شماره1438
تاريخ30/10/1370
نامه به وزير كشور درمورد برگزاري انتخابات مطلوب
قل رب ادخلني مدخل صدق و اخرجني مخرج صدق و اجعلني من لدنك سلطانا نصيرا
نصرت الهي و قدرت مردمي درگروي راستي و صداقت است.
جناب آقاي عبدالله نوري وزير محترم كشور
با اداي سلام و دعاي توفيق در راه خدا و خلق
جنابعالي در مراسم افتتاحيه سمينار سراسري استانداران و فرماندهان در ديماه 1370 در تهران كه براي «برگزاري انتخابات مطلوب» تشكيل شده بود كلمات نغز و سخنان شيوائي بيان فرموديد(1) كه مانند «خوراك زبان» لقمان حكيم برحسب آن كه تا چه اندازه هماهنگي زبان و دل و صداقت و شهامت بر آنها حكمفرما بوده باشد ميتواند برنده مسابقه شايستهترين گفتارهاي وزيران كشور در جمهوري اسلامي يا بيهودهترين آنها قلمداد گردد.
خدا كند كه حالت اول درست بوده و شنوندگان و حاضران در آن جمع نيز بيانات شما را بر همين پايه تحويل گرفته باشند و به اجرا درآورند. البته اضافه ميكنيم كه تنها در ميان گذاشتن اين حرفها با استانداران و فرمانداران و ماموران وزارت كشور كافي نيست بلكه جا دارد كه همقطاران و همكارانتان در دولت و مقامات و مسئولان بالاتر نيز با گوش دل شنوا و پذيراي آنها و خواهان اجرا و دستور دهنده آنها در قلمروي خودشان باشند.
نهضت آزادي ايران بر طبق اخلاق اسلامي بنا را بر صحت گذاشته و شق اول را گزيده است. ما بسيار خوشحاليم و اظهار تبريك و تشكر ميكنيم و خوشحاليم كه در بياناتتان برجستگي خاص به قانون اساسي و اصول آزادي دادهايد، نقش مهم ملت و مردمي بودن حكومت را اذعان و گوشزد كردهايد و خواستهايد كه انتخابات سالم آزاد و عاري از نقص و ايراد در سراسر كشور به دست ماموران امين بينظير و بيدخالت وزارت كشور انجام گيرد.
در تاييد آن اظهارات و براي جلب توجه بيشتر مقامات و دولتيان و نيز هموطنان گرامي و به عنوان مبناي بحث و درخواست ذيلاً به نقل و درج تمام يا خلاصهاي از بندهائي از آن گفتار دلنشين ميپردازيم. باور ما اين است كه اظهارات جنابعالي انتشار و انعكاس و استماع شايسته نيافته و دريغ است كه چون باد هوا گذري بيثمر و بياثر داشته باشد.
1ـ در اصول مختلفي از قانون اساسي بحث مردم و نقش مردم مطرح شده است كه توجه به آنها براي ما به عنوان مسئولين كشور بسيار مهم است.
2ـ دولت جمهوري اسلامي ايران موظف است براي نيل به اهداف مذكور در اصل سوم همه امكانات خود را براي امور زير به كار اندازد:
بند ششمـ محو هرگونه استبداد، خودكامگي و انحصار طلبي
بند هفتمـ تأمين آزاديهاي سياسي و اجتماعي در حدود قانون
بند هشتمـ مشاركت عامه مردم در تعيين سرنوشت سياسي و اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي خويش
3ـ در اصل ششم قانون اساسي آمده است كه امور كشور بايد به اتكاء آراء عمومي اداره شود از راه انتخابات،
4ـ اصل پنجاه و شش ميگويد: حاكميت مطلق بر جهان و انسان از آن خدا است و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعي خويش حاكم ساخته. هيچكس نميتواند اين حق الهي را از انسان سلب كند يا در خدمت منافع فرد يا گروه خاصي قرار دهد.
5ـ با تاكيد مجدد نسبت به اهميتي كه قانون اساسي به مردم و نقش آنان داده است و امام …. در صحت ايشان راجع به مردم….. از جمله گفتهاند «مقدرات مملكت در هر مقطع زماني به دست مردم همان مقطع بايد اداره شود. ميزان رأي ملت است…. مردم را به حساب بياوريد.
6ـ ما نبايد بگذاريم….. به واسطه عملكرد ناصحيح ما مردم از ما جدا شوند… اگر مردم به اين نتيجه رسيدند كه آنها يك چيزي ميخواهند و ما يك كار ديگري ميكنيم و به اسم آنها ميگذاريم براي انقلاب ما خطرناك است.
7ـ دوران تكيه به قدرت پايان يافته است و مرحله جديد تكيه بر مردم در دنيا دارد آغاز ميشود.
8ـ انتخابات مهمترين چهره مردمي حكومت است. انتخابات يكي از مواردي است كه مردم احساس ميكنند به صحنه آمدهاند و نقشي را كه قانون به آنها داده است ايفا ميكنند. به آنها اعتماد شده….. و در تعيين سرنوشت خودشان تصميم ميگيرند.
9ـ ما در رابطه با انتخابات تنها مسئوليتمان اين نيست كه «حسن» بيايد يا «حسين» يا «تقي» و يا «نقي» …. ما به عنوان وزارت كشور بايد به گونهاي براي مردم جلب اعتماد كنيم كه شركت كنندگان در انتخاباتمان بالا باشد. چه فرق ميكند ك حسن بيايد يا حسين.
10ـ انتخاباتي كه از 57 ميليون نفر جمعيت ايران مثلا 8 ميليون نفر شركت كننده داشت اين زنگ خطر براي ما است….. ما به عنوان وزارت كشور به گونهاي بايد عمل كنيم كه اعتماد مردم را بالا ببريم كه سقف شركت كنندگان ما بالا برود.
11ـ يكي از سنگينترني مسئوليتهائي كه به دوش داريم اين است كه حاكميتمان را به كل ملت پوشش بدهيم نه بر گروهي خاص يا جناح خاص، نه براي تشكل و باند خاص.
12ـ بايد به گونهاي عمل كنيم كه مردم واقعاً احساس كنند كه ما در تصميم گيريهاي آنها دخالت نميكنيم. ما تنها مجرياني هستيم كه آراء آنها را جمع ميكنيم، شكل ميدهيم و اعلام ميكنيم.
13ـ اصل 99 يكي از پيامهايش اين است كه ملت خودش بايد سرنوشت خودش را تعيين كند…. نگران نباشيد. واقعاً اگر تعيين سرنوشت ملت را به دست خود ملت بسپاريم بهترين (كار) انجام خواهد شد.
14ـ واقعاً سعي كنيم انتخاباتي را برگزار كنيم كه ملت به حكومت اميدوار گردد انتخاباتي برگزار كنيم كه در انتخابات، آخرت ما تأمين شود.
جناب آقاي وزير كشور
ما به عنوان افرادي كه مردم يا ملت ايران، كه توجه به آنها را براي مسئولين كشور بسيار مهم دانستهايد و از طرف همفكران زيادي كه به ما مراجعه ميكنند ميخواهيم با شما و وزارت كشور راجع به انتخابات آينده صحبت كنيم، انتخاباتي كه گفتهايد «مهمترين چهره مردمي حكومت» است و «خواستهايد كه» مردم احساس كنند نقشي را كه قانون به آنها داده است ايفا ميكنند و در تعيين سرنوشت خودشان تصميم ميگيرند.
اگر فرازهائي از گفتار شما را برجسته و تكرار ميكنيم براي آن است كه «جانا سخن از زبان ما ـ و مردم ـ ميگوئي» مردم آگاه ايران علاقمند به تعيين سرنوشت خويش و مملكت به دست خودشان هستند و به مصداق «وصفالعيش نصفالعيش» از شنيدن اين حقوق و حقايق شكفته و شگفتزده ميشوند.
اميدواريم كه شما و آقايان استانداران و فرمانداران منتخبتان، همانطور كه توجه و تأكيد قانون اساسي بر مشاركت عامه مردم كشور است و مسئوليتتان را «پوشش بر كل ملت» دانستهايد و نه بر گروه خاص يا جناح خاص، از مسئولين و بعضي مقامات انحصارطلب نباشيد كه ميگفتند «از نظر ما ملت و مردم، ملت حزبالله و آنهائي هستند كه در نمازجمعه و راهپيمائيها پشت سر ما ميآيند».
از ديدگاه مردم
جناب آقاي وزير كشور
جنابعالي بدون ترس از جو سازيها و هوچيگريها، با توجه به اينكه دوران تكيه بر قدرت پايان يافته و مرحله جديد تكيه بر مردم در دنيا آغاز ميشود و با تجربهاي كه از جدا شدن مردم از حكومت بر اثر عملكرد ناصحيح دولت به دست آورده و مشاركت ضعيف ملت در انتخابات را زنگ خطر براي انقلاب و حاكميت دانستهايد تصميم شخصي و توصيه اكيدتان به كارمندان وزارت كشور اين بوده است كه اعتماد مردم به حكومت و سقف شركت در انتخابات را بالا ببرند.
همان طور كه تلويحاً اشاره كردهايد مردم ايران 12 سال پيش در رفراندوم جمهوري اسلامي بدون كمترين تبليغ دولتي و تهديد در چنان سقف بالا و بيسابقه در دنيا شركت كردند ولي در انتخابات بعدي رياست جمهوري و مجلس، به ويژه در انتخابات ميان دورهاي بر اثر سرخوردگي و جدائي از حاكميت، هردفعه عقبنشيني محسوس كردند تا حدي كه در آخرين انتخابات ميان دورهاي نسبت آراي اخذ شده به تعداد افراد داراي حق رأي به ميزان ناچيزي رسيد.
اگر نظر مردم و واكنش ملت را خواسته باشيد اولاً لازم است كه مطالبي را كه در سمينار ياد شده با كارمندان تابع خودتان در ميان گذاشتهايد و در صد بسيار كمي از مردم آنها را خوانده يا شنيدهاند، مستقيماً به گوش مردم برسانيد، روشنشان كنيد و سعي نمائيد كه متقاعد و مطمئنشان سازيد و بلكه عهد و پيمان متقابل ببنديد.
اما اين را هم بدانيد كه وزارت كشور با همه حسن نيت و صداقت و قدرتي كه بخواهد به خرج دهد به تنهائي قادر به تحقق اين مهم نخواهد بود. همكاري همه مقامات و حاكميت و دولت در تمام شئون و مراحل ضرورت دارد. علاوه بر اين، مگر كار فقط در دست وزارت كشور است؟ آيا در عمل، نهادهاي دولت در دولت، به ويژه وزارت اطلاعات، گردانندگان اصلي و تصميمگيرندگان نهائي نيستند؟
اما اگر حاكميت دنباله روي ملت در اهداف و آمال حقه الهي و ملي و در پندارها و گفتارها و كردارهاي خود گردد يقين بدانيد كه همان اعتماد و اطمينان يا همدلي و همزباني و همكاري گذشته در روابط مردم و دولت زنده خواهد شد. اگر مردم عملاً احساس تجربه كنند كه چنين است همه قشرها در اكثريت سنگين به پاي خودشان گروه گروه به سوي صندوقهاي اخذ رأي خواهند رفت و نمايندگان مورد قبول خود را آن طور كه خداوند حكيم حاكمشان كرده است، تعيين خواهند كرد.
مردمي كه سخنان شما را شنيده يا خواندهاند ممكن است اين سئوال برايشان مطرح شده باشد كه آيا شما خواستهايد از فروپاشي نظام هفتاد و چند ساله ظالمانه شوروي و از قيامهاي آزاديخواهان اروپاي شرقي و كشورهاي وابسته و جمهوريهاي متلاشي شده آنجا درس عبرت بگيريد يا با بيانات آزاديطلبانه و قانونگرايانه خود كميسيون حقوق بشر سازمان ملل و سرمايهداري جهاني را متقاعد و خاموش سازيد و يا واقعاً به حكم «و لقد كرمنا بني آدم» معتقد به حرمت و حيثيت و حقوق انسانها شدهايد كه تصميم به برگزاري انتخابات آزاد و امن به گونهاي كه قانون اساسي خواسته است (يا به اصطلاح جديد و دوپهلوي بعضي از مقامات، انتخابات سالم) و در آرمانهاي اوليه انتخابات و اصل قرآني «ان الله يامركم ان تودوا الامانات الي اهلها» آمده است، گرفتهايد.
جلب اعتماد و اطمينان مردم كه مطلوب شما است به سهولت و سرعت، با يك سخنراني و سمينار، چند اقرار و شعار، صدور بخشنامههاي موكد به كاركنان وزارتخانه و همه به صورت نسيه و وعده فراهم نخواهد گشت، حتي با آزاد گذاردن كامل مردم و نامزدها در هفته آخر انتخابات نيز دردي دوا نخواهد شد. برگزاري انتخابات سالم و آزاد شوخي و از خاك سر بر آوردن شبدري نيست كه يك شبه انجام گيرد بلكه كار مستمر و ايجاد جو مناسب نياز دارد. اگر نامزدها از چند ماه قبل داوطلب نشده به ميدان نيايند و مردم در اجتماعات و سخنرانيها و در رسانههاي جمعي از سوابق و نظرات آنها آگاه نگردند و تقابلهاي قانوني انتخاباتي با تعارض افكار و نظرات تحقق و تداوم پيدا نكند و مردم احساس امنيت ننمايند نه چنان انتخاباتي را ميتوان آزاد و قانوني دانست و نه مردم غيرآماده و آگاه نشده به طور طبيعي به پاي صندوقها خواهند رفت و براي كسي سينه سپر خواهند كرد.
وقتي كه مردم در روزنامههاي رسمي و غيررسمي دولتي يا در خطبههاي بعضي از نمازهاي جمعه تبليغ عليه آزادي و دموكراسي را كه دقيقا نقض نظرات شما در مورد آزادي انتخابات است بخوانند يا بشنوند چگونه ميتوانند ادعاي آزادي انتخابات را باور كنند و به دعوت وزارت كشور به مشاركت انبوه در انتخابات پاسخ مثبت دهند. به عنوان مشتي نمونه خروار در «يادداشت روز» كيهان مورخ 27/7/70 كه تصادفاً سخنان شما نيز در آن درج شده بود، چنين آمده بود:
«غلتيدن به راهحلهاي ليبراليستي چه در عرصه فرهنگ، سياست يا اقتصاد يك افت جدي براي استحكام و ثبات نظام به شمار ميرود. امروز خيانتي بزرگتر از اين نيست كه افراد و جريانات، نظام را در عرصه فرهنگ توصيه به اتخاذ روشهاي ليبراليستي و متناسب با جامعه باز نمايند و در عرصه سياست داخلي نسخه دموكراسي و نظام حزبي و پارلمانتاريستي را در برابر ايده و اصل ولايت فقيه بپيچند»
سخن بالا دقيقاً موضعگيري عليه اصول مصرح در قانون اساسي در باب حقوق و آزاديهاي مردم و حاكميت ملت ميباشد.
بنابراين ضرورت دارد كه از سوي مقامات بالاتر يا صاحب اختيارتر از وزارت كشور نيز در تأييد توضيحات و توصيههاي جنابعالي به استانداران و فرمانداران تاكيدها و دستورهاي اطمينان بخش لازم داده شود. البته بهتر از هر تاييد و تاكيد لفظي يا سوگند و سخنراني و يا وعده و توبه، به اجرا گذاشتن قانون و تحقق آزاديها و حقوق قانوني مردم، مخصوصاً (و از هم اكنون) تأمين امنيت و امكانات برابر براي همگان، همراه با محكوم كردن و به كيفر علني رساندن افراد و نهادهاي غيرمسئول مخل برگزاري انتخابات آزاد و سالم خواهد بود.
جناب آقاي وزير كشور
ما ضمن تاييد مطالبي كه در سخنان خود پيرامون انتخابات آزاد و سالم اظهار كردهايد معتقديم كه انتخابات دوره چهارم از جهات بسيار هم براي حاكميت و هم براي آينده نظام جمهوري اسلامي و مملكت بسيار مهم و تعيين كننده خواهد بود. با پايان يافتن جنگ تحميلي، اجراي قطعنامه 598 در مراحل پاياني ميباشد و دوران بازسازي و نوسازي كشور فرا رسيده است، طواهر حاكي از آن است كه دولت مصرانه ميكوشد كه به جبران غفلتها و ترميم خرابيهاي گذشته پرداخته و بحران اقتصادي را، كه ابعاد آن گسترش نگران كنندهاي پيدا كرده است، مهار كند. اما همانطور كه ما در نامه سرگشاده مورخ 15/2/70 به رياست جمهوري يادآور شدهايم، در كشور ما، همانند بسياري از كشورهاي جهان سوم، حل هر مسئلهاي اعم از اقتصادي، اجتماعي يا اداري، در گرو حل بحران سياسي است، يعني تا زماني كه بحران سياسي حل نشود، قانون حاكم نگردد و حقوق و آزاديهاي اساسي ملت بر طبق اصول مندرج در قانون اساسي از طرف حاكميت تضمين نشود، مشكلات و بحرانهاي مربوط به اقتصاد و مديريت را نميتوان حل كرد يا مهار نمود.
در صورتي كه حاكميت واقعاً خواستار حل بحران سياسي باشد انتخابات دوره چهارم مجلس شورا وقت بسيار مناسبي بوده و تحقق شرايطي كه برشمردهايد آغاز خوبي براي حل بحران سياسي و كاهش تنشها و نتيجتاً هموار شدن راه براي حل ساير بحرانها خواهد بود.
اگر حاكميت به طور اعم و دولت به طور اخص و از جمله وزارت كشور كه مامور برگزاري انتخابات است از هم اكنون به طور جدي و صادقانه به تحقق بخشيدن شرايط مصرح در قانون اساسي و وعدههاي جنابعالي بپردازند، مردم اميدوار خواهند شد و به آزاد بودن و سلامت انتخابات دل خواهند بست. هم چنين گروههاي سياسي مخالف عملكردهاي حاكميت و دگرانديش ولي ملتزم به قانون اساسي خواهند توانست، و حتي وظيفه آنها خواهد بود كه با تمام قوا به صحنه انتخابات وارد شوند و همگان را به شركت گسترده در انتخابات دعوت كنند. در چنين صورتي نظر شما در مورد شركت انبوه مردم در انتخابات تأمين خواهد شد.
مردم نوعاً و عادتاً به ادعاها و تبليغات، شعارها و وعدههاي دولتي خوشبين نيستند و با سخن و تبليغ نميتوان آنان را به مشاركت در انتخابات تشويق و تحريص كرد. اما اگر شرايطي فراهم شود كه گروههاي سياسي غيرموافق با حاكميت، خود در انتخابات شركت كنند و مردم را نيز دعوت به اين امر نمايند احتمال اقبال عام و مشاركت گسترده در انتخابات به مراتب بيشتر خواهد بود.
چنان انتخابات سالم و آزادي موجد اعتبار و آبروي جديد براي حاكميت و نظام جمهوري اسلامي ايران در ايران و جهان خواهد شد.
نهضت آزادي ايران
دي ماه 1370
(1) به نقل از كيهان مورخ 7/10/70 صفحه 15
