشدهاش و استوار ماندن بر انديشه نهضتي ترغيب كرد .
بازرگان كه در بينش و منش خويش ، مبارزات سياسي – اجتماعي در راه ملت و كشور را تكليف و در انديشهاش به حكم « ان لا تعبدوا الا اياه » اقتضاي اطاعت از خدا را مبارزه با بندگي غير خدا و شرط سپاس ايزدي را تحصيل آزادي براي استقرار عدالت ميدانست، در آن لحظات تكاندهنده به ياران خويش وصيت ميكرد كه بكوشند تا تفكر و انديشه نهضت، به عنوان نهال رسته در بستر ايرانيت و آبياري شده با آموزههاي اسلامي و با آرزوي خدمت به خلق، همچنان با حفظ و تقويت انسجام و يكدلي ياران و توكل آنان بر خالق هستي و توجه به معنويات، بالنده و شاداب بماند و رشد كند.
اين نگاه هميشگي او به كار جمعي و مبارزه سياسي در راه آزادي و بهروزي ملت، به عنوان يك وظيفه عبادي، به صورت توصيه مؤكد در ادامه فعاليت نهضت حتي در وصيتنامه آن شادروان به خانوادهاش نيز بازتاب يافت .
سرانجام، آن جلسه سرنوشتساز شوراي مركزي در حالي پايان يافت كه آغازي نو در راه بود. آخرين سفر جسماني مهندس بازرگان به قصد ادامه درمان بيماري قلبي در خارج از كشور، به توصيه پزشكان، در صبحگاه جمعه 30 ديماه 1373 سفر آغازگرديد ولي او در ميانه سفر، و ساعاتي پيش از رسيدن به بيمارستان مقصد، در فرودگاه زوريخ به ديار حق و به سوي معشوق شتافت و همفكران ، ياران و دوستان خويش را با غمي جانكاه و امانتي سنگين تنها گذاشت .
مراسم تشيع و بزرگداشتهاي او در تهران و شهرستانها با اقبال كمنظير مردم قدردان كشورمان روبرو گرديد و ملت ايران با چنين بزرگداشتي از او نشان داد كه 16 سال سب و لعن مخالفان ومعاندان بر او و انديشههايش كه از تريبونهاي رسمي و غير رسمي از جمله در مساجد و برمنابر پخش ميشد بر وجدان بيدار ملت اثر معكوس يافته و او در دل مردم به عنوان خدمتگزاري صادق ، ايران دوستي مسلمان و مصلحي بيادعا جايگرفتهاست . بينش و منش بازرگان در طول زندگيش چنان بود كه در واكنش جامعه، پس از درگذشت او حيات تازهاي در كالبد جنبش آزاديخواهي دميد. حتي دشمنان او در مرگش زبان بر تكريم و تجليل او گشودند.
گرچه جمعي بر اين باور يا آرزو بودند كه با درگذشت مهندس بازرگان مهمترين آفريده سياسي او يعني نهضت آزادي ايران نيز برچيده خواهدشد، يار ديرينه بازرگان، شادروان
دكتر يدالله سحابي، در مراسم تشييع پيكر بازرگان از حسينيه ارشاد ، تداوم راه آن روانشاد و نهضت آزادي ايران را اعلام كرد و انتخاب دبير كل جديد نهضت توسط شوراي مركزي را به ملت ايران نويد داد.
بدين ترتيب، بهرغم رنجهاي سختي كه نهضت آزادي ايران و فعالان و اعضاي آن، از تعطيل دفتر تا دستگيري و زندانيشدن ياران در سالهاي 67، 69، 79 و80 و تضييقات متعدد ديگر متحمل شدند، نهضت با سرافرازي ادامه يافت، بهگونهاي كه اكنون، در دهمين سالگرد در گذشت زندهياد مهندس بازرگان، اعتبار سياسي، ملي و بينالمللي نهضت بهدليل پايداري و ادامه سياستها و خطمشي 43 سال گذشته بسي افزايش يافتهاست .
اقبال عمومي و روزافزون مردم، به ويژه جوانان، به نهضت آزادي ايران و به تفكر، انديشه، وبينش و منش سياسي و اجتماعي آن زندهياد، مصداق واقعي تحقق وعده خداوند است كه فرمود: «العاقبة للمتقين.»
نهضت آزادي ايران گرچه خود را بينياز از نقد نميداند و به نارساييها و كاستيهايش اعتراف دارد، خود را در پيشگاه خداوند قادر يكتا وملت شريف ايران شرمسار نميبيند زيرا در حد توان در دفاع از حقوق و آزاديهاي مردم، تحقق حاكميت ملت و ايجاد جامعه مدني بيوقفه تلاش كرده است.
نيازي به توضيح نيست كه نكوداشت و تجليل مهندس بازرگان بهعنوان يكي از شخصيتهاي بزرگ خدمتگزار ايران و اسلام، به قصد ستايش و بتسازي نيست، بلكه با هدف بزرگداشت منش سياسي و اجتماعي او و الگو قرار دادن رفتارش در 60 سال مبارزه خستگيناپذير آن رادمرد تاريخ معاصر ايران تاييد و تاكيد بر مواضع و خطمشي واقع بينانه وي و همراهانش ميباشد.
خوشبختانه، تجربه 26 ساله پس از پيروزي انقلاب، بويژه ده ساله گذشته، و فضاي سياسي پديد آمده، امكان بررسي كارنامه حاكمان نظام جمهوري اسلامي را بيش از پيش فراهم ساختهاست. در چنين جو و فضايي، صاحبنظران منصف عموماً و اكثرا اذعاندارند كه سياستها و ديدگاههاي كلان بازرگان ، چه در دولت موقت و چه پس از آن تامينكننده واقعي منافع و مصالح ملت ايران بودهاست . آنان عموما معترفند كه آنچه جوانان پرشور و بيتجربه انقلابي در آيينه صاف نميديدند، آن پير روشن ضمير در خشت خام انقلاب، جامعه و تاريخ مي ديد و ميگفت.
اكنون بدون آنكه نياز به سرزنشكردن اين و آن باشد، همينقدر كه مخالفان و منتقدان بازرگان به اين نتيجه رسيدهاند ، جاي بسي اميدواري است .
رهروان و ياران بازرگان در نهضت آزادي ايران ميكوشند كه برسر پيمان خويش در ادامه راه حق و خدمت به ايران و اسلام ، همچون گذشته استوار و پابرجا باشند و اميدوارند كه به ياري خداوند راه بازرگان توسط همه اصلاحطلبان و علاقهمندان به ملك و ملت با جديت ادامه يابد.
نهضت آزادي ايران
