جلد دوم اسناد، بخش چهارم، شماره سوم ـ نيمه اول آذر 1341
به مناسبت سالگرد روز پرافتخار دانشگاه (16 آذر)
درختان بزرگ ميشكنند ولي خم نميشوند
وقتي طوفان بپا ميخيزد
هرچه سبكسر است. . . . .
و هر چه ميان تهي است
با خود همراه ميسازد
٭ ٭ ٭
آنگاه به جنگل ميتازد
در حاليكه به همه چيز بياعتناست
در جنگل. . . . . . . . . . . .
درختان پست
«و آنها كه سست عنصرند»
چاكرانه در مقابلش خم ميشوند
. . . و در راهش به خاك ميافتند.
اما درختان بزرگ ميشكنند
و خم نميشوند
اينها از خود ميگذرند
تا قلدر را به جاي خود بنشانند
٭ ٭ ٭
چهار درخت كه خم نشد و شكست
طوفان خودخواه
در پاي درخت پنجم از پاي ميايستد
و همانجا نابود ميشود.
٭ ٭ ٭ ٭ ٭ ٭
ابتدا از اينكه انتشار اين نشريه چند روزي بتاخير افتاد از دوستان پوزش ميخواهيم.
اين بار سرآغاز نشريه ما حاشيهايستكه يكي از روزنامههاي عصر بر جريانات روز نوشته و ما نيز بهتر آن ديديم كه تمام مطلب را ذكر كنيم و از دوستان ميخواهيم كه اين مطلب را چند بار و دقيق بخوانند.
پيغام امروز ـ شماره دوم مهرماه 41 درباره برنامهايكه طرح شده:
اظهارات ديروز نخستوزير در محافل سياسي كشور و در افكار عمومي نشانه نوعي تغيير مشي تلقي شد و هر كس درباره آن بنحوي تفسير ميكند. اما براي آنكه انديشه نكته سنج دچار خطا و لغزش نشود بهتر آنستكه عوامل و اسباب پيدايش يك فكر و زمينههاي بثمر رسيدن آنرا نيك دريابد.
دولت از برنامهايكه عنوان كرده چه ميخواهد؟ دولت ميخواهد بيآنكه تحمل مراجعه بافكار از پايين اجتماع و در سطح وسيع بكند نمايندگان عقايد و تمايلات سياسي گوناگون را جمع كند و آنها را تكيهگاه اجراي يك سلسله برنامههاي اصلاحي و عمراني سريع سازد.
چرا دولت اين انتخابات را از بالا آغاز كرده است و به مردم ميدان نداده كه خود در انتخاب شركت بكنند؟ چون اولا دولت بجهات مختلف مصلحت را در اين مراجعه نميبيند. عوامليكه در اجتماع پيدا شده مصادمه جناحهاي مختلف اجتماعي را در مبارزات آزاد تا مرحلههاي حاد و نامساعد ميتواند بكشاند و دولت زمان را مساعد اين نوع مصادمهها نمييابد. استدلال دولت علاوه بر ساير عوامل و جهات تغيير دهنده مسير آنستكه در مرحله حاد تقسيم اراضي بزرگ مراجعه بآراء عمومي در تعيين و انتخاب اشخاص كه مشاور و ناظر كارهاي دولت باشند به مصلحت نيست چون بيم آن ميرود كه ميداني براي بسيج مدافعان مالكين بزرگ بدست آيد. از جانب ديگر در چنين انتخابي كه مردم ميكنند اي بسا نمايندگان گروهها و انديشههاي مختلف نتوانند شانس پيروزي انتخاب بدست بياورند و اينها عوامل نارضايي تازه بشوند و دولت با انتخاب خويش ميدان اين مصادمات را تندتر و محدودتر ميسازد و در عوض از ثمر انديشههاي گوناگون برخوردار ميشود.
اما همانطوريكه گفتيم اينها دلائل اساسي نيست. بيم بيشتر از آنستكه يا يكباره كفه انتخاب بجانب يك جناح خاص بغلطد يا تعادل موجب تصادمهاي تعطيل كننده شود. و دولت احتياج دارد بجاي ميدان دادن بهر نوع رقابت و نمايش آزاد قوا و افكار از اين قبيل از سازش دادن رهبران و هدايت كنندگان اين افكار در جهت تاييد خويش و برنامههاييكه دارد استفاده كند دولت فيالواقع قصد دارد برنامه سازش و آشتي جناحهاي معروف مختلف و مقاوم اجتماعي را به اجراء گذارد و در اين كار دو برگ در دست دارد يكي دعوت و نرمش و هماهنگي نشان دادن با بيان عقايد و ديگري قدرت در قبال تمردها و مقاومتهاي احتمالي. تصور دولت آنستكه تاكنون اگر برنامههاي اساسي پيشرفت نداشته يا از مهاجمه يا بمباردمانهاي عقايد و انتقاد در امان نمانده علت اينستكه گروه يا گروههايي از صاحبان عقايد و جناحهاي مختلف در تنظيم و تهيه آن شركت نكردهاند و همين بر كنار ماندن مجوز انتقاد و سركوبي برنامه و موضوع شده است و انعكاس اين انتقادهاي صريح و سربسته آن شده كه در خارج برنامهها و كارهاي مملكتي مبتذل و بيفايده جلوه كند و در داخل نيز كاري از پيش نرود و دولتها به نداشتند «پشتوانه ملي» متهم گردند.
به تعبير ديگر دولت با طرح برنامه جلب صاحبان افكار و رهبران گروهها و دستههاي مختلف سياسي ميخواهد «پشتوانه ملي» براي كارهاييكه در دست اجرا دارد درست كند.
اما دولت چه احتياج به اين كار دارد؟ واقع اينستكه دولت در دو جبهه از اين «پشتوانه ملي» ميتواند استفاده كند. يكي در جبهه داخلي از طريقي كه كليه رهبران جناحهاي مختلف را شريك و مسوول برنامههايي سازد كه در دست اجرا دارد و سنگيني كام و ناكامي برنامهها را به دوش آنها هم بگذارد. ديگر جبهه خارجي كه مدتهاست ميدان حمله و انتقاد عليه برنامهها و نحوه گردش كارها در ايران شده است.
در جبهه خارجي «پشتوانه ملي» دولت وظيفه و نقش مشكلتري را بايد به عهده بگيرد از طرفي بايد جوابي به انتقادهاي بعضي روزنامههاي حادثه جوي آمريكا باشد و از جانب ديگر بايد به انتظار اروپاي مستعد سرمايهگذاري در ايران جواب بگويد.
اين مطبوعات چند سال است ميكوشند گردش چرخها را در ايران تخطئه كنند. اين انتقادها دو هدف را تعقيب ميكنند يكي متهم ساختن دولتهاي ايران بسونيت و نفعپرستي و ديگر بيگناهي و برائت و حسن نيت آمريكا محور اتهامات چند ساله اينهاست. آنها ايران را متهم ميكنند كه سرمايهداران (ايراني) سرمايههاي كلان در خارج دارند و اگر چنانچه عنوان ميشود كه صداقت در اجراء برنامهها است اول خوبست اين سرمايهها به ايران باز گردد. آنها متهم ميكنند كه ايران مزار سرمايه و كمك خارجي است و هر چه كمك به اين كشور بيايد مثل برف تابستاني معدوم ميگردد. ايران هنوز نتوانسته طي چندين سال برنامه اصلاحات ارضي را اجرا كند و تا مالكين بزرگ در ايران پشتوانه دولت هستند و در دولت نفوذ دارند فساد از بين نميرود و آفت سرمايهگذاري در درجه اول اين سيستم مالكيت است.
اثر اين تبليغات و انتقادهاي برائت جويانه آمريكايي در كشورهاي اروپايي كه در عين احتياج سرمايهگذاري خارجي از آمريكاييها سخت گيرتر و محافظه كارترند طي سالها عكسالعملي بوجود آورده است كه امروز كه نوبت سرمايه گرداني اروپاست محافل مالي اروپا حالت ترديد درباره ايران نشان ميدهند و آشكار شده است كه انتظار دارند جوابيكه ايران باين انتقادها ميدهد تكليف آنها را در قبال ايران روشن سازد.
و اين «پشتوانه ملي» كه دولت براي صحه گذاشتن برنامههاي اساسي خويش اعم از اقتصادي و سياسي دارد تهيه ميبيند آن جواب قانع كنندهايستكه گويا دولت در نظر دارد به انتظارهاي اين ممالك و انتقادهاي بعضي مطبوعات حادثهجوي آمريكا بدهد.
پارهاي تصفيهها كه اخيرا صورت گرفت جوابي به موضوع مبارزه با فساد است و حمايت و ضمانت شاهنشاه از اعتباراتي كه بايد به مصرف برنامههاي اقتصادي و عمراني صحه گذاشته «پشتوانه ملي» برسد جوابي ديگر است كه اين تلاش دولت براي ايجاد «وحدت ملي در كار پيشرفت» منجربه اعاده و جريان و گردش كامل سرمايههاي ايران در كشور خواهد شد. همچنين جوابي دندانشكن به افسانه اعلام ورشكستگي ايرانستكه نخست وزير سابق با حمايت محافل آمريكايي بر سر زبانها انداخت و موقعيت ايران را از نظر سرمايه گزاري بينالمللي متزلزل ساخت و تاكيديست كه ايران نه كشور ورشكستهايست و نه سرمايه و اعتبار در آن ذوب شده معدوم ميگردد. اين تكيه كلام محكم كه دولت به موقع جواب همه وامهاي خارجي را ميدهد صراحت كامل دارد كه دولت به موفقيت خويش در اجراي برنامهايكه متكي و معتقد است.
دولت براي نشاندادن حسن نيت كامل خويش اين بسيج را در جهت آشتي و سازش داخلي و جلب اعتماد خارجي در برنامه خويش گذاشته است تا رهبري تحولات اجتماعي را در جهتيكه مورد نظر او است تمام و كمال در اختيار داشته باشد. حال بايد ديد كه آيا انتظار اروپا از دموكراسي هدايت شده و «پشتوانه ملي» در همين حد است يا باز هم قلمرو وسيعتر ميخواهد؟
نقل از اطلاعات پنجشنبه 3 آبان 41:
ساعت نيم بعدازظهر ديروز شاهنشاه از نخستين اتوبوس دو طبقهايكه به وسيله كارگران شركت واحد اتوبوسراني در تهران ساخته شده است در برابر كاخ سلطنتي ديدن فرمودند.
كيهان 5 آبان 41 شماره 5785:
در روز چهارم آبان در حضور شاهنشاه نوآموزان دبستان فردوسي و سربازان گارد سوم تيپ گارد شاهنشاهي پير اميد جالبي اجرا كردند كه داراي سه طبقه بود و در طبقه سوم نامجو قهرمان ايران يك قمر مصنوعي را به روي دست بلند كرد و از داخل قمر مصنوعي يك دوشيزه خردسال به شكل فرشته كبوتراني را از داخل قمر آزاد ساخت و سپس شاهنشاه را تبريك گفت.
تهران اكونوميست شماره 484 ـ 19 آبان 41:
اخباري كه جسته و گريخته شنيده ميشود اينستكه بودجه كافي براي بعضي از مدارس از جمله دانشكده كشاورزي مشهد وجود ندارد و چنانچه اين وضع ادامه پيدا كند ناچار دانشكده كشاورزي مشهد را تعطيل خواهند كرد.
اتحاد ملي شماره 731 هشتم آبان 41:
طبق صفحه 58 گزارش سازمان برنامه هزينه اعزام يكنفر از نور چشمي را به آمريكا براي كارآموزي مبلغ صد و هفتاد و نه هزار تومان (1790000 ريال) به حساب گذاردهاند. سوال ما اين بود كه اين شخص كيست و در چه رشتهاي كارآموزي كرده است و چرا هزينه يكنفر به مدت كوتاهي در آمريكا بايد تا اين اندازه زياد باشد.
نقل از نطق علم كيهان اول مهرماه 41 شماره 5756:
من به شما اطمينان ميدهم كه ما در تحمل عقايد آنچنان بردباري به خرج خواهيم داد كه مايه شگفتي همگان خواهد شد دولت من به مخالفان خود احترام ميگذارد و كوچكترين بغضي و عنادي نسبت به آنها ندارد.
نقل از روزنامه كيهان يكشنبه 6 آبان:
امروز با كمال تاسف اطلاع يافتيم كه مجلههاي وزين و گرامي روشنفكر ـ خوشه ـ مهر ايران از طرف دادستان تهران توقيف شدهاند همچنين روزنامههاي اتحاد ملي و مجله توفيق توقيف شده و ديگر روزنامهها به شدت سانسور ميشوند.
جرايد ـ 15 آبان 41:
بامداد امروز آقاي دكتر خوشبين وزير دادگستري در راس هيأتي رهسپار ايالت متحده خواهد شد به قرار اطلاع وزير دادگستري در اين سفر با مسوولين بانك بينالمللي مذاكراتي به عمل خواهد آورد.
حاشيه ـ ميگويند بانك بينالمللي شرط دادن وام به ايران را تصويب لايحه آن بوسيله مجلسين دانسته است و گويا وزير دادگستري رفته است كه به مقامات بانك بقبولاند كه مراجعي نيز حق تصويب لوايح را دارند.
كيهان دوشنبه 26 شهريور 41 شماره 5751 نقل از نطق اعليحضرت شاه در اراك در مورد اصلاحات ارضي:
هيچ پيش آمدي نميتواند باعث نه فقط متوقف شدن اينكار بشود حتي باعث مكث مختصر اينكار نخواهد شد. اينكار ديگر موضوع اين نيست كه ميل من باشد. اگر خداي نخواسته و به فرض محال اگر منهم تغيير عقيده بدهم اينكار متوقف شدني نيست و رو به جلو ميرود و روزبروز رشددارتر ميشود.
نقل از پيغام امروز 6 آبان 41 شماره 784:
مقامات آمريكايي قبلا اعلام كرده بودند به كشورهايي كمك ميدهند كه به وضع داخلي خود سروصورتي بدهند. برنامه اصلاحات ارضي را اجرا كنند و مبارزه با فساد را به اجرا بگذارند.
مجله تحقيقات اقتصادي مقاله آقاي عبدالحسين بهنيا وزير دارايي:
وقتيكه قدرت مالي مردم براي رفع احتياجات ضروري زندگي آنها كفايت نكند و در نتيجه بيكاري و عوامل نامساعد ديگر تحصيل درآمد از مردم ممكن نباشد وضع خطرناك خواهد شد و آثار اين ناراحتي عمومي خيلي زودتر از اثر مسكن خيالي اصلاحات ارضي نمودار خواهد گرديد.
نقل از جرايد 20 ـ آبانماه
روز بيستم آبانماه اسدالله علم با عجله بسيار مخبرين داخلي و خارجي را احضار كرد و اعلام نمود به دستور شاه تا هشت ماه ديگر انتخابات انجام خواهد شد.
حاشيه ـ يك كرشمه و چند كار.
1 ـ مقدم كردن انتخابات مجلسين بر انتخابات انجمن شهر،
2 ـ جا زدن محرمانه (عقب نشيني پيروزمندانه) در مقابل فعاليت روحانيون.
3 ـ جلوگيري از توسعه اعتراض آن مقامات از مخالفت با انتخابات زنان به مخالفت با اداره مملكت با صدور تصويبنامه.
4 ـ آرام كردن هيجانات علاقمندان به انتخابات مجلسين و موكول كردن شروع انتخابات به وقتيكه دانشگاه به علت تعطيل تابستاني از فعاليت ميافتد.
5 ـ مستحكم كردن موقعيت حكومت در ظرف اين مدت.
مجله تحقيقات اقتصادي آبانماه 41 از مقاله آقاي عبدالحسين بهنيا.
دستگاه با عظمت بانك ناشر اسكناس در گذشته مجهز براي تعيين سياست و تشخيص روش مالي و اقتصادي نبود و بهمين جهت اراجيف از قبيل تورم دلار شايع شد و اشتباهات بزرگي از قبيل تصويب قانون استفاده از مازاد پشتوانه براي صنعت و فلاحت روي داد.
حاشيه ـ خوانندگان خود اطلاع دارند كه اين شايعات و اشتباهات از طرف چه كساني مطرح شد. . .
اطلاعات پنجشنبه 24 آبان نقل از نطق شاهنشاه در كرمان:
در سال 26 در مراجعت از آذربايجان گفته بودم كه سلطنت بر يك مشت مردم فقير افتخاري ندارد از آنروز تا بحال ديديد كه چه كردم. امروز به شما ميگويم ك سلطنت بر يك مردم غير آزاد و غير مترقي براي من ارزش ندارد.
حاشيه ـ اعليحضرت خوشبختانه قبول و تاييد نمودند كه تاكنون مردمي آزاد و محيطي مترقي وجود نداشته است.
نقل از هفته نامه ديپلمات چهارشنبه 16 ـ آبان 41 شماره 417:
آقاي ارسنجاني در روز 26 مهرماه نيز گفته بود مالكان هميشه نوكر اجنبي بودهاند. و مالك يا خودش يا نمايندهاش به مجلس ميرفت و خود را به خارجيان ميفروخت.
حاشيه ـ آيا آقاي دكتر ارسنجاني قبول دارند كه افتخار عضويت كابينه كساني را داشته و دارند كه از مالكين بزرگ ايران كه هميشه نوكر اجنبي بودهاند، هستند. و يا آقايان دكتر اميني و علم را از مستثنئات نوكران ميدانند.
رئيس اصلاحات! ارضي فارس كيست؟
مصاحبه رئيس دارايي فيروزآباد:
و اما در مورد قتل مهندس ملك عابدي خبرهاي بعدي حاكي است كه قتل مهندس كه روز چهارشنبه صداي آن بلند شد روز دوشنبه اتفاق افتاده و ماجرا از اين قرار بوده است كه دزدان مسلح حرفهاي كه قبلا جلوي چند ماشين را گرفته و اثاثيه مسافرين را برده و شوفرها را هم كت بسته از پشت روي زمين خوابانده بودند جلو جيپ كشاورزي را گرفته و مهندس فقيد را كه تصادفا فرنج سفر به شكل فرنج افسران و تفنگي در دست داشته به تصور اينكه نيروي ژاندارم است و به سمت آنها قراول رفته از پاي در ميآورند و بقيه مسافرين نيز لخت ميكنند و فراري ميشوند يك تير بپاي مهندس همت ميزنند و رئيس دارايي را نيز بضرت پاشنه تفنگ زخمي مينمايند و بقيه نيز به همين نحو به مقامات قضايي و انتظامي استان گزارش و از آنجا به مركز منعكس ميشود. ولي پس از 48 ساعت گذشتن از اين واقعه يكباره سمت مرحوم مهندس عابدي مامور آمارگيري وزارت كشاورزي، رئيس اصلاحات ارضي تبليغ شده و قتل تاسفآور فقيد سعيد بهانهاي بدست حكومت داد تا در اين موقع كه ميسيوني از آمريكا براي مطالعه به منظور دادن و يا ندادن كمك و بررسي كارهاي انجام شده به تهران ميامدند جنجالي به پا كنند و با اعلام عزاي ملي و سكوت راديو و صحنه سازيهاي ديگر و مقالات جوراجور روزنامهها قضيه را به صورت نهضتي درآورند و وانمود كنند كه فيالواقع دولت وقت دست بكار جهادي شده است كه اگر آمريكاييها از آن حمايت نكنند عاقبت طرح برنامه اصلاحات ارضي به شكست مبدل خواهد شد.
٭ ٭
از خوانندگان ميخواهيم كه مطالب مورد توجه و جالب داخلي و خارجي را با مدارك آنها كه در اختيار دارند براي ما بفرستند. ما در انتظار راهنماييها و مطالب ارسال شده ميباشيم.
از انتشارات داخلي نهضت آزادي ايران
