شرح اولين مصاحبه مطبوعاتي كميته دفاع از آزادي و حقوق بشر
پنجشنبه 22/10/1356
روز پنج شنبه 22 ديماه 1356 مطابق با دوم ژانويه 197٨ جلسه مصاحبه
مطبوعاتي (كميته ايراني دفاع از آزادي و حقوق بشر) در ساعت 4 بعد از
ظهر با حضور هيئت اجرائيه كميته و جمعي از اعضاء هيئت موسس، با شركت
نمايندگان خبرگزاري هاي (آسوشيتدپرس)، (يونايتدپرس)، (رويتر)، (بي بي
سي)، (واشنگتن پست) و (گاردين) تشكيل گرديد. نمايندگان خبرگزاريهاي
(تاس)، و (آلمان) و نمايندگان مطبوعاتي روزنامه هاي (كيهان)،
(آيندگان)، (پيغام امروز) كه دعوت شده بودند حضور نيافتند. از طرف
روزنامه (اطلاعات) آقاي بلوچ شركت داشت. نماينده خبرگزاري (فرانس پرس)
بعلت گرفتاري در محل ديگر از عدم شركت در جلسه عذرخواسته و خواهش كرده
بود كه اوراق و مطالب مربوطه براي او فرستاده شود.
بدواٌ آقاي دكتر كريم سنجابي به نمايندگي از طرف هيئت اجرائيه از حضور
نمايندگان خبرگزاريها سپاسگزاري نموده و تاسيس كميته ايراني دفاع از
آزادي و حقوق بشر را بشرح پيوست اعلام كرد، سپس سئوالات نمايندگان
خبرگزاريها بشرح ذيل مطرح گرديد و به آنها پاسخ داده شد:
س ـ آقاي دكتر سنجابي آيا امروز كه اين جلسه مطبوعاتي را تشكيل داده
ايد اولين روز تاسيس كميته حقوق بشر خواهد بود؟
ج ـ اين كميته مدتي است تشكيل شده و تشكيل آنهم به دبير كل سازمان ملل
متحد طي مشروحه مبسوطي اعلام و ابلاغ شده. ولي امروز اولين روزي است كه
آقايان نمايندگان مطبوعات و خبرگزاريها دعوت شده اند تا از تشكيل اين
كميته و اصول هدفها و فعاليت آن اطلاع حاصل كنند.
س ـ به چه طريقي شما ميخواهيد از حقوق فردي دفاع كنيد؟
ج ـ متاسفانه در برابر دستگاه حابر و زورگو كه حاضر به تبعيت از قانون
و حتي شنيدن حرف حق نيست ما وسائل كاملاٌ موثري در اختيار نداريم، با
وجود اين با تمام وسائل قانوني ممكن اقدام ميكنيم از آن جمله نقض حقوق
بشر را از طرف دستگاه حاكمه و مقامات دولتي تا آنجا كه بتوانيم برملا
ميسازيم كه دنيا و مردم ايران از آن اطلاع پيدا كنند. و همچنين با تمام
امكاناتي كه داريم كوشش خواهيم كرد از حقوق افراد و جمعيتها و گروهها
دفاع كنيم خواه بوسيله مطبوعات و انتشارات باشد و خواه با تعاون قضائي
در دادگاهها و مقامات صلاحيت دار دادگستري.
س ـ آيا انتظار داريد كه افراد كثيري از وكلاي دادگستري بشما در اين
امر كمك و مساعدت نمايند؟
ج ـ مسلماٌ عده كثيري از وكلاي دادگستري كه غالب آنها مردمان آزاده و
ميهن پرست هستند در يان امر با ما مساعدت خواهند كرد. چنانكه در همين
هيئت موسس كميته حقوق بشر جمعي از حقوق دانان و وكلاي درجه اول
دادگستري شركت دارند.
س ـ آيا جوابي از (كورت والدهايم) دريافت كرده و انتظار داريد كه او را
به هنگام اقامت در تهران ملاقات نمائيد؟
ج ـ ما به آقاي (كورت والدهايم) هم تلگراف كردهايم و هم در اينجا
بوسيله نمايندگي سازمان ملل متحد در تهران كه قاعدتاٌ با آقاي كورت و
الدهايم ارتباط پيدا خواهند كرد نامه نوشته و درخواست كرده ايم كه با
مشاراليه ملاقات نمائيم و او را از چگونگي وضع حقوق بشر در ايران مطلع
سازيم و انتظار داريم كه به ما پاسخ بدهند ولي متاسفانه هنوز جوابي از
ايشان نرسيده است.
س ـ اين طور كه من اطلاع يافتم دفتر نمايندگي سازمان ملل متحد در ايران
حق ارسال نامه هائي از اين قبيل را ندارد يعني آنكه احتمال كلي دارد كه
(كورت والدهايم) نامه شما را در تهران ديافت نكرده باشد؟
ج ـ ما وسيله ديگري در تهران براي ارتباط با ايشان نداشتيم ولي بخود
ايشان هم مستقيماٌ در نيويورك تلگراف كرده ايم.
س ـ بطور دقيق اين كميته در چه تاريخي تشكيل شده است؟
ج ـ 16 آذر مطابق با 7 دسامبر 1977.
س ـ اين كميته شما چند بار تاكنون تشكيل جلسه داده است؟
ج ـ ما هفته اي يكبار با يكديگر ملاقات ميكنيم.
س ـ آيا دلايل و موجبات قانوني وجود دارد كه حكومت از تشكيل اين جلسات
جلوگيري نمايد؟
ج ـ خير، هيچ گونه دليل قانوني وجود ندارد.
س ـ آيا لازم است كه اين كميته را به ثبت برسانيد؟ و اقدامي براي آن
كرده ايد؟
ج ـ بله، ما كوشش خواهيم كرد كه اين كميته را كه تشكيل آن قانوني است
برطبق مقررات مملكتي به ثبت برسانيم. ولي بسيار ممكن است با ثبت آن
عملاٌ مخالفت كنند.
س ـ آيا شما با سازمان هاي بين المللي و كميته هاي ديگر حقوق بشر
همكاري خواهيد داشت؟ طوريكه اطلاع داريد در سال گذشته جمعي از
نمايندگان مجلس و سنا در ايران يك كميته حقوق بشر تشكيل داده اند، آيا
شما با آنها و آنها با شما روابط و همكاري خواهيد داشت؟
ج ـ متاسفانه در مملكت ما بسياري از امور ظاهري و تصنعي وجود دارد كه
فاقد واقعيت است. طبيعي است ما با موسساتي كه فقط بقصد تظاهر و تبليغ و
ظاهرسازي و نمايش بين المللي بخود ميدهند نميتوانيم همكاري و همراهي
داشته باشيم.
س ـ آيا دليل خاصي براي تشكيل كميت در روز 16 آذر داشته ايد؟
ج ـ خير دليل خاصي وجود نداشته است.
س ـ آقاي دكتر سنجابي واقعه اخير قم را چگونه تفسير ميكنيد؟
ج ـ عرض كنم موقعي كه ما دعوت كرديم اين جلسه را تشكيل بدهيم فاجعه
اسفناك قم هنوز اتفاق نيفتاده بود. اين اتفاق در واقع تمام ملت ايران و
شايد بتوان گفت جهان اسلام را عزادار كرده است. بطوريكه شايد اطلاع
پيدا كرده باشيد در شهرهاي عمده ايران: مشهد، در شيراز، در قم، در
اصفهان، در تبريز همچنان هيجان عظيمي برپاست و اغلب بازارها بسته شده
است. حضرت آيت الله شريعتمداري و مرعشي از مراجع بزرگ تقليد در مشروحه
هاي جداگانه به اين اقدام فجيع اعتراض فرموده و به مردم ايران و خانواه
هاي شهدا تسليت گفته اند. در بهران علما و روحانيون اعلاميه اي منتشر
كرده اند كه قريب 120 نفر آنرا امضاء كرده اند و آقايان اگر مايل باشند
ممكن است خلاصه آن نامه هاي اعتراضيه را براي شما قرائت كنيم و همچنين
نماز در مساجد را براي يك هفته تعطيل نموده اند.
س ـ علت واقعي اين پيشامد قم چه بوده است؟
ج ـ شايد اطلاع پيدا كرده باشيد كه در هفته گذشته مقاله اي در روزنامه
اطلاعات مه امضاء شخص مجهول الهويهاي انتشار يافت كه در آن به آيت
الله خميني از مراجع بزرگ تقليد مردم مسلمان شيعي مذهب ايران توهين شده
بود. مردم قم براي رفع توهين از ساحت مقامات روحاني اجتماع كرده و
متوجه منازل بعضي از مراجع تقليد شده بودند كه قواي امنيتي از آنها
جلوگيري بعمل آورده و بدو مجوز قانوني آنها را به رگبار مسلسل بست و
جمع كثيري را مقتول و مجروح نمود اين كميته نامه اعتراضي درباره واقعه
قم به نخست وزير نوشته كه ترجمه متن آن بين آقايان توزيع ميگردد و نيز
بايد اين نكته را تذكر بدهيم كه بر طبق ماده صريحي از قانون مطبوعات
ايران توهين به شخص اول روحانيت و مراجع مسلم تقليد از يك تا سه سال
حبس دارد. و حتي رسيدگي به اين اتهام تابع شكايت مدعي خصوصي نيست. آيا
شما ميدانيد كه مرجع تقليد در مذهب شيعه نه انتخابي است و نه انتصابي،
بلكه كسي به اين مقام ميرسد كه بر اثر يك عمر تحصيل و تدريس و عمل و
تقوي و فضيلت در جامعه طلاب و روحانيون و عامه مردم مقبوليت تام يافته
باشد و به همين جهت است كه قانون براي او احترام خاص قائل شده است.
س ـ در جرايد تهران و رونامه هاي دولتي اينطور انتشار يافته است كه
تظاهرات قم بعنوان مخالفت مردم مذهبي با اصلاحات ارضي و آزادي زنان
بوده است؟
ج ـ اين اتهام به هيچ وجه منطبق بر واقع نيست، علما و روحانيون ايران
نه مخالف اصلاحات ارضي بوده و هستند و نه مخالف حقوق زنان و اين يك
ظاهرسازي و فريبكاري از طرف مقامات دولتي است مردم بي دفاع قم خواسته
اي جز رفع توهين از مراجع تقليد نداشتند.
س ـ آيا دقيقاٌ عه مقتولين معلوم شده است؟
ج ـ عده قطعي آن معلوم نيست، هم اكنون از بازار به ما تلفن كرده اند كه
عده مقتولين از 70 نفر متجاوز است و چند صد نفر مجروح شده اند. شايد هم
بيش از اينها باشد.
س ـ آيا از روزنامه نگاران ايراني براي شركت دريان مصاحبه دعوت كرده
ايد؟
ج ـ از 4 روزنامه ايراني: اطلاعات، كيهان، پيغام امروز، آيندگان دعوت
بعمل آمد كه فقط روزنامه اطلاعات يك نفرنماينده اعزام داشته است.
س ـ چگونه عمل و مسئوليت دولت را در واقعه قم تفسير ميكنيد؟
ج ـ خيال ميكنم بايد شما خودتان صفت و خصوصيت اين اقدام دولت را تشخيص
بدهيد. مردمي ساده و صلح جو و بي دفاع تظاهر كرده اند و آنها را به
مسلسل بسته اند و دهها نفر كشته و صدها نفر را زخمي كرده اند، شما به
اين چه نامي ميدهيد؟ چه صفتي براي آن قائل هستيد؟ ما هم همان صفت را
قائل هستيم.
س ـ آيا نويسنده مقاله عليه آقاي خميني شخص معلومي است؟
ج ـ ما متاسفانه نميدانيم، بهتر آنست از نماينده روزنامه اطلاعات كه در
همين جا حاضر است سئوال بنمائيد.
(سوال شد و نماينده مذكور اظهار بي اطلاعي نمود).
س ـ آيا كميته ميتواند با سختگيري و مخالفت دولت بكار خود ادامه دهد؟
ج ـ چون اعمال ما كاملاٌ قانوني است، اميدواريم با سختگيري و مزاحمت
مواجه نشويم، ولي بسيار محتمل است كه مشكلات و تضييقاتي براي ما فراهم
آيد.
س ـ آيا اعضاي كميته عده كثيري هستند؟
ج ـ فعلا موسسان كميته ايراني دفاع از آزادي و حقوق بشر عده معدودي از
روحانيان و حقوق دانان و وكلاي دادگستري و استادان دانشگاه و نويسندگان
هستند و مسلم است پس از اعلام اين كميته عده كثيري از گروهها و قشرهاي
مختلف آزاديخواه و ميهن دوست به ما خواهند پيوست و مارا در اعمال خود
مورد تقويت و پشتيباني قرار خواهند داد.
س ـ آقاي دكتر سنجابي، شما چه جوابي به دولت خواهيد داد اگر بگويند كه
شما عده معدود بي اعتباري هستيد كه فقط نماينده خودتان ميباشيد؟
ج ـ ما به آنها ميگوئيم كه به عده ما نگاه نكنيد به حرف قانوني ما نگاه
كنيد. اگر مطابق قانون است بر طبق آن عمل كنيد بعلاوه اين با مردم
ايران است كه بگويند آيا ما واقعاٌ نماينده تقاضاها و تمايلات آنها
هستيم يا خير، و اين حق را داريم كه به نمايندگي آنها اين حرفها را
بزنيم يا خير.
س ـ شما تصور ميكنيد كه مردم با حرفهاي شما موافق باشند؟
ج ـ مسلماٌ اجتماعي كه چندي پيش از مردم تهران در مسجد قبا ميشد و
همچنين اجتماعات شبهاي شعر (كانون نويسندگان) در انجمن فرهنگي ايران و
آلمان و اجتماع عظيمي كه در مسجد ارك به مناسبت مراسم ختم فرزند آيت
الله خميني برپا شد و تظاهرات عظيم دانشگاه ها درسراسر ايران و تعطيل
بازارها دال بر همراهي و پشتيباني طبقات مردم از همين نظرياتي است كه
ما ابراز ميداريم.
س ـ آيا شما در حال حاضر با سازمانهاي دانشجويان ارتباطي داريد؟
ج ـ فعلا ٌ ارتبطي نداريم.
س ـ براي اينكه به سئوال قبل خود برگردم درست متوجه نشدم كه آيا شما
رسماٌ عمل دولت را در پيشامد قم محكوم ميكنيد يا خير؟
ج ـ ما دراين باب نامه اعتراضي به نخست وزير نوشته و صريحاٌ تقاضاي
تعقيب متخلفين و مسئولين فاجعه اسفناك قم را كرده ايم.
س ـ از سازمان ملل متحده دقيقاٌ چه نوع مساعدتي تقاضا داريد؟
ج ـ ما از سازمان ملل متحد و از همه سازمانهاي بشردوست جهان و از هر
فرد آزاديخواه توقع داريم كه ما را در اين اقدامات راجع به احياي حقوق
مردم ايران كه بالمآل به نفع جهان است با هرگونه وسائل ممكن تاييد و
تقويت بكنند.
س ـ من چند روز پيش از نخست وزير پرسيدم كه چگونه به نامه هاي اعتراضي
كه در اين چهار ماه دريافت داشتند، جوابي ندادن اند و ايشان گفتند هيچ
نامه اي تاكنون دريافت نكرده است.
ج ـ ما نامه ها را با پست سفارشي براي ايشان ارسال ميداريم.
(جلسه مصاحبه در حدود ساعت شش و نيم بعداز ظهر پايان يافت).
