دموكراسي و حقوق بشر بايد مبناي اصلاح طلبي باشد
گف
ت وگوي دكتر غفار فرزدي با خبرنگار تبريز نيوز
27 شهريور 1387 ساعت 18:50
عمده ترين دستاورد اصلاحات تمرين دموكراسي بود.در كشورهاي جهان سوم مشكل عمده همين است كه كساني كه در راس قدرت هستند با استفاده از ابزارهايي كه در دست دارد مي خواهند هر جور شد بر سر قدرت باقي بمانند…
تبريزنيوز: سرويس سياسي:تارنماي ياغيش: با دكتر “غفار فرزدي” دبير نهضت آزادي شاخه تبريز، درباره فضاي سياسي كشور و انتخابات پيش روي رياست جمهوري به گفتگو نشسته ايم. “فرزدي” از موضع يك فعال سياسي ضمن موافقت كلي با راهبردهاي اصلاح طلبانه، انتقادات جدي و قابل توجهي نيز بر روش كار اين طيف مطرح مي كند.
آقاي دكتر از نظر شما به عنوان يك فعال سياسي با تجربه آيا مي توان به انتخابات رياست جمهوري آينده براي تحولات سياسي و اجتماعي اميد بست؟
دكتر غفار فرزدي : به موجب اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي، مفاد اعلاميه جهاني حقوق بشر و تعهداتي كه نظام جمهوري اسلامي درعرصه بين المللي پديرفته است مشاركت در انتخابات گوناگون و تلاش براي دست يابي به قدرت سياسي، نه تنها از جمله حقوق سياسي و شهروندي آحاد ملت و احزاب و گروه هاي سياسي است بلكه بخشي از حقوق انساني افراد محسوب مي شود. سلب اين حقوق از ملت در حكم نقض آزادي ها و حاكميت ملت است كه در نهايت به تضعيف حاكميت ملي و استقلال سرزمين ايران منجر خواهد شد. لذا انتخابات آزاد يكي از حقوق مسلم مردم است و شركت در انتخابات آزاد، مي تواند مردم را ولو اندكي در مبارزه شان براي آزادي و حقوق دموكراتيك جلو بيندازد. در آن صورت مي توان براي تحولات سياسي و اجتماعي اميد بست.
راهكار اصلاح طلبان در دوانتخابات گذشته به ويژه انتخابات مجلس هشتم ائتلاف بود.ظاهرا اين راهكار تا حد زيادي موفق هم بوده است.ديدگاه شما نسبت به اين راهكار چيست؟
دكتر غفار فرزدي : در انتخابات مجلس هشتم، انشعابي در ائتلاف اصلاح طلبان رخ داد و به جدايي اصلاح طلبان سنتي از طبف دموكراسي خواه انجاميد گوياي اين ضرورت است كه انديشه دموكراسي و حقوق بشر بايد به عنوان مبنا و محور جريان اصلاح طلبي براي گذر از وضعيت كنوني قرار گيرد.
مهم ترين ضعف ائتلاف اصلاح طلبان در انتخابات مجلس چه بود؟
دكتر غفار فرزدي : همان طور كه در سوال قبلي بيان شد واقعيت آن است كه اصلاح طلبان پيشرو آشكارا دريافته اند كه علت نوميدي مردم و شكست آنان در چند دوره انتخابات افزون بر وجود امكانات غير متعارف و بسيار موثر رقيب و توسل رقيب به تماميت خواهي به شيوه هاي تقلب آميز و غيره، به فقدان اتحاد راهبردي، معرفي نامزدهاي گوناگون و ضعف در تدوين و اعلام برنامه ها و مواضع از سوي اصلاح طلبان نيز مربوط مي شود. اصلاح طلبان به درستي دريافته اند با آن كه در انتخابات مجلس ششم، ليست واحد نداشتند علت پيروزي قاطع آنان جذابيت برنامه هاي بود كه به مردم وعده داده بودند؛ شعارهايي مانند اصلاح قانون مطبوعات، نظارت بر نهادهاي اقتصادي زير نظر مقام رهبري و حذف نظارت استصوابي شوراي نگهبان از جمله مواردي بودند كه ملت را در آن دوره به مشاركت در انتخابات اميدوار مي كرد.
آيا در انتخابات رياست جمهوري هم ائتلاف مي تواند راهكار خوبي باشد؟
دكتر غفار فرزدي : ائتلاف ميان گروه هاي سياسي در فصل انتخابات، به خصوص براي گروه هايي كه هر يك به تنهايي شانس پيروزي ندارند و يا شانس كم تري دارند امري رايج و مقبول است. اصلاح طلبان نزديك به حاكميت در اين راستا فعاليت كرده و مي كنند. اما تا چه اندازه موفق شوند چندان روشن نيست. در انتخابات گذشته رياست جمهوري گذشته اصلاح طلبان نتوانستند بر يك كانديداي واحد به توفق برسند. در نتيجه آرايشان شكسته شد و شكست خوردند.
آيا در صورتي كه همه گروه هاي موسوم به اصلاح طلب در ائتلاف قرار گيرند شماي بيروني آن ناهمگون و متناقض نخواهد بود؟ اساسا پيشنهاد شما براي ائتلاف و چگونگي سازماندهي آن چيست؟
دكتر غفار فرزدي : وظيفه اصلي اصلاح طلبان در شرايط كنوني حفظ و تقويت وحدت و انسجام داخلي در چارچوب اهداف و برنامه هاي حداقلي مشترك در راستاي مطالبات تاريخي و راهبردي ملت ايران و رويارويي با انحرافات از اصول و آرمان هاي اوليه انقلاب است. وقت آن رسيده است كه اصلاح طلبان از تجربيات گذشته و پراكندگي هايي كه موجب شد تا محافظه كاران به طور يك جانبه تمام قدرت را در دست بگيرند عبرت بياموزند و كوشش كنند خودخواهي ها، خود محوري ها و منيت هايي كه موجب شكست روشنفكران و اصلاح طلبان بوده است مهار شود.لازمه اين كار احترام به ديدگاه ديگران و تاكيد بر وجوه اشتراك، به جاي برجسته كردن وجوه اختلاف و تفاهم بر شعارهاي حداقلي براي همكاري جمعي است. اين توصيه در واقع همان راهبرد و وفاق ملي است كه نهضت آزادي ايران از همان سال 1381 به عنوان يك راهبرد ضروري براي خروج از بحران هاي كشور مطرح كرد.
مهم ترين بحث ائتلاف ظاهرا نامزدي آقاي خاتمي در انتخابات رياست جمهوري است. نظر شما در اين مورد چيست؟ آيا بدون در نظر گرفتن ساير نيروها مي توان مستقيما به سراغ آقاي خاتمي رفت؟ و در صورت رد صلاحيت آقاي خاتمي و يا شكست ايشان در نتيجه تقلب در انتخابات چه بايد كرد؟
دكتر غفار فرزدي : مهم تر از توافق و اجماع نظر بر يك كانديداي مشترك و اينكه آيا آقاي خاتمي مي آيد يا نمي آيد مساله مديريت انتخابات است. اصلاح طلبان بايد مشخص كنند كه چگونه مي خواهند نظارت و كنترل بر اين انتخابات انجام شود. چرا كه عده اي مي خواهند انتخابات را مديريت كنند و با وضعي كه مي بينيم به راحتي اگر آقاي خاتمي هم بيايد فرد مورد نظر را از صندوق بيرون مي آوردند. اما اگر همگرايي ميان گروه هاي مختلف ايجاد شود مي توان از طرفيت ها استفاده نمود و مي توان انتخابات را سالم برگزار كرد.
برخي از منتقدين حضور آقاي خاتمي ريس جمهور شدن ايشان را تا حدودي بي نتيجه مي دانند و دوره هشت ساله رياست جمهوري ايشان را مثال مي زنند. اولا نظر كلي شما به عنوان يك فعال سياسي درباره دوره حكومت آقاي خاتمي چيست و ثانيا فكر مي كنيد حضور ايشان مي تواند براي موفقيت در مسير آزادي و قانون گرايي مثمر ثمر باشد؟ اگر پاسخ شما مثبت است احزاب اصلاح طلب و شخصيت هاي اصلاح طلب چه وظايفي را بايد بر عهده بگيرند تا دولت سوم آقاي خاتمي به موفقيت هاي يبيشتري نايل آيد؟
دكتر غفار فرزدي : عمده ترين دستاورد اصلاحات تمرين دموكراسي بوده است.در كشورهاي جهان سوم مشكل عمده همين است كه كساني كه در راس قدرت هستند با استفاده از ابزارهايي كه در دست دارد مي خواهند هر جور شد بر سر قدرت باقي بمانند.حضور ايشان در حاكميت مي تواند براي موفقيت در زمينه آزادي و قانون گرايي مثمر ثمر باشد. چرا كه نه؟ منتهي بايد توجه داشت سياست ورزي به معناي باقي ماندن در قدرت نيست. يك پايه سياست ورزي حفظ پايگاه اجتماعي است. اگر به قيمت سهم گرفتن از قدرت، پايگاه اجتماعي را از دست بدهيم به اين معناست كه به جاي سياست ورزي تنها قدرت ورزي مي كنيم. به طور مثال قرار نبود خاتمي اقدامي خلاف قانون انجام دهد و برگزاري انتخابات مجلس هفتم به آن نحو كه ايشان انچام دادند با قانون اساسي تباين داشت. لذا برگزاري انتخابات متباين با قانون را ديگر نمي توان جزو مشكلات ساختاري سياسي به حساب آورد. بلكه جزو مشكلات رفتار سياسي آقاي خاتمي و اصلاح طلبان محسوب مي شود. اين رفتار سياسي فارغ از شهامت مدني است و موجب خدشه دار شدن اعتماد مردم مي شود.
به نظر شما مهم ترين برنامه اصلاح طلبان در صورت كسب قدرت چيست؟ اين سوال به اين دليل اهميت دارد كه دولت نهم تقريبا در تمام زمينه ها نه تنها ناكام بوده بلكه عوارض بسياري نيز بر جا گذاشته است كه جبران همه آن ها در كوتاه مدت ميسر نخواهد بود و بايد برنامه اي بلندمدت براي آن جبران خسارات وجود داشته باشد.
دكتر غفار فرزدي : اصلاح طلبان وقتي در مقام تحليل شكست برآمدند به اشتباه گفتند كه علت شكست سخن گفتن از دموكراسي و عدم توجه به معيشت بوده است. سوال اين است مگر علت اقبال مردم به خاتمي سر دادن شعارهاي معيشتي بوده است؟ مردم به چيز ديگري راي داده بودند كه همان چيز بعد از مدتي در اصلاح طلبان مفقود شده بود. آن هم صداقت در عرصه سياست بود. بنابراين بايد مردم را جدي گرفت و مشكلات و موانع را بيان نمود و از آن ها كمك گرفت.
آقاي دكتر بدون تعارفات معمول نظرتان را درباره نقش احزاب در برنامه ريزي براي ائتلاف و پس از ائتلاف بفرماييد. واقعيت آن است كه برخي احزاب با تعداد اعضاي كم تر از انگشتان يك دست و احزابي گسيخته و بدون چارچوب و محتوا در برخي مواقع صحنه گردان شده اند. به نظر من حذف اين احزاب از بازي با حفظ شان احزاب بيشتر به نهادينه شدن تحزب كمك ميكند تا بها دادن به آن ها.
دكتر غفار فرزدي : متاسفانه در داخل دوم خرداد، آدم هايي كه با يكديگر 180 درجه اختلاف نظر دارند قادر نيستند وحدتي را شكل دهند كه مفيد باشد و بتواند موقعيت سياسي آن ها را تقويت كند.از درون جبهه اصلاحات مدام نشانه هاي نفاق بيرون مي آيد. به خصوص در كشوري كه همه رسانه ها در اختيار طرف مقابل است. اين وحدت شكننده، پاشنه آشيل گروه هاي اصلاح طلب مي شود.اصولا احزاب داراي برنامه هايي با حدود حداقلي و حداكثري هستند و طبيعي است كه گروه هاي مختلفي كه با نيت ائتلاف وارد انتخابات مي شوند روي يك برنامه حداقلي توافق كنند.
ظاهرا در برنامه ريزي براي ائتلاف اصلاح طلبان مانند اكثر پديده هاي سياسي و اجتماعي ساختاري عمودي و از تهران به شهرستان تعبيه شده است. به نظر شما اين ساختار مي تواند پاسخ گوي نيازهاي امروز جامعه باشد؟ اگر نيست آيا نبايد سهم موثري به استان ها در سازماندهي و برنامه ريزي اين امور داده شود؟ شما كه در اوايل انقلاب مسئوليت هاي مهمي در استان داشته ايد و در سه دهه گذشته به صورت فعال در مسايل سياسي حضور داشته ايد پتانسيل استان را در چنين برنامه ريزي هايي تا چه حد ارزيابي مي كنيد؟
دكتر غفار فرزدي : فعالان سياسي استان ها بايد در مرحله اول حول محور دموكراسي و حقوق بشر جمع شده و با توجه به بلوغ سياسي و تكيه به اشتراكات به كارهاي جمعي دست زنند و با دعوت از افراد تاثيرگذار در مركز و تعامل با آن ها تلاش نمايند تا كليه اصلاح طلبان و تحول خواهان را به فعاليت جمعي وادارند و از هر گونه تقابل، خودمحوري و تكروي كه مايه شكست جنبش دموكراسي است خودداري نمايند.
