شماره: 1457
تاريـخ: 22/12/1371
مصاحبه كيهان هوائي با مهندس مهدي بازرگان دبيركل نهضت آزادي ايران
پيرو درخواست مورخ 15/12/71 جناب آقاي سليمي مدير مسئول كيهان هوائي و سئوالهائي كه به شرح ذيل فرستاده بودند اين مصاحبه به عمل آمد.
سئوال 1ـ از نگارش و انتشار گسترده كتاب موهن آيات شيطاني و صدور حكم امام (ره) عليه سلمان رشدي چهار سال ميگذرد و عليرغم موضعگيري همه محافل جهان اسلام عليه اهانتهاي وارده به پيامبر اكرم (ص) در طي اين مدت هيچگونه واكنشي از سوي شما ملاحظه نشده لطفاً بفرمائيد نظرتان درباره مرتد بودن سلمان رشدي و فتواي علماي همه فرق اسلامي عليه وي چيست.
پاسخ 1ـ درباره نگارش و انتشار گسترده كتاب موهن آيات شيطاني و صدور حكم امام (ره) عليه سلمان رشدي بر خلاف تصور و تعجب شما واكنش صريح و مستدلي به موقع خود از طرف نهضت آزادي ايران طي اعلاميه مورخ 11/12/67 تحت عنوان «كتاب شيطاني آيات شيطاني» منتشر گرديد كه فتوكپي آن را ملاحظه مينمائيد. منتها روزنامهها و خود شما طبق معمول، از درج يا گزارش آن خودداري كرديد. حالا هم خيلي ممنون ميشويم اگر آن را عينا منتشر نمائيد. اتفاقا كليه پرسشهاي شما در آنجا مطرح گرديده و به شرح ذيل پاسخ داده شده است.
1ـ «كتاب جنجالي آيات شيطاني كه به صورت يك رمان بسيار زننده زشت و داستان تخيلي مستهجن خصمانه از زندگاني خصوصي و رسالت الهي پيغمبر بزرگوارمان، به قلم يك نويسنده انگليسي هنديالاصل از اسلام برگشته موسوم به سلمان رشدي در سال گذشته تحرير و توزيع يافت است و توطئه و تبليغات وسيعي آن را همراهي كرده، به يقين عمل تاسفآور و نفرت انگيزي ميباشد. نهضت آزادي ايران مانند همه مسلمانان با ايمان و همه انسانهاي با انصاف و متعهد آنرا شديداً محكوم مينمايد».
«متأسفانه اين اولين بار نيست كه آئين يكتا پرستي انسان پرور اسلام و كتاب خدا و آورنده آن، از ناحيه منكرين و معاندين از اهل كتاب يا مشركين و مرتدين مورد انكار، استهزا، اتهام و آزار قرار ميگيرد….. اما خوشبختانه به مصداق آيه كريمه «يريدون ليطفوا نورالله بافواهم والله متم نوره و لو كره الكافرين» تيرشان هر بار به سنگ خورده است و ميخورد و آئين حق و فرستاده بر حق از چنين حركات و حملات آسيب و زيان نميبرند. امتها و ملتها هستند كه شيطان با پشتوانه جهل و عصبيت و برانگيختگي اختلافات و احساسات در ميانشان آتش كينه و كشتار يا ويراني و فساد ميافروزد و دين و دنيايشان را ميسوزاند. قرآني كه خداوند حكيم وعده حفاظت و حمايت آن را داده است پيشبيني چنين زخم زبانها و آزار و ستمها را كرده و پيشگيري آنرا نشان داده است. يك جا توصيه تصبروا و تتقوا مينمايد و دستور جادلهم بالتي هي احسن ميدهد و در جاي ديگر پيشرفت دانش و پژوهش را وسيله تاييد و تبعيت از خود اعلام مينمايد(1). تاريخ نشان داده است كه هر قدر از صبحگاه طلوع خورشيد رسالت به جلو ميآئيم و هر اندازه كه دنياي تحقق و تجربه غرب كاوش در زندگاني محمد (ص) و در پيدايش و گسترش اسلام مينمايد بر تعداد نسبي تحليل كنندگان روشنفكر و تصديقكنندگان و گروندگان روشندل افزوده شده است و ميشود…..»
«….. اين آرامش خاطر …… بدان معني نيست كه نوشته ناروا و نيت ناپاك را با گسترشي كه به آن داده شده است مورد انزجار و اعتراض قرار ندهيم و عمل متقابلهاي را طلب ننمائيم. هم تجزيه و تحليل صريح لازم است و هم موضعگيري سنجيده شايسته تا از زيانهاي حاصله جلوگيري به عمل آمده و براي حال و آينده چارهجوئيهاي موثري بشود. به نظر ما علاوه بر نويسنده كتاب، هم ناشر اوليه و ناشرين بعدي كتاب و جايزه دهندگان به آن، از ديدگاه ديني و انساني و حقوق بينالمللي مقصر و محكوماند و هم دلائل و بهانههائي كه عليه آشفتگي و اعتراض مسلمانان جهان ميآورند مردود است. به عقيده ما عليالاصول اعتراض رهبر انقلاب اسلامي ايران به مسئولين اين كار به جا بوده است.
سئوال 2ـ نظرتان در مورد دفاع علني اخير غرب از سلمان رشدي به بهانه دفاع از آزادي بيان چيست؟
پاسخ 2ـ نظر ما در اين مورد در همان بيانيه آمده و چنين اعلام شده بوده است:
«درست است ك پس از تجربيات تلخ دوران اختناق و اسارت و انگيزيسيون كليساي كاتوليك در قرون وسطي، بشريت متمدن و متفكر حق داشته است طرفدار آزادي عقيده و فكر و قلم گرديده براي انسان و انسانيت ارزش و حقوق قائل بشود … و ما نيز نبايد به بهانههاي دفاع از كشور و دولت و ديانت، بندهاي اسارت و استبداد و اختناق به گردن بندگان خدا بيندازيم. ولي همه مذاهب و مكاتب انسان دوستي و نظامهاي دموكراسي آزادي انسان را تا آنجا پذيرفته و ستودهاند كه به حريم و حقوق انسانهاي ديگر تجاوز ننمايد. خصوصاً به حقوق و ارزشهائي كه درنزد اجتماعات بزرگي از انسانها عزيز و محترم و مقدس باشد….» «مسلماً اگر در بلاد اسلام يا در خود اروپا و آمريكا كتاب مشابهي در هجاء كيش و شخصيت حضرت مسيح (علي نبينا و عليه السلام) منتشر ميشد آيا دستگاه پاپ و جوامع مسيحي و لائيك به اعتراض و مبارزه نميپرداختند؟ … آيا فرهنگ انسانيت و تمدن بشريت ميپذيرد كه براي يك كتاب مبتذل مستهجن و سرا پا دشنام و دشمني، جايزه بدهند و تكثير و تبليغ نمايند؟ مگر اينكه سوء نيت و خصومتي وجود داشته يا دستي از اسرائيل و از محافل ضد انساني امپرياليستي شرق و غرب صحنه سازي كرده باشد! چگونگي تبليغ وسيع كتاب، ترجمه همزمان آن به حداقل 13 زبان زنده جهاني، و جوائز اهدائي، همه حكايت از يك توطئه همآهنگ عليه اسلام و انقلاب اسلامي مينمايند.»
«…جا داشت ـ و هنوز هم جا دارد ـ ملتها و دولتهاي مدعي فرهنگ و تمدن و تعهد و معتقد به آزادي و ارزش انساني به جاي جبههبندي خصمانه عليه جمهوري اسلامي ايران به سود كتاب آيات شيطاني، يا لااقل ضمن و قبل از آن، از روي حقپرستي و انصاف و مصلحت انديشي روابط و صلح جهاني، نويسنده و ناشرين كتاب و جائزه دهندگان و تبليغكنندگان آن را محكوم ميكردند و از يك ميليارد، يا بيشتر جمعيت مسلمانان جهان عذرخواهي كرده جلوي شدت و اشاعه اين فساد را بگيرند.»
سئوال 3ـ شما شخصاً از كداميك از مراجع تقليد ميكنيد و فتواي ايشان درباره سلمان رشدي چيست؟
پاسخ 3ـ مسئله ديني شخصي است.
سئوال 4ـ آيا به عنوان كسي كه خود را مسلمان ميخواند در مقابل فشارهاي غرب براي تحقير كردن مسلمانان در دفاع از كيان اسلام و مسلمين اصولا به اقدامي معتقديد؟
پاسخ 4ـ نهضت آزادي ايران و من، خودمان را مسلمان نميخوانيم، مسلمان هستيم، مسلمان بوديم و انشاء الله مسلمان خواهيم ماند، بدون آنكه اسلام براي ما دكان و دستاويز باشد.
اقدامي كه ميبايستي اصولاً قبل از فشارهاي غرب و پيروزي شيطان انجام شده باشد در همان اعلاميه اسفند 67 اشاره شده بود. عمل يك مسلمان و امت اسلام بايد به مصداق «ولكم في رسول الله اسوه حسنه» پيروي از روشي باشد كه پيامبر بزرگوارمان و ساير فرستادگان خدا يا امامان برحقمان در موارد مشابه، پيش گرفتهاند. بسيار به جا خواهد بود حال كه شما ميخواهيد درباره اقدامات گذشته و حال و آينده مربوط به كتاب آيات شيطاني، نظرسنجي و چارهخواهي نمائيد خيلي به جا خواهد بود كه روزنامه كيهان هوائي، وزارت خارجه يا وزارت ارشاد يك سمينار عمومي تشكيل دهند تا مسئله از ديدگاههاي مختلف فقهي، قرآني، سنتي، سياسي، ملي و بينالمللي و نتايجي كه عملاً براي اسلام و مسلمين به بار آمده است، مورد بررسي قرار گيرد. با قيد اينكه اظهارنظر و عقيده آزاد بوده تبعاتي بر آن مترتب نخواهد شد. نه تنها از صاحب نظرات ايراني موافق و مخالف بلكه از كشورهاي مسلمان دور و نزديك دعوت به عمل آيد و حتي غربيهائي كه آزادي فكر و انديشه را مطرح ميسازند.
و عليالله فليتوكل المومنون
مهندس مهدي بازرگان
22/12/1371
(1) و يري الذين اوتو العم الذي انزل اليك من ربك هوالحق و يهدي الي صراط العزيز الحميد. (سبا ـ 6)
