شماره: 1537
تاريخ:04/10/1374
مصاحبه نشريه گزارش هفته با آقاي دكتر ابراهيم يزدي (30/09/74)
با توجه به نزديك شدن انتخابات مجلس شوراي اسلامي نشريه گزارش هفته تصميم گرفته است، نظر افراد و چهرههاي شاخص سياسي و فرهنگي كشور را در مورد شركت در انتخابات مجلس جويا شود و در نشريه به چاپ رساند لذا از حضورتان استدعا دارم در صورت امكان به پرسشهاي ذيل پاسخ دهيد.
س1ـ آيا نهضت آزادي ايران، در انتخابات آتي مجلس شركت خواهد كرد يا خير؟
ج ـ نهضت آزادي ايران معتقد است انتخابات فرصت مناسبي است براي همگان، از جمله احزاب سياسي، تا حقوق و آزاديهاي اساسي خود را مطالبه و يا از آن استفاده نمايند. از جمله حقوق اساسي هر شهروندي اين است كه در صورتي كه واجد شرايط ذكر شده در قانون انتخابات باشد، نامزد يا داوطلب نمايندگي مجلس بشود و براي ثبتنام اقدام نمايد. حق هر حزب سياسي در رابطه با انتخابات اين است كه يا كساني را رأساً نامزد نمايد يا از نامزدهايي كه سابقه روشن سياسي دارند و مستقل هستند و برنامه مدون در جهت مصالح ملي ارائه دادهاند حمايت نمايد و مردم را از يك طرف نسبت به حقوقشان آشنا و از طرف ديگر از آنچه در كشور ميگذرد آگاه سازد.
نهضت آزادي ايران با استفاده از فرصت انتخابات از مردم دعوت مينمايد براي مطالبه حقوق ناديده گرفته شده خود همت كنند و در اين مرحله از تمام كساني كه واجد شرايط قانوني هستند و مورد احترام مردم ميباشند، دعوت ميكند از حقوق قانوني خود استفاده كنند و براي ثبتنام در تاريخ مقرر اقدام نمايند.
شركت يا عدم شركت در مراحل بعدي انتخابات منوط و مشروط است، اولاً به طرز عمل شوراي نگهبان در رسيدگي به صلاحيت نامزدهاي انتخابات و ثانياً به امكانات عادلانه تبليغات انتخاباتي براي تمام نامزدها، بخصوص نامزدهاي معرفي يا حمايت شده از جانب گروههاي سياسي مخالف حاكميت. اگر همانطور كه قانون مقرر داشته است، و اخيراً هم سخنگوي شوراي نگهبان آن را اعلام كرده است، اين شورا وظيفه خود را صرفاً تطبيق وضعيت نامزدهاي انتخابات با شرايط مندرج در قانون بداند و از اعمال سليقههاي سياسي امتناع ورزد و صلاحيت شخصيتهاي سياسي مستقل و غيروابسته به حاكميت، كه به صورت منفرد يا گروهي نامزد شدهاند تصويب گردد و همچنين فرصت و امكاناتي كافي براي تبليغات انتخاباتي فراهم باشد، به احتمال قوي، گروههاي سياسي مخالف، از جمله نهضت آزادي ايران در مراحل بعدي انتخابات شركت خواهند نمود.
س2ـ در صورتي كه پاسخ شما منفي و يا به صورت آري مشروط است بفرماييد دلايل عدم شركت و يا مهمترين شروط حضرت عالي براي شركت در انتخابات چيست؟
ج ـ تا كنون هر آنچه مقامات مسئول كشور در مورد آزادي انتخابات، ضرورت و اهميت مشاركت احزاب گفتهاند، از مرحله حرف و تبليغ تجاوز نكرده است و هنوز هيچ اقدام جدي ملموسي در جهت آزادي فعاليت احزاب سياسي مخالف حاكميت صورت نگرفته است و هيچ علامتي در تصميم جدي دولت در حفظ امنيت فعاليت گروههاي سياسي مخالف ديده نميشود و گروههاي فشار همچنان به طور علني و با صراحت با ناديده گرفتن تمام قوانين، به تشديد جو رعب و وحشت ادامه ميدهند. اگر مقامات مسئول كشور در آنچه ميگويند واقعاً جدي هستند ميبايستي آزادي و امنيت گردهماييها را تضمين نمايند.
مردم عموماً و نهضت آزادي خصوصاً، جدي بودن سخنان مقامات را باور ندارند و آنها را تبليغات انتخاباتي، براي مصرف افكار عمومي خارجي ميدانند. با وجود اين، به نظر ميرسد تنها محك سنجش اين ادعاها اين باشد كه شخصيتهاي غيروابسته به جناحبنديهاي درون حاكميت كه از اعتبار سياسي، دانش و تجربه و مديريت برخوردارند و برنامههاي مشخصي دارند، به صورت منفرد يا گروهي قدم به جلو بگذارند و جهت نامزدي در انتخابات ثبتنام نمايند.
س3ـ آيا نشانههايي از گشايش فضاي سياسي و يا تحقق شرايط مذكور براي شركت در انتخابات به چشم ميخورد يا خير؟ و اساساً پيشبيني حضرت عالي در اين مورد چيست؟
ج ـ همانطور كه گفتم، هنوز هيچ نشانه جدي از انجام آنچه مقامات دولتي ادعا ميكنند به چشم نميخورد. هنوز احزاب و گروههاي مخالف حاكميت همچنان «غيرقانوني» تلقي ميشوند. به طوري كه از حق داشتن دفتري و مركزي براي فعاليتها يا انتشار آزادانه و وسيع نشريه و روزنامه محروم هستند. هنوز روزنامههاي كثيرالانتشار، حتي از درج آگهي ختم به امضاي نهضت آزادي ايران خودداري ميكنند (به عنوان نمونه، روزنامههاي كثيرالانتشار صبح از درج آگهي درگذشت همسر جناب آقاي سيداحمد صدر حاجسيدجوادي، يكي از موسسين و رهبران نهضت آزادي ايران خودداري كردند).
به نظر ميرسد كه دولت ايران در تنگناي فشارهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي داخلي و خارجي قرار دارد. اما متاسفانه بسياري از تصميمگيرندگان اصلي در حاكميت به عمق بحرانهاي فراگير توجه كافي ندارند. بنابراين عموماً ميكوشند تا در صورت امكان بدون كمترين عقبنشيني، صرفاً با هياهوي تبليغاتي، و اگر نتوانند، با حداقل عقبنشيني، اين مرحله را پشت سر بگذارند.
در اينجا عملكرد احزاب و گروههاي سياسي مخالف حائز اهميت است. اگر اين احزاب وارد صحنه بشوند حاكميت يا ناچار خواهد شد هر آنچه را گفته است پس بگيرد، كه در آن صورت بر حجم فشارها و بحرانها افزوده خواهد شد، يا آنكه از روي اجبار به ضرورت و خردمندي فعاليت آزاد و مؤثر احزاب سياسي مخالف را تن دردهد، كه در آن صورت فصل جديدي در روابط و مناسبات سياسي و تنشزدايي سياسي آغاز خواهد شد.
س4ـ همانطور كه ميدانيد حزب ملت ايران شركت در انتخابات مجلس را تحريم اعلام كرده، به نظر شما تحريم انتخابات در شرايط فعلي عمل درستي است يا خير؟
ج ـ تحريم انتخابات ادامه شيوههاي سنتي گروهها و احزاب سياسي در دورههاي گذشته است، كه عملاً ديدهايم هيچ مشكل و مسالهاي را حل نميكند.
آمار شركتكنندگان در انتخابات در دورههاي گذشته نشان ميدهد كه مرتباً از تعداد شركتكنندگان كاسته شده است، اكثريت بزرگي از واجدين شرايط رأي دادن، عمدتاً به دليل نارضايتي از عملكرد انحصاري حاكميت، عملاً در انتخابات شركت نميكنند. بنابراين منتظر اعلام تحريم اين يا آن گروه سياسي نميباشند. از طرف ديگر چنين وضعيتي يعني بيتفاوتي روبهرشد مردم نسبت به مشاركت در تعيين سرنوشت خود، اگر يك پديده مطلوب سياسي براي دولتهاي خودكامه محسوب بشود، از نظر مصالح ملي به هيچ وجه مطلوب نيست و نبايد، خصوصاً توسط احزاب سياسي مخالف، به آن دامن زده شود.
