نامه سرگشاده نهضت آزادي ايران به ائمه جمعه سراسر كشور
عن جابربن عبدالله قال: رسول الله(ص) الا اخبركم بشرار رجالكم؟ قلنا بلي يا رسول الله فقال: ان من شرار رجالكم البهات الجري الفحاش…
از جابربن عبدالله روايت شده است كه پيامبر گرامي اسلام از ما (اصحاب) پرسيد آيا علاقمنديد بدترين افراد اجتماع را به شما معرفي كنم؟ پس از آن كه ما پاسخ مثبت داديم پيامبر(ص) فرمود: بدترين شما كسي است كه بسيار افترا بندد، بيباك، فحاش و هرزهگو باشد . . .
(اصول كافي، جلد 3، كتاب الايمان والكفر)
حضرات علماي اعلام و حجج اسلام ائمه جمعه سراسر كشور دامت توفيقاتهم
سلام عليكم و رحمه الله و بركاته
شايد با ديدن روايتي كه در آغاز اين نامه سرگشاده آمده حدس ميزنيد كه محتواي نامه گرد چه محوري بنا شده و مسئوليت آقايان در برابر اين محتوي چيست. آري سخن از مسئوليت خطير ائمه جمعه و روحانيت متعهد در برابر عمل غير اسلامي و خلاف قانوني است كه به طور مستمر در برخي از مراسم سياسي ـ عبادي نماز جمعه پيش چشم آقايان و دولتمردان و مسئولان كشور انجام ميگيرد.
قبل از شروع، بايد بگوييم هدف ما از نوشتن اين نامه سرگشاده، علاوه بر استفاده از حق الهي و مشروع فرياد برآوردن كه خدايتعالي براي همه ستمديدگان قائل شده است(1) ، جلوگيري از بدعتي است كه توسط عناصري مغرض يا ناآگاه در مراسم نماز جمعه آغاز گرديده است. ما وظيفه اسلامي خود ميشمريم كه در برابر اين بدعت ايستاده، آنچه از كتاب و سنت در اين باره ميدانيم به ديگران بازگو كنيم تا مشمول لعنت خداي نگرديم.(2)
ما طي ملاقاتهاي خصوصي و تماسهاي برادرانهاي با مسئولان امر بويژه با حجتالاسلام هاشمي رفسنجاني تا آنجا كه ممكن بوده است به وظيفه خود اقدام و توصيه به حق نمودهايم همچنين طي نامه مورخ 20/11/60 به اتهامات خلاف واقع دادستان انقلاب مركز در پيش خطبه نماز جمعه تهران (9 بهمن 60) به مقامات قضايي شكايت نمودهايم.
آقايان جج اسلام:
امت دلير و رزمنده ما سالها در انتظار روزي بود كه بتواند آزادانه در نماز سياسي ـ عبادي جمعه شركت كند و با شتافتن به سوي ذكر خدا(3) و كمك گرفتن از نيروي منكر برانداز نماز،(4) همگام و همدل، به مصالح ديني و دنيايي خود آشنا شده همچون ديواري استوار در برابر مطامع سياسي و اقتصادي و فرهنگي استبداد داخلي و استيلاي خارجي بايستد. اعلام اقامه نماز جمعه از طرف رهبر انقلاب و بنيانگزار جمهوري اسلامي در نيمه اول 1358 به امامت مجاهد نستوه آيه الله طالقاني پاسخي به آرزوي ديرينه اين ملت رنجديده و تحقق آرمان هميشگي تشيع سرخ علوي بود كه با استقبالي كمنظير روبرو شد. از دوران امامت آيتالله طالقاني نماز جمعه ميقات همه عاشقان ذكر خدا، علاقمندان به اصلاح جامعه و رهروان راه انقلاب اسلامي و براستي نيروي دشمن شكن در برابر عوامل ضد انقلاب و قدرتها و ابرقدرتها در آمد و امام جمعه نماينده امام ميان مردم، رابطه منطقي ميان امام و دولت و جامعه، بازگوكننده دردهاي اجتماعي، منعكس سازنده پيشنهادات مردم به مسئولين كشور، توضيح دهنده مشكلات دولتمردان به مردم و در يك جمله عاملي هم آهنگ كننده و وحدت آفرين در جهت مصالح دولت و ملت گشت.
بايد بگوييم كه اگر چه نماز جمعه توانسته است نقش مؤثر خود را در حفظ وحدت در جهت مبارزه با عوامل ضد انقلاب و ابرقدرتهاي شرق و غرب بويژه آمريكاي جهانخوار و ارتش مزدور بعثي عراق ايفا كند، متأسفانه در برخي از اين مراسم سب و لعن مؤمنين و فحش و تهمت به آنان كاري متداول گشته و نماز وحدت آفرين جمعه از اين جهت به كانون تفرقه و ايجاد نفرت تبديل شده است. در اين مراسم، در خلال سخنرانيهاي پيش از نماز و حتي خطبههاي امام جمعه شعارهايي كه محتوي سب و لعن و تهمت به مؤمنين است توسط گروهي معدود داده ميشود.
رهبر عاليقدر انقلاب راجع به خطبههاي نماز جمعه در تحريرالوسيله فرمودهاند:
«بر امام جمعه واجب است در خطبهها حمد و ثناي الهي و صلوات بر پيامبر و توصيه به تقوي كند.(5) »
بديهي است سكوت امام جمعه در برابر عمل حرام و تفرقهافكن سب و لعن مؤمن اگر عامل تشويقكننده تلقي نشود، لااقل، دليلي بر جواز اين عمل شمرده خواهد شد.
وقتي در نمازهاي جمعه، كه قرار است بلندگوي اعلام ارزشهاي والاي الهي باشد، معيارهاي اسلامي اينچنين گستاخانه زير پا گذاشته شود آيا ميتوان از برخي مسئولين وزارت آموزش و پرورش كه نوجوانان دبستاني و دبيرستاني را بدون آن كه آشنايي و آگاهي داشته باشند وادار به سب و لعن مؤمنين ميكنند جز اين انتظار داشت؟
پاسداران شريعت:
آيا توجه داريد كه در برخي از نمازهاي جمعه به كسي دشنام ميدهند كه در دوران استبداد و الحاد شاهنشاهي نماز و اسلام را به دانشگاه آورد و در اين راه همكار و همگام مرحوم طالقاني اولين امام جمعه پس از انقلاب بود. امام امت نيز به «ايمان راسخش به مكتب اسلام»(6) اعتماد داشته و با «اعتماد به ديانت و امانت و حسننيت مشاراليه از زحمات و خدمات طاقت فرساي ايشان»(7) قدرداني كردهاند؟ آيا با اين سوابق كسي ميتواند ترديد كند كه شعارهايي كه عليه آقاي مهندس بازرگان و همكارانشان داده ميشود چيزي جز سب و لعن مؤمن ميباشد؟ آيا آنان كه چنين شعارهايي ميدهند مصداق روايت جابربن عبدالله نيستند؟
شايد بفرماييد ايستادگي در برابر شعار دهندگان كاري آسان نيست و مصالح سياسي اقتضاي آن دارد كه در برابر اين عمل خلاف نايستيم. عجبا در نماز جمعهاي كه امام و ساير فقهاي اماميه بر لزوم طلب آمرزش براي مردان و زنان مؤمن تأكيد نمودهاند،(8) مؤمنان مورد تهمت، سب و لعن قرار ميگيرند و امام جمعهاي كه موظف است شجاعانه از حق پشتيباني كرده و با باطل بستيزد در برابر اين عمل ساكت ميماند. ما بدون آن كه بخواهيم در ماهيت مسئله و هويت شعاردهندگان و مشوقين آنان وارد شويم توجه آقايان را به نظر امام امت در مورد شرايط خطيب نماز جمعه جلب ميكنيم: «علاوه بر بلاغت، بدان درجه از شجاعت رسيده باشد كه از ملامت كشيدن در راه خدا و اظهار حق و مبارزه با باطل نهراسد.»(9) خوشبختانه حجهالاسلام هاشمي رفسنجاني امام جمعه موقت تهران در خطبه نماز جمعه 7/3/61 شجاعانه به اين وظيفه اسلامي عمل نمودند كه موجب اميدواري است.
آقايان خود بهتر از هر كس ميدانند كه اين شعارپراكنيها و جوسازيهاي دشمنشادكن جريان طبيعي خودبخودي نداشته از تلقين و تحريكهاي افراد معدود خاص و از تبليغات مغرضانه يكجانبه سرچشمه ميگيرد.
حضرت آيهالله منتظري نيز نگراني خود را از دادن اين گونه شعارها ابراز داشته و از بكار نبستن توصيههاي ايشان در مورد جلوگيري از اين شعارها اظهار عدم رضايت فرمودند.
علاوه بر فتواي امام و نظر آيتالله منتظري، قانون اساسي جمهوري اسلامي آقايان را موظف ميسازد كه در برابر زير پا نهادن اصل بيست و دوم قانون اساسي كه ميگويد «حيثيت، جان، مال، حقوق، مسكن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردي كه قانون تجويز كند»، لب به اعتراض گشوده اجازه ندهند در ملاء عام و در جايي كه بايد ذكر خدا و قانون حاكم باشد اين گونه ارزشها و معيارهاي اسلامي و اصول قانون اساسي منبعث از آن پايمال شود.
جناب آقاي هاشمي رفسنجاني در خطبه نماز جمعه 13 رجب امسال به مناسبت ميلاد مولاي متقيان علي(ع) اظهار داشتند هدف ايجاد حكومت علي(ع) ميباشد. ما اطمينان داريم هر فرد مسلمان بويژه افرادي كه سالها قرباني مظالم حكومت ظلم طاغوت بودهاند، هدفي جز اين ندارند. در اين رابطه، از ائمه محترم جمعه ميپرسيم آيا در هيچ منبع تاريخي خواندهاند كه در نماز جمعههايي كه به امامت علي(ع) برگزار ميشد مؤمني مورد سب و لعن قرار ميگرفت؟ تا آنجا كه ما در نهجالبلاغه خواندهايم علي(ع) نارضايي خود را از دشنامگويي حتي به عنصري چون معاويه و يارانش اعلام داشته و توصيه فرموده است به جاي اين كار به نقد و انتقاد و ارزيابي و معرفي كارهاي آنان بپردازند و هدايت آنان و وحدت مسلمين را از خدا بطلبند.(10)
بديهي است اين روش سازنده و الهي با شيوههاي مخرب و خصمانهاي كه از طريق مكاتب الحادي در انقلاب ما رخنه كرده و عليه نهضت آزادي ايران به كار گرفته ميشود كاملاً متفاوت است.
در اينجا بايد بگوييم برادران نهضت آزادي افراد جديدالاسلامي نيستند كه خواسته باشند به بهانه انقلاب و به عنوان اسلام عقدههاي انتقامشان را ارضا نمايند. اينها در اعتقاد و اجراي اسلام از زمان و مكاني راه افتادهاند كه قيام به نماز و حجاب و قرآن، استقبال از استهزاء و اخراج و انزوا بود، مسجد و جمعه و قرآن خانهها و نهادهايي است كه قبلاً خاموش و خلوت بود و نهضتيها از زمان رضاخان، بعد از كودتا در دوران نهضت ملي شدن نفت، در مبارزات نهضت مقاومت ملي و در خود نهضت آزادي در مدرسه و مسجد و اداره و زندان با همكاري شخصيتهاي روحاني چون طالقاني و مطهري و استاد شريعتي، جوانان مملكت را به سوي آنها سوق دادند. همينها بودند كه از چهل سال پيش به اين طرف با استدلال و اسرار منادي تبعيت و الهام سياست از دين بوده تدوين كنندگان جهانبيني اسلامي و ايدئولوژي سياسي مبتني بر قرآن گشتند و مؤسس حزب سياسي منبعث و مجري اسلام شدند. و روزگاري قدم در اين وادي مقدس گذاردند كه دخالت روحانيت در اين امور، خلاف تقوي و تقدس شمرده ميشد. نه غربزده هستند و نه علمزده، بلكه در لباس غرب و در لسان علم از آزادي و استقلال ايران و از حقانيت اسلام و اصالت وحي دفاع كردند.
با توجه به وظايف خطير ائمه جمعه در ابطال باطل و اظهار حق انتظار ميرود آقايان محترم نه تنها رخصت به سب و لعن اين گونه افراد در نماز جمعه و در مساجد و پاي منابر ندهند بلكه مدافع و مبلغ كساني باشند كه كهنه سالكان طريق و دلبستگان خط خدا هستند.
كساني كه سابقه اجتماعي و مبارزات سياسي دارند به خوبي تشخيص ميدهند كه جو مسموم فعلي و تبليغات يك جانبه وسيع و ناجوانمردانهاي كه عليه نهضت آزادي ميشود بيشتر از سوي دشمنان انقلاب اسلامي و آنان كه ميخواهند نشان دهند اسلام قادر به اداره جامعه نيست ريشه ميگيرد و هدفي جز انتقام و انهدام باغبانان و خدمتگزاران نهال آزادي و اسلام واقعي را ندارند.
دعاي ما اين است كه با نوشتن اين نامه سرگشاده بتوانيم به وظيفه اسلامي خود در جلوگيري از سب و لعن مؤمنين در نماز جمعه كه سنتي اموي است و مسلماً به زمان حاضر و اشخاص فعلي محدود و منحصر نخواهد ماند جلوگيري كنيم. اميدواريم شما نيز به گفته ما به ديده خوشبيني بنگريد و اطمينان داشته باشيد كه در اين راه جز خير و سعادت امت اسلامي كه خود جزيي از آنيم چيزي نميخواهيم.
در اينجا از فرصت استفاده كرده اعلام ميدازم در صورتي كه آقايان ائمه جمعه از عملكرد نهضت آزادي ايران و شخصيتهاي وابسته به آن قبل از پيروزي انقلاب و بعد از آن، ايراد، اشكال يا سئوالي داشته باشند، ما آمادهايم در جلساتي كه بدين منظور از طرف آقايان تشكيل شود حضور پيدا كرده ضمن توضيح و بحث و گفتگو از رهنمودهايتان بهره گيريم.
به هر حال، انقلاب اسلامي ما موهبتي الهي است كه پس از قرنها مجاهدت و مبارزه در اين زمان به ثمر رسيده است. بهرهبرداري ما از اين موهبت در گرو مبارزه با بيتقواييها، خودخواهيها، كينهتوزيها و بدعتگذاريهاست. اگر ما نتوانيم در برابر اين عوامل فساد و انحراف ايستادگي كنيم بر اساس سنت الهي، اين موهبت به مايه نكبت و بدبختي مبدل خواهد گشت و مكارم اخلاق كه پيامبر آن را علت بعثت خود دانسته است(11) ناپديد خواهد شد و خداي نخواسته نماز جمعه ما همچون نمازهاي جمعه دوران خلفا وسيله اعمال سياست و حفظ قدرت زورمندان خواهد گشت. مسلمانان اين تجربه تلخ را براي چهارده قرن آزموده و سزاوار نيست پس از 1400 سال شكست و محروميت مجدداً اين راه پرخطر را بپيمانيد.
بر اين پايه است كه ما از ائمه جمعه سراسر كشور به ويژه امام جمعه تهران انتظار داريم كه از سنت سيئه سب و لعن مؤمن كه عملي خلاف شريعت و قانون است جلوگيري فرموده با راهنمايي و ارشاد خود اين رفتار غير اسلامي را ريشهكن سازند.
توفيق آقايان را در دفاع از حق و ابطال باطل و خدمت به انقلاب و ملت از خدايتعالي خواستاريم.
ربنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هديتنا وهب لنا من لدنك رحمه انك انت الوهاب(12)
روابط عمومي
نهضت آزادي ايران
8/3/61
(1) لايحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم (سوره نساء، آيه 148)
(2) اذا ظهرت البدع في امتي فليظهر العالم علمه فمن لم ينعل فعليه لعنه الله. (اصول كافي جلد اول كتاب فضل العالم)
(3) اذا نودي للصلوه من يوم الجمعه فاسعوا الي ذكرالله. (سوره جمعه آيه 9)
(4) الصلوه تنهي عن الفحشا والمنكر. (سوره عنكبوت آيه 45)
(5) يجب في كل من الخطبتين التحميد و بعقبه بالثناء عليه تعالي … واصلوه علي النبي … والايصا، بتقوي الله في الاولي. (تحريرالوسيله امام خميني جلد اول صفحه 233)
(6) فرمان امام در انتصاب مهندس بازرگان به نخستوزيري
(7) نامه امام به شوراي انقلاب در مورد استعفاء مهندس بازرگان
(8) تحريرالوسيله امام خميني جلد اول صفحه 236
(9) و ينبغي ان يكون الخطيب بليغا … شجاعا لايلومه في الله لومه لائم، صريحاً في اظهار الحق و ابطال الباطل (تحريرالوسيله همان صفحه)
(10) اني اكره لكان تكونوا سبابين . . . (نهجالبلاغه خطبه شماره 197).
(11) قال رسول الله (ص) اني بعثت لاتمم مكارم الاخلاق
(12) خدايا دلهاي ما را پس از هدايت شدن به باطل راه مده و ما را از رحمت خود بهرهمند ساز كه تو بسيار بخشندهاي. (سوره آلعمران آيه 8).
