پيشگفتار
از «مجموعه اسناد نهضت آزادي ايران» كليه بيانيهها، تحليلهاي سياسي و ساير نشريات داخلي و عمومي نهضت كه از بدو تاسيس جمعيت در ارديبهشت سال ۱۳۴۱ تا اوايل سال ۱۳۴۴ منتشر شده بودند، در جلد اول و دوم تدوين و منتشر شدهاند.
پس از اعلام تاسيس نهضت و استقبال بيسابقهي كه از آن شد از اواخر سال ۱۳۴۱ رژيم شاه تهاجم وسيعي را عليه سران و فعالين نهضت آزادي ايران آغاز و اقدام به دستگيري افراد و پروندهسازي و محاكمه و محكوميت آنان در دادگاههاي نظامي نمود.
كليه اسناد مربوط به محاكمه سران و فعالين نهضت كه تا به حال جمعآوري شدهاند در دو جلد (تاريخ معاصر ايران جلدهاي ۳و۴) شامل ۵ بخش بشرح زير تدوين شدهاند:
بخش اول ــ گزارش جريان دادگاه بدوي گروه اول از سران و فعالين
بخش دوم ــ گزارش جريان دادگاه تجديدنظر گروه اول
جلد چهارم شامل:
بخش سوم ــ گزارش جريان دادگاه بدوي و تجديدنظر گروههاي دوم و سوم اعضي نهضت
بخش چهارم ــ حمايت و پشتيباني از نهضت آزادي
بخش پنجم ــ ادامه مبارزه در زندان
جلد سوم از اسناد محاكمه گروه اول از سران و فعالين نهضت، كه شامل دو بخش ميباشد همين مجموعهي است كه در پيش داريد.
اين مجموعه قبل از پيروزي انقلاب توسط نهضت آزادي ايران خارج از كشور جمع آوري و بري چاپ آماده شده بود كه بدليل اوج گيري مبارزات ملت ايران و سفر برادرمان قاي دكتر يزدي به نجف و سپس پاريس به تعويق افتاد و در اثر آتشسوزي در دفتر كار ايشان در روز خروج شاه از ايران (۲۶ ديماه ۱۳۵۷) مدارك بسياري از جمله قسمتهايي از مجموعه حاضر از بين رفت.
درنتيجه مجموعه كنوني با جمعآوري و استفاده از مدارك باقيمانده تدوين گشت. در مورد اين مجموعه توجه به نكات زير لازم است:
۱ـ مقدمهي كه در زمستان ۱۳۵۶ توسط نهضت آزادي ايران ــ خارج كشور نوشته شده بود به همان صورت آمده است.
۲ـ پاورقیها و توضيحات آمده در متن نيز، از نهضت آزادي خارج از كشور و مربوط به همان سال ۵۶ ميباشد.
۳ـ تهيه برخي از قسمتها و اسناد كه در آن آتشسوزي از بين رفته بودند حتي بعد از انقلاب، در داخل كشور هم ميسر نگرديد.
۴ـ برخي از گزارشات مربوط به جلسات دادگاه كه قبلا بدست نيامده بود بعد از انقلاب تهيه و به اين مجموعه اضافه شده است.
۵ـ دفاعيات قاي مهندس بازرگان در دادگاههاي نظامي شاه بصورت جداگانهي، در جلد 5 اسناد منتشر شده است.
۶ـ دفاعيات قاي مهندس عزتالله سحابي در دادگاه تجديدنظر بصورت جداگانهي در انتهاي اين جلد آمده است. اين دفاعيات قبلا همراه با زندگينامه ايشان و همچنين بازداشت و محكوميت مجددشان در سال ۱۳۵۰، توسط نهضت آزادي خارج از كشور در اسفند ۱۳۵۴ منتشر گرديده است.
۷ـ در تهاجم به دفتر نهضت آزادي ايران در ۶ آبانماه ۶۲ و غارت اسناد و مدارك موجود در آرشيو مركزي برخي از مدارك و اسناد، از بين رفت و تهيه مجدد آنها ميسر نگرديد. البته قسمت اعظم اسناد غارت شده توسط دادسري انقلاب اسلامي مركز به نهضت بازگردانيده شد.
اسناد محاكمه گروه دوم و سوم از اعضي نهضت آزادي ايران و همچنين حمايتها و پشتيبانیهاي گسترده اقشار مختلف مردم و بالاخره اسناد ادامه مبارزه از زندان در جلد چهارم اين مجموعه جداگانه آمده است.
قاي مهندس بازرگان طي دوران بازداشت و زنداني بودن خود در زندانهاي تهران و برازجان روزانه مطالبي را يادداشت ميكردهاند. اين يادداشتها، بزودي در دو جلد منتشر خواهد شد.
اذعان داريم كه اين مجموعه داري نواقص بسياري است. مثلا همانطور كه متن نشان ميدهد، گزارش تعداد زيادي از جلسات دادگاه بدوي و تجديدنظر در اين مجموعه نيامده است كه متاسفانه عليرغم تلاش پيگير آنها را بدست نياورديم. اميدواريم كه خوانندگان علاقمند در تكميل اين مجموعه ما را ياري دهند.
نهضت آزادي ايران اميدوار است با انتشار اين اسناد ضمن روشن كردن زوايي تاريخ مبارزات گذشته ملتمان بتواند به بالا رفتن سطح آگاهي و بينش سياسي مردم آزاده و علاقمند به سرنوشت اين مرز و بوم كمك كند.
و ما التوفيق الاباالله
نهضت آزادي ايران
تابستان ۱۳۶۳
