گزارش کامل دهمين سالگرد درگذشت مهندس بازرگان
تهران- خبرگزاری كار ايران
عضو نهضت آزادی ايران:
تعاليم قرآن در عمق وجود بازرگان ريشه داشت
فاطمه حقيقت جو:
بازرگان صندلیهای رنگارنگ قدرت را ترك كرد تا حافظ اصول اخلاقی خود باشد
مراسم بزرگداشت دهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان، اولين رئيس دولت انقلاب جمهوری اسلامی ايران، درحالی شب گذشته با حضور ياران، همفكران و دوستداران وی در حسينه ارشاد برگزار شد كه آنان طی روزهای سه شنبه و چهارشنبه گذشته در يك همايش علمی و فرهنگی مهدی بازرگان را از سه رويكرد يعنی از جايگاه يك روشنفكر، يك فعال سياسی، اجتماعی و يك حكومت گر مورد ارزيابی قرار داده بودند.
به گزارش خبرنگار”ايلنا” در اين مراسم از آن جا كه دانشجويان و جوانان در كنار ياران پا به سن گذاشته مهندس بازرگان حضور داشته كه به تعبير فاطمه حقيقت جو، نماينده تهران در مجلس ششم”, بازرگان حضور در حاكميت را با تمام جذابيت هايش ترك كرد تا به پايبندانش به اصول اخلاقی خدشه وارد نشود” و از آن رو اهل سنت و اقليت های قومی با حضور در مراسم دهمين سالگرد بازرگان ياد وی را گرامی داشته كه به گفته جلالی زاده، نماينده اهل سنت كردستان در مجلس ششم,” بازرگان هرگز از ايمان كسی نپرسيد و در زير چتر اسلام از حقوق همه شهروندان حمايت كرد”.
حاضران در اين مراسم، بهانه ديگری نيز برای حضور داشتند كه حسين انصاری راد، رئيس كميسيون اصل 90 مجلس ششم بدين صورت آن را بيان كرد” بازرگان در آن وقت كه از حقوق مردم، حاكميت ملت و آزادی دفاع میكند, در واقع به دفاع از اسلام می پرداخت”.
محمد غروی، عضو نهضت آزادی ايران و از سخرانان اين مراسم كه با استقبال اصلاح طلبان برگزار شد, مبنای حركت مهندس بازرگان را تاكيد قرآن بر تدريجی بودن نظام عالم دانست و به همين دليل بود كه سوسن شريعتی، فرزند دكتر علی شريعتی , روز چهارشنبه در همايش علمی – فرهنگی بزرگداشت بازرگان گفت: بازرگان برای اصلاح طلبان امروز الگوی خوبی است تا رفرميسم را بالاپوشي, حركت در چارچوب ممكنات را با پذيرش آن و قانونگرايی را با مذاكرات پشت پرده يكی نگيرند.
دراين مراسم كه با حضور جمعی از فعالان ملی – مذهبی و نوانديشان دينی از جمله؛ عبدالله نوری , هاشم آغاجری , ابراهيم يزدي, محمد توسلي, هاشم صباغيان, محمد بسته نگار , علیاكبر معينی فر, صدرحاج سيد جوادي, حبيبالله پيمان, مرضيه مرتاضی لنگرودی , لطف الله ميثمی و ابراهيم اصغرزاده برگزار شد, محمد غروی، عضو نهضت آزادی ايران, فاطمه حقيقت جو، نماينده عضو فراكسيون دانشجويی در مجلس ششم , جلال جلالی زاده، نماينده عضو فراكسيون كردها در مجلس ششم و حسين انصاریراد، رئيس كميسيون اصل 90 مجلس ششم شورای اسلامی سخنرانی كردند.
عضو نهضت آزادی ايران: تعاليم قرآن در عمق وجود بازرگان ريشه داشت
اولين سخنرانان اين مراسم محمد غروی از اعضای نهضت آزادی ايران بود.
وی كه تحت عنوان” بازرگان و اخلاق اجتماعي” سخن گفت: بررسی شخصيت مهندس بازرگان را بدون توجه مفاهيم اصلی مطرح شده در به قران ندانست و گفت: بازرگان از جمله شخصيتهايی است كه تكليف خود را با قرآن روشن كرده است، يعنی مشخص كرده است كه از قران چه برداشتی دارد و آن كتاب را چگونه می بيند.
وی ادامه داد: از ديدگاه بازرگان راهی جز پيمودن راه صدق, درستی و امانت داری برای بشر وجود ندارد و اين راه را هم خود بشر نمیتواند بيابد, بلكه قدرتی فرابشری آن را برای انسان مشخص میكند.
غروی با تصريح بر اينكه قران مسائلی را مطرح میكند از جمله اينكه؛ پرستش بت ها يا خدا, كداميك؟ مسئوليتپذيریيابی مسئوليتي, حركت در راه راستیها و درستیها و به ثمر رساندن بار امانتی كه بر دوش انسان است يا عقب نشستن, افزود: بازرگان تكليف خود را با اين مسائل روشن كرده است و تا آخرين لحظه حيات خود به تكتك اين مسائل نظر داشت و كوشش كرد از چارچوب حيات قرآنی خارج نشود.
به عقيده اين عضو نهضت آزادی ايران، بازرگان در تمامی واكنشهايش نسبت به پديده های پيش رو, اين نگاه قرآن را كه نظام عالم را يك نظام تدريجی می داند, مبنا قرار داده است.
غروی در توضيح اين مطلب گفت: بحثی كه در ابتدای انقلاب مطرح شد مبنی بر اين كه در تفكر اسلامی، انقلاب وجود ندارد، تحول و دگرگونی ناگهانی و خشونت و سرعت در اسلام مطرح نيست و هر چيز سرعت معينی دارد, ناظر بر همين نگاه است.
وی افزود: اين مساله يك اصل ليبرالی برآمده از انديشه های غربی نبود, بلكه مطابق با آموزههای قرانی بود كه بازرگان به آن اعتقاد داشت.
غروی با بيان اينكه برمبنای اين ديدگاه, پديده های اجتماعی نيز در چارچوب تحولات تدريجی قرار میگيرند ,خاطرنشان كرد: براين اساس، كمال تحولات اجتماعی برآمده از كمال انسانهايی است كه در آن جامعه زندگی میكنند, پس عدم رشد جوامع بشری ناشی از عدم تكاملی است كه تدريجا بايد صورت گيرد.
وی افزود: مهندس بازرگان با همين ديدگاه با اين شعار كه تنها راه رهايی جنگمسلحانه است، مخالفت كرد و با انقلابيها و تندروها درگير شد.
عضو نهضت آزادی ايران ادامه داد: هشدار بازرگان بر اين بود كه اگر نظامی با قدرت اسلحه به وجود آيد, لاجرم به زور همان اسلحه باقی خواهد ماند.
غروی در پايان خاطرنشان كرد: تعاليم قرآن در عمق وجود بازرگان ريشه داشت و تمامی اعمال, رفتار و سكنات وی منطبق با اين تعاليم بود.
فاطمه حقيقت جو: بازرگان صندلیهای رنگارنگ قدرت را ترك كرد تا حافظ اصول اخلاقی خود باشد
فاطمه حقيقت جو، نماينده سابق مجلس شورای اسلامی و عضو كنونی دفتر سياسی جبهه مشاركت, دومين فردی بود كه در اين مراسم سخنرانی كرد.
او كه خود در اعتراض به ردصلاحيت نامزدهای انتخابات مجلس هفتم از نمايندگی تهران در مجلس ششم استعفا داد , با بيان اينكه هنر آن است كه انسان در زمان حضور در حكومت و عرصه سياسی همچنان اخلاقی بماند, مرحوم مهندس بازرگان را اسوه تلفيق اخلاق و سياست دانست و يادآور شد: پايه و مبنای حركت بازرگان چه در عرصه زندگی شخصی و چه در عرصه زندگی سياسی و اجتماعی اخلاق بود.
وی افزود: در ديدگاه بازرگان، اخلاق است كه اصالت دارد و غير از آن هر چيزي, از جمله سياست فاقد اصالت ماهوی است.
حقيقت جو تصريح كرد: بازرگان حضور در حاكميت را با تمام جذابيت هايش ترك كرد تا به پايبندی اش به اصول اخلاقی خدشه وارد نشود.
وی با انتقاد از شرايط حاكم بر عرصه سياسی اين شرايط را مانع حضور سياستمداران اخلاقگرا در حكومت و سياست دانست و خاطرنشان كرد: وقتی اخلاق و دين بازيچه سياستمداران میشود، اين كار باعث می شود تا به كمك آن بتوانند چندصباحی بيشتر در قدرت حضور داشته باشد.
نماينده مجلس ششم شورای اسلامی تصريح كرد: وقتی انسان, خود وارد حاكميت می شود, متوجه می شود كه چقدر صندليهای قرمز و رنگارنگ میتواند لذت بخش باشد, اما بازرگان تمامی اينها را ترك كرد تا حافظ اصول اخلاقی خود باشد, امری كه نشان دهنده اصالت دينداری و اخلاق مداری وی است .
حقيقت جو در ادامه به نتايج يك پژوهش در غرب اشاره كرد كه جامعه را به سه دسته تقسيم میكند, دسته اول قشر و جامعهای كه مطلقا ديندار است, دسته دوم قشر و جامعهای كه منكر دين و وجود خداست و دسته سوم جامعه و گروهی كه رياكارانه و ابزاری به دين نگاه میكنند و در صدد استفاده سودمدارانه از دين هستند.
به گفته حقيقت جو، نتايج اين پژوهش نشان می دهد كه در ميان اين سه گروه و جامعه، گروه سومی كه منافقانه تظاهر به دين میكنند، ابدا از سلامت روان برخوردار نيستند و بيشترين مشكلات جوامع از اين دسته ناشی میشود.
عضو دفتر سياسی جبهه مشاركت ايران اسلامی با بيان اين كه ادبيات حاكم بر فضای سياسی اوايل انقلاب نشان می دهد كه در آن زمان تمامی گروهها بر آزادی و مخالفت با استبداد تاكيد داشتهاند، تصريح كرد: انقلابيونی بودند كه تلاش میكردند پايه های استبداد را سست كنند و نظامی برمبنای اسلام و اخلاق پايه گذاری كنند كه آرمان و ايده هايشان را در مدينه فاضله رسول اكرم(ص) و حكومت حضرت علی (ع) می ديدند.
وی افزود: در مدينه فاضله پيامبر اهل تكريم انسان است، اين آموزه , انقلابيون را تشويق میكرد كه برای ايجاد حكومتی تلاش كنند كه در آن انسان مورد احترام باشد ولو اينكه مثل آنها ديندار نباشد و مانند آنها فكر نكنند.
حقيقت جو تصريح كرد: گروه اندكی در اوايل انقلاب به اين دليل مخالف جمهوری اسلامی بودند كه میپنداشتند حكومت مذهبی توام با نوعی ديكتاتوری و فاشيست خواهد بود اما افرادی مانند مهندس بازرگان با اين نگرش مخالف بودند .
وی معتقد است كه بازرگان از آن رو حكومت دينی را حكومتی ديكتاتوری نمی دانست كه از ديدگاه او مبانی حكومت يعنی بر اساس قرآن برابري, آزادی و عدالت است.
عضو جبهه مشاركت ايران اسلامی , با انتقاد از فضای حاكم بر مطبوعات و زندانها، اين مساله را نشان دهنده دوری از اهداف انقلاب اسلامی و اخلاقيات دانست و مدعی شد: امروز در شرايطی روزنامه ها سانسور می شوند كه در اوايل انقلاب گفته می شد حتی كمونيست ها هم حق دارند, تفكراتشان را بيان كنند.
به گفته حقيقتجو، كسانی كه در ابتدای انقلاب از آزادی همگان سخن می گفتند, امروز حتی بخشی از خود را تحمل نمیكنند و سخن از جوانگرايی در انتخابات رياست جمهوری میكنند.
حقيقت جو با تصريح بر اينكه برای يك سياستمدار كار دشواری است كه اخلاقی بماند, خاطر نشان كرد : بازرگان جز معدود كسانی بود كه تا آخر عمر اخلاقی ماند، از اين رو بايد اسوه عمل همه كسانی باشد كه می خواهند گام در سياست بردارند.
جلالی زاده: برای تحقق حقوقشهروندی راهی جز بازگشت به انديشه بازرگان نداريم
در ادامه مراسم بزرگداشت دهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدی بازرگان، جلال جلالی زاده، نماينده سنندج در مجلس ششم و حسين انصاری راد، رئيس كميسيون اصل 90 مجلس ششم، سخنرانی كردند.
به گزارش خبرنگار” ايلنا” جلال جلالی زاده گفت: امروز برای تحقق حقوق شهروندی راهی جز بازگشت به انديشه و مشی مهندس بازرگان نداريم.
نماينده سابق مجلس شورای اسلامی كه موضوع سخنرانی اش را به” بررسی حقوق شهروندی در پرتو هدايت ايران اسلامي” اختصاص داده بود، با ادعای اين كه” امروز عده ای در كشور به نام پيروی از اهل بيت پيامبر به بهانه های واهی، هموطنان اقليت را از حقوق شهرونديشان محروم میكنند”، خاطرنشان كرد: بازرگان اگرچه شيعه راستين بود اما در برخورد با اهل سنت هرگز از جاده انصاف خارج نشد.
وی افزود: هنوز جامعه، مردم و اصحاب سياست به راه و شيوه برخود او با مسايل نيازمندند، هنوز جامعه ما خلاء وجودی چنين شخصيتی را احساس میكند.
عضو شورای مركزی جبهه مشاركت ايران اسلامی با تصريح بر اين كه بازرگان هرگز به نام دين بازرگانی نكرد و بر سر ملت معامله نكرد، ادامه داد: بازرگان در زير چتر اسلام از حقوق همه شهروندان حمايت كرده و از ايمان هيچ كس نپرسيد، معتقد به گزينش و رد صلاحيت نبود.
وی در ادامه بيان كرد : بازرگان معتقد به اجرای عدالت بود، چرا كه می دانست اين امر آتش تعصبات و كينه ها را خاموش میكند، او اگر از وحدت اسلامی سخن می گفت با الفاظ بازی نمیكرد.
جلالی زاده با بيان اين مطلب كه برگزاری هفته وحدت تاكنون جز پرداخت هزينه ها نتيجه ای نداشته است، افزود: تا زمانی كه اعتقاد به وحدت را در عمل نشان ندهيم با تريبون ها و رسانه های گروه ها نمیتوانيم در دل مردم جا بگيريم.
وی خاطر نشان كرد: به رغم تحولات مثبتی كه در دوران اصلاحات پديد آمد اما هنوز اهل سنت در ايران با مشكلات متعددی مواجه هستند.
جلالی زاده با بيان اين كه دشمنان از گذشته در پی ايجاد اختلاف بين ايرانيان بوده اند، وحدت ملی را در شرايط حاضر برای ايرانيان ضروری دانست و گفت: برای حفظ وحدت ملی و نشان دادن روحيه تساهل و تسامح اسلامی و حقوق شهروندی بايد فكری كنيم.
وی در پايان تاكيد كرد: امروز با مسايل و مشكلاتی مواجه هستيم كه جز بازگشت به راه، انديشه و مشی امثال بازرگان، راهی برای حل آنها وجود ندارد.
انصاری راد: تفكری كه میخواهد” جمهوری اسلامي” را به “حكومت اسلامي” تبديل كند، فاجعهآميز است
حسين انصاری راد هم در اين مراسم گفت: بازرگان آن زمان كه از حقوق مردم، حاكميت ملت و آزادی سخن می گفت، به واقع از اسلام دفاع می كرد.
زئيس كميسيون اصل نود مجلس ششم كه به عنوان آخرين سخنران مراسم، سخنرانی میكرد، طی سخنانی، شخصيت اخلاقی و دينی مهندس مهدی بازرگان را مورد بررسی قرار داد.
وی با بيان اين كه اساس ديانت بازرگان، نفی بتپرستی و پايه اعتقاد وی توحيد است، اظهار داشت: توحيد با” نه” آغاز می شود،”نه” به هر آنچه غير خداست و به همه قدرت های غيرخدا در هر مقام و موقعيتی كه وجود داشته باشند.
انصاری راد در سخنانش شرايط سياسی و بين المللی حاكم بر دوران جوانی مهندس بازرگان را بررسی كرد و شخصيت آن مرحوم را متاثر از اين شرايط دانست و گفت: بازرگان زمانی كه پس از پايان تحصيلاتش از فرنگ بازگشت، در آغاز جوانيش و در شرايطی كه تجدد و انديشه های غربی، انديشه مذهبی را تحت فشار قرار داده بود و در شرايطی كه تمام افرادی كه به فرنگ میرفتند، ميراث دينی و ملی شان را فراموش میكردند، میگويد؛ از غرب دو چيز آورده ام، اندكی تخصص و اعتقادی فزون يافته به اسلام و نه اسلامی خرافی و انحرافی و تشريفاتی بلكه اسلامی اجتماعی زنده و زنده كننده.
وی افزود: بازرگان پس از 60 سال فعاليت سياسی، اجتماعی، علمی و تربيتی در زمان فوتش، همان چيزی را گفت كه در آغاز جوانی بر آن تاكيد داشت، او در وصيت نامه اش همگان را به ايمان به خدا و تمسك به فرهنگ قرآنی و رعايت اخلاق توصيه كرد .
انصاری راد دغدغه اصلی مهندس بازرگان را دفاع علمی از دين دانست و خاطرنشان كرد: كمتر كسی است كه در دهه 30 و 40 دغدغه دين داشته است و از ديدگاه بازرگان در دفاع علمی از اسلام استفاده نكرده باشد.
وی افزود: ما جوانان ديندار آن روز احساس میكرديم اعتقادات مذهبیمان در برابر انديشه های جديد دچار سوال و ترديد شده است، در ذهن و جانمان در پی اين بوديم كه بتوانيم همچنان از مذهب و اعتقاداتمان دفاع كنيم كه تلاش های بازرگان اين سنگر را برای دفاع از انديشه هايمان به وجود آورده بود.
رئيس كميسون اصل 90 مجلس ششم تصريح كرد : بازرگان آن زمان كه از حقوق مردم، حاكميت ملت و آزادی سخن می گفت، به واقع از اسلام دفاع می كرد.
انصاری در عين حال بر نقد علمی انديشه های مهندس بازرگان تاكيد كرد و گفت: انديشه بازرگان همراه با تحولات زمان بايد مورد نقد قرار گيرد.
وی با انتقاد از تفكری كه به جای نقد علمی انديشه های ديگر به حذف هر انديشه مخالفی میپردازد، اين تفكر را در عرصه قدرت سياسی قابل مشاهده دانست و تصريح كرد: چه ظلمی است بر اسلام و به مسلمانی، چه ظلمی است بر ايران و بر ملت و چه ستمی است بر حق پيامبر و خدا و ائمه اگر كه عده ای به نام خدا و پيغمبر و اهل بيت(س)، دوستداران اهل بيت را از عرصه سياسی خارج كنند.
وی در ادامه سخنانش، دغدغه اصلی مهندس بازرگان را حاكميت مردم بر سرنوشت خويش، آزادی و دموكراسی دانست و گفت : بازرگان از زمانی كه وارد عرصه سياسی كشور شد، همواره از شخصيت های تاثيرگذار در دعوت مردم به آزادی بود.
انصاری را با فاجعه آميزخواندن تفكر را كه می خواهد” جمهوری اسلامي” را به “حكومت اسلامي” تبديل كند، بيان كرد: به علما اخطار كردم كه اجازه ندهند اين تز و اين فاجعه دينی، اجتماعی و سياسی پياده شود.
رئيس كميسيون اصل 90 مجلس ششم در ادامه با اشاره به رد صلاحيت بيش از 1500 نفر از نامزدهای انتخابات مجلس هفتم با عناوين عدم اعتقاد و التزام عملی به اسلام و عدم التزام عملی به جمهوری اسلامی ايران اظهار داشت: چگونه میتوانند چنين اقداماتی انجام دهند، در حالی كه حقيقت اسلام و سيره پيامبر و ائمه عبارتست از اجرای عدالت ولو درباره دشمن و نسبت به كسانی كه حتی با اسلام و پيامبر می جنگيدند؟
وی اصل 56 قانون اساسی را ناظر بر اين دانست كه هيچ مقامی در نظام جمهوری اسلامی نمیتواند در تعارض باخواستار مردم تصميمی بگيرد و گفت: هر تصميمی از هر مقامی كه در تعارض با رای مردم باشد، غيرمشروع، غير قانونی و غيرقابل اعتبار است.
رئيس كميسيون اصل 90 مجلس ششم با بيان اين كه در نظام جمهوری اسلامی ايران، مردم حق اعتراض، حق نقض و حق وتو دارند، خاطرنشان كرد: لازمه اعمال اين حق اين است كه مسئولان مستمرا خود را با اراده و نظر مردم همسو كنند.
