قائم مقام فراهانی، اميركبير و مصدق سه نخستوزير واقعی كشور بودهاند
غلامعباس توسلی
تهران- خبرگزاری كار ايران
نشست بررسی نهضت ملی شدن صنعت نفت، با حضور غلامعباس توسلی، عضو شورای مركزی نهضت آزادی ايران و حسين شاهحسينی، عضو جبهه ملی ايران در دانشگاه صنعت آب و برق شهيد عباسپور برگزار شد.
به گزارش خبرنگار “ايلنا”، غلامعباس توسلی در اين نشست با بيان اينكه برگزاری چنين نشستهايی را نشاندهنده بازگشت هويت ملی در ميان نسل جوان دانست و گفت: در زمانی كه اكثر رجال سياسی كشور يا وابسته بودند يا نمیخواستند با حكومت وقت درگير شوند و جمعيت فهميده و تحصيلكرده بسيار كم بود، نهضت ملی شدن صنعت نفت آغاز به كار كرد.
توسلی تصريح كرد: كسانی كه قصد حمايت از اين طرح ملی را داشتند، بسيار محدود بودند و تنها عدهای از دانشگاهيان و بازاريان برای دفاع از منافع ملی جلو آمدند كه آنها هم از آگاهی كمی در آن روزگار برخوردار بودند.
وی مقاومتهای زمان ملی شدن صنعت نفت را عاملی برای پيروزی انقلاب اسلامی دانست و اظهار داشت: در آن دوران دانشگاه محور اصلی فعاليتهای سياسی بود و مقاومت دانشگاهها در نهضت ملی شدن صنعت نفت و 16 آذر 1332 باعث به وجود آمدن انقلاب اسلامی شد.
وی با بيان اينكه ما در طول تاريخ سه نخست وزير واقعی داشتهايم، گفت: قائم مقام فراهانی، اميركبير و مصدق سه نخستوزير واقعی كشور بودند كه به دنبال حفظ منافع ملی بودند چون در هر دوره از اين نخست وزيرها رجال سياسی وابسته بودند و رجال و مجلس تصميمگير نبودند.
وی در ادامه افزود: عملكرد مصدق به گونهای بود كه نسلهای آينده اعتراف میكنند، اثر كاری كه او كرد در تمام دوران تاريخ باقی خواهد ماند.
توسلی با بيان اينكه دولت مصدق تنها دولت مستقل بود، گفت: در دورهای كه جامعه به سمت از همگسيختگی میرفت، مصدق در اولين قدم يك دولت ملی تشكيل داد كه دو وجه ملیگرايی و دموكراسیخواهی داشت.
وی با تأكيد بر اينكه مصدق به دنبال قانونگرايی بود، گفت: زمانی كه مصدق در لاحه از ايران در جريان ملی شدن صنعت نفت دفاع میكرد تنها و تنها قانونگرايی را مد نظر داشت و تمام فعاليتهای خودش را در راستای قانون انجام میداد نه از طريق لابی كردن.
توسلی در پايان تصريح كرد: اگر بخواهيم ادامه دهنده راه مصدق باشيم، بايد منافع ملی و آزادیخواهی را مدنظر قرار دهيم.
در ادامه اين نشست، حسين شاهحسينی، عضو جبهه ملی گفت: مصدق معتقد به قانونگرايی بود و تمام عمر خود را در راستای اجرای قانون گذاشت.
به گزارش خبرنگار “ايلنا”، شاه حسينی گفت: اقتصاد ما بر اين است كه قانون بايد حاكم بر جامعه باشد و از همان زمان كه مبارزات را آغاز كرديم، سعی ما بر اين بود كه در راستای قانون به مبارزه بپردازيم چون مصدق به دنبال قانونگرايی بود.
وی به تحليل اوضاع سياسی زمان مصدق پرداخت و اظهار داشت: در آن زمان تنها حزب توده به طور منسجم فعاليت میكرد و گروه ديگری كه بتواند به اندازه حزب توده سازماندهی شده كار كند، وجود نداشت.
شاه حسينی با بيان اينكه مصدق در زمان سيطره روسها و انگليسها در كشور، فعاليتهای سياسی خودش را آغاز كرد، گفت: در زمانی كه اختناق سراسر كشور را فرا گرفته بود و مصدق تازه از تبعيد برگشته بود، فعاليت سياسی خود را آغاز كرد و سازمانی با عنوان عناصر طرفدار انديشههای مصدق به همراه كاشانی كه يك نيروی مذهبی بود، فعاليت خود را آغاز كرد و در انتخابات مجلس چهاردهم وكلايی را به مجلس فرستادند.
وی فعاليت حزب توده را در آن زمان چشمگير دانست و گفت: در آن زمان پيشهوری در آذربايجان فعاليت میكرد و در آنجا يك دولت تشكيل داده بود و با صراحت به تبليغ انديشه تودهایها میپرداخت و روسيه نيز كه میخواست بر ايران سيطره داشته باشد، از دولت پيشهوری حمايت كرد.
شاه حسينی در ادامه تصريح كرد: روسها قصد داشتند به آبهای گرم خليج فارس برسند به همين جهت پيشنهاد تشكيل نفت شمال را دادند و حزب توده در حمايت از اين طرح به فعاليت پرداختند و میگفتند همانطور كه نفت جنوب در اختيار انگليسها است، نفت شمال بايد در اختيار روسها قرار بگيرد.
وی با بيان اينكه اولين بار بحث ملی شدن نفت در آن زمان مطرح شد، گفت: نمايندگان گرگان به مجلس پيشنهاد داد كه نفت بايد در ايران ملی شود ولی دكتر مصدق در آن زمان شروع به مخالفت كرد و معتقد بود در شرايطی كه كشور در دست روسها و انگليسهاست، اين كار درست نيست.
عضو جبهه ملی در خصوص نقش روحانيت در نهضت ملی شدن صنعت نفت گفت: كاشانی يك مرد بزرگ بود، در آن زمان روحانيت يا يك منبری بود يا يك مرجع تقليد اما كاشانی هم منبری هم مرجع تقليد و هم يك مبارز سياسی بود.
شاه حسينی با بيان اينكه كاشانی هميشه از مصدق تعريف و تمجيد میكرد، تصريح كرد: تا زمانی كه فرزندان و اطرافيان، دور كاشانی را نگرفته بودند، كاشانی همچنان در كنار مصدق ماند ولی او بعدها از مصدق جدا شد و علت آن هم اين بود كه اطرافيان او وابسته به شاه بودند.
