گزارش سخنرانی مهندس محمد توسلی در انجمن اسلامی دانشجويان دانشگاه صنعتی اصفهان
به نام خدا
آقای مهندس محمد توسلی عضو شورای مركزی نهضت آزادی ايران ، روز شنبه ١٨/٧/٨٣ در دانشگاه صنعتی اصفهان بنا به دعوت انجمن اسلامی اين دانشگاه ، به بررسی تاريخی جنبش دانشجويی در برهه زمانی ١٣٣٢ تا ١٣٣٩ پرداختند .
مهندس توسلی اين دوران را يكی از حساس ترين سالهای تاريخ معاصرايران عنوان كرد كه میتواند تجربه و آموزش و عبرت خوبی برای دانشجويان امروز باشد . وی برای تشريح اين دوران، نخست ، تصويری از فضای سياسی جهان ارائه داد و به اوضاع دو بلوك شرق و غرب پس از جنگ جهانی دوم اشاره كرد و ويژگی های تاريخی آن را ذكر نمود و اين تغييرات را هم زمان با شكست استعمار انگليس در هند و ملی شدن صنعت نفت در ايران و شكست فرانسه در الجزاير و آغاز اقتدار آمريكا در جهان دانست .
هم چنين به دوانقلاب پيروز- انقلاب الجزايروكوبا – ودو جنبش پيروز اين دوران اشاره نمود، يکی پيروزی آزادی خواهان به رهبری دكتر مصدق و ملی شدن صنعت نفت در ايران و ديگری ملیشدن كانال سوئز در مصربه رهبری جمال عبدالناصر . دو سركوب بزرگ نيز در برابر اين جنبش ها رخ داد : سرکوب نهضت ملی ايران دركودتای ٢٨ مرداد ٣٢ و سركوب جنبش گواتمالا . بعلاوه اشاره شدكه در تقابل دوايدئولوژی شرق و غرب دو جنگ كره و هندوچين رخداد.
وی با اشاره به شرايط و زمينه های باز توليد استبداد در دوره انقلاب مشروطه به ويژگيهای سياسی ايران در زمان دكتر مصدق كه منجر به كودتا و باز توليد استبداد گرديدرا اينگونه بيان نمود : ضعف تشكيلاتی و تفرقه آزادی خواهان ونيروهای ملی ، همكاری پايگاههای استبداد ” دربار” وحاميان آن با بيگانگان موجب يأس و بی تفاوتی مردم گرديد. در اين دوران دو جريان چپ و راست افراطی (حزب توده و فدائيان اسلام ) با ايجاد تشنجات و بحرانهای پيوسته عامل مهمی در ايجاد فضای بد گمانی و بیتفاوتی در جامعه بودند تا زمانی كه كودتا به وقوع پيوست .
مهندس توسلی اصلی ترين اقدام حكومت جهت سركوب و بازدارندگی رشد مبارزات مردم رابعد از كودتا :
١- بازداشت ، تشكيل دادگاه نظامی ، محاكمه ی مصدق و تبعيد او
٢– دستگيری و اعدام دكتر فاطمي
٣– بازداشت و محاكمه نيروهای ملی و فعالان سياسی و جدا كردن آنها از جامعه
٤- سركوب مطبوعات دانست .
وی به چگونگی بوجود آمدن نهضت مقاومت ملی اشاره كرد و اين دوران را به سه مرحله تقسيم نمود :
1- از٢٩ مرداد سال ٣٢ تاپايان سال ٣٣ دوران شكوفايی و فعاليت گسترده نهضت مقاومت ملی .
2- از فروردين ٣٤ تا شهريور ٣٦ دوران دستگيری و سركوب .
3- از شهريور ٣٦ تا تير ٣٩ تشكيل و فعاليت جبهه ملی دوم.
مهندس توسلی دستاوردهای نهضت مقاومت ملی را روشن نگهداشتن چراغ اميد و مقاومت ومبارزه، جلوگيری از مشروعيت رژيم كودتا و واگذاری امتيازات به بيگانگان به ويژه نفت وكادر سازی دانست كه در سال ٣٩ ابتدا جبهه ملی دوم وسپس نهضت آزادی ايران را تأسيس كردند و بستر تداوم مبارزات اصيل ملی و اسلامی را تا كنون پايه گذاری كردند
وی در توضيح عملكرد وويژگيهای جنبش دانشجوئی دراين دوره ابتدا جريانات عمده فکری پس از شهريور ٢٠ را حول سه محوراصلی برشمرد:
1- جريان ماركسيستي
2- جريان نيروهای ملی .
3- جريان اسلامی شامل جريان اسلام سنتی و جريان روسنفكران دينی ونقش جريان مؤثردر جنبش دانشجوئی در اين دوره را كه هماهنگ با نهضت مقاومت ملی عمل ميكرد نشان داد .
مهندس توسلی بنيانگذاران كميته دانشگاه را در نهضت مقاومت آقايان حيدررقابی (هاله)، ابراهيم يزدی ،مصطفی چمران ،باقر رضوی ،مسعود حجازی ،عزت الله سحابی وعباس شيبانی معرفی كرد كه عموما از نيروهای ملی و اسلامی هستند. وی همچنين رابط نهضت مقاومت با كميته دانشگاه را مرحوم رحيم عطائی معرفی كرد كه تحليلهای سياسی وی در سطح حوزههای دانشجوئی ارائه میشد.مرحوم عطائی در سال ٤٠مسئول آموزش سياسی نهضت آزادی ايران بود. نهضت آزادی ايران كه به وسيله آيت الله طالقانی ، مهندس بازرگان و دكتر سحابی در سال ١٣٤٠ تاسيس شد در ادامه جريان روشنفكران دينی ا ست كه بعد از شهريور ٢٠آغاز شده است.
وی به علل قوت گرفتن مبارزات در سال ٣٢ اشاره كرد وبه دو موضوع مهم استقلال جنبش دانشجوئی واستقلال مديريت دانشگاه پرداخت واضافه كرد كه هزينه مبارزه حد اكثرچند روز يا چند هفته بازداشت بود ودانشجو بعد از آزادی با استقبال دانشجويان و مديريت دانشگاه به تحصيل خود ادامه می داد .
مهندس توسلی ،١٦ آذر ماه سال ٣٢را كه در سال ١٣٤٠روز جهانی دانشجو نام گرفت در تداوم جنبش دانشجوئی در سالهای بعد مؤثر دانست واضافه كرد كه در١٦ آذرسال ٣٩ راهپيمائی عظيمی در دانشگاه انجام شدومقدمه گسترش فعاليتهای دانشجوئی در سالهای بعد گرديد.
مهندس توسلی در ادامه صحبت خود به عملكرد وويژگيهای انجمن اسلامی دانشجويان در اين دوره پرداخت و ضمن اشاره به سوابق تاريخی گفت:انجمن ها همواره سعی می كردند در فعاليت های سياسی روز مستقيما شركت نكرده ودر جو آرام و بدون تنش ، شخصيت فكری واجتماعی خود را بسازند با استقلال فكر كنند و تحليل مستقل داشته باشند ضمن اينكه با جريانهای مبارزواحزاب سياسی در دانشگاه همكاری مؤثر داشتند .
در پايان ايشان درجمع بندی به چند نكته اشاره كردند :١- اولين عاملی كه باعث موفقيت جنبش دانشجوئی شد ، هماهنگی آن با جنبش عمومی مردم ايران بود ٢- جنبش دانشجويی بايد مستقل عمل كند ، جنبش دانشجوئی كه بخواهد به كسی يا گروهی وابسته باشد ابتر است .٣- اهداف و آرمانهای جنبش دانشجويی در اين دوره مقابله با استبداد ، وآزاديخواهی ، استقلال و دموكراسی است که در راستای همان مطالبات تاريخی ملت در انقلاب مشروطه بوده است .٤-نقش و جايگاه انجمنهای اسلامی دانشجوئی بستر توسعه روشنفكری دينی بوده است وامروز انجمنها برای حفظ سلامت و پويائی خود بايستی به هويت تاريخی خود برگردند.
در پايان سوالاتی پيرامون مباحث ياد شده مطرح شد . در ضمن پاسخ به سوالات ، مهندس توسلی بر ضرورت استقلال مديريت دانشگاهها تاكيد نمود ويكی ازعلل عدم موفقيت جنبش دانشجويی عصر حاضر را عدم استقلا ل آنها ارزيابی نمود و گفت بر اساس مبانی علمی برای ضربه زدن به مديريت هر سازمانی كافی است ساختار موازی در مديريت آن سازمان ايجاد شود .
