گزارش كامل مراسم يادبود مهندس بازرگان در حسينيه ارشاد
ايلنا، 29 دي 1385
عصر پنجشنبه مراسم سالگرد مهندس مهدي بازرگان دبيركل فقيد نهضت آزادي ايران در حسينيه ارشاد برگزار شد
احمد صدر حاج سيدجوادي:نياز بازگشت به تفكر بازرگان هر روز بيشتر روشن ميشود.
احمد صدرحاج سيدجوادي، وزير دادگستري دولت بازرگان گفت: هرچه از انقلاب ميگذرد و مشكلات آن مشخص ميشود، نياز بازگشت به تفكر بازرگان نيز بيشتر روشن ميشود.
احمد صدر حاج سيدجوادي در مراسم بزرگداشت دوازدهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان، افزود: در شرايط كنوني عدهاي از كارشناسان هشدارهايي نسبت به شرايط ايران ميدهند كه اميدواريم دولتمردان براي حفظ صلح و آرامش به فكر منافع ملت باشند.
وي با اشاره به خصوصيات رفتاري مهندس بازرگان گفت: ايشان در زمان جنگ، منادي صلح, آشتي و عدم ادامه جنگ شدند و ادامه جنگ بعد از فتح خرمشهر بين دو كشور همسايه و مسلمان را صحيح نميدانستند. حتي رهبر انقلاب هم مخالف ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر بودند.
صدرحاج سيدجوادي در پايان خاطرنشان كرد: بازرگان نيروي موثري بود كه در انقلاب و قبل از آن همواره خواستار واقعي ارزشهاي ديني و خواهان برقراري دموكراسي بود. ايشان با تاسيس انجمنهاي اسلامي و نهضت آزادي سعي در پياده شدن اين تفكرات داشتند. مهندس بازرگان اسوه تساهل و تسامح بود نه سازشكاري.
● ● ●
سعيد مدني:پول نفت به جاي اينكه بر سر سفره فقرا باشد، بر سر سفره چين و اروپا است
يك فعال ملي مذهبي با اشاره به وضعيت فعلي كشور گفت: با حجم وارداتي كه در دولت فعلي به وجود آمده است، پول نفت به جاي اينكه بر سر سفره فقرا باشد، بر سر سفره چين و اروپا است.
سعيد مدني در دوازدهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان در حسينيه ارشادبا بيان اينكه بازرگان با تاسيس جمعيتي در ابتداي انقلاب براي اولين بار به طور جدي از حقوق بشر سخن به ميان آورد و آن را مطرح كرد، گفت: مرحوم بازرگان با تاسيس جمعيت دفاع از آزادي و حقوق بشر پيامآور سه نكته مهم بود؛ اول اينكه ايشان و همفكرانشان تاييد كردند كه مضامين حقوق بشر با گزارههاي ديني همسويي دارد. دوم اينكه با همين اصول حقوق بشر ميتوان به نقد حاكميت پرداخت و سوم اينكه ايشان ثابت كردند كه نوآوران ديني اولين گروهي بودند كه به بحث حقوق بشر روي خوش نشان دادند و اين افتخار در كارنامه آنان ثبت شده است.
مدني در ادامه با تفكيك حقوق مدني و سياسي و حقوق اقتصادي و اجتماعي در بيانيه حقوق بشر، خاطرنشان كرد: در مورد نقض حقوق مدني و سياسي بعد از انقلاب كما بيش سخن گفته شده است اما درباره نقض حقوق اقتصادي و اجتماعي كمتر سخن گفته شده است از ديدگاه مردم وضعيت موجود اقتصادي و اجتماعي كاملا نامطلوب است. در يك نظرسنجي در سال 82 در پاسخ به اين سوال كه آيا فاصله ثروتمندان و فقرا كمتر شده است يا بيشتر؛ 87 درصد تصريح كردهاند كه اين فاصله بيشتر شده است و در 5 سال آينده نيز بيشتر ميشود.
اين فعال ملي مذهبي گفت: در سال گذشته در دولت آقاي احمدينژاد 41 ميليارد دلار واردات كشور بوده است كه در ليست واردات اقلامي مثل سيب, آهن و گوشت بوده است. اين به آن معناست كه دولت به جاي آنكه پول نفت مردم ايران را بر سر سفره فقرا ببرد، بر سر سفره چين و اروپا برده است.
مدني افزود: در همين سال گذشته كارخانهها و كارگاههاي بسياري تعطيل شده است چرا كه دولت موجود، بينظمترين دولتها پس از انقلاب بوده است، به طوري كه در هشت ماهه اول سال جاري 97 درصد بودجه جاري كه بايد در كل سال مصرف ميشد، مصرف شده است. نتيجه آن نيز نقدينگي 35 درصدي و تورم 16 درصدي است.
وي با اشاره به رشد تورم و تبعات اجتماعي آن تصريح كرد: افزايش تورم يعني فرو رفتن طبقه متوسط زير خط فقر. از اين روست كه معتقديم دولت نهم، دولت مهرورز نيست بلكه دولت فقيرپرور است. طبق آمارهاي اعلامشده از سوي معاون اول رييسجمهور ميتوان گفت يك ميليون خانواده ايراني شبها گرسنه ميخوابند.
مدني با اشاره به اظهارات رييسجمهور در مورد گرانيها گفت: ايشان اعلام كردهاند كه افزايش قيمتها سياسي است و از قبل نيز بوده است. دو نكته از صحبتهاي ايشان برداشت ميشود؛ ابتدا آنكه براي اولين بار خودشان هم فهميدهاند كه تورم داريم و آش آن قدر شور است كه خان هم فهميده است و دوم آنكه اين افزايش تورم را به دشمنان خارجي و داخلي نسبت دادهاند همانند سنوات گذشته كه وقتي هندوانه در ماه رمضان گران شد، برخي گفتند كار استكبار جهاني است.
اين فعال مطبوعاتي تاكيد كرد: ما از دولتهاي بعد از بازرگان انتظار نداشتيم همانند او برخورد كنند اما حداقل صداقت را از آنان توقع داريم.
مدني با اشاره به وضعيت مسكن گفت: اين معضل چنان جدي شده است كه مورد توجه سازمانهاي حقوق بشري بينالمللي نيز قرار گرفته است. متاسفانه غير از اين موارد، فرار سرمايه و سپاه عظيم بيكاران نيز نقض صريح اعلاميه جهاني حقوق بشر است.
اين فعال ملي مذهبي با مقايسه شرايط فعلي كشور و اوايل انقلاب، خاطرنشان كرد: ايران جزو پنج كشوري است كه بالاترين شاخص زنداني را دارد. طبق آمار خودشان 90 هزار سي دي غيراخلاقي در جامعه وجود دارد در صورتي كه انقلابي كه مهندس بازرگان در آن نقش داشت ميگفت زندانها را خراب ميكنيم و دانشگاه ميسازيم. كجاي تاريخ ايران اين حد از تنزل را شاهد بوده است.
به گفته مدني، متاسفانه آقاي احمدينژاد به جاي آنكه مشكلات اقتصادي را برطرف كند، به فكر گرفتن عكس يادگاري با هوگو چاوز است و مدام برنامه سفرهاي بيبرنامه دارد و در آن حرفهاي تكراري مطرح ميشود.
● ● ●
علي جابري:نياز به افكار بازرگان در جامعه امروز ما مشهود است
يك عضو نهضت آزادي ايران با اشاره به انديشه مهندس بازرگان، بسياري از تفكرات وي را پاسخگوي مشكلات امروز جامعه ايران دانست.
علي جابري در مراسم بزرگداشت دوازدهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان در حسينيه ارشاد گفت: تا زماني كه اكثريت مردم صالح نباشند، اصلاح لايههاي بالاي حكومت نميتواند پايدار باشد.
وي با اشاره به تفكرات مرحوم بازرگان در اين باره، گفت: ايشان معتقد بودند تا زماني كه جامعه ما صالح نباشد و فساد اخلاقي در آن برطرف نشده باشد، اگر قدرت به دست صالحين هم بيفتد، موجبات تباهي از داخل مردم ميجوشد و آن جامعه تباه ميشود.
جابري اضافه كرد: حفظ قدرت در نظر مرحوم بازرگان مايه احياي حق نبود زيرا ايشان قدرت بي حد و حصر را عامل استبداد ميدانستند و معتقد بودند نظارت بر قدرت، مانع استبداد است. عملكرد بازرگان در تلفيق فعاليتهاي دانشگاهي, سياسي و اجتماعي ثابت ميكند كه ميتوان در راه احياي حق قدم برداشت و لزوما در پي قدرت نبود.
عضو نهضت آزادي ايران با اشاره به رفتارهاي سياسي بازرگان، گفت: نياز به افكار بازرگان در جامعه امروز ما مشهود است و بسياري از رفتارهاي ايشان پاسخگوي مشكلات جامعه فعلي است.
جابري در پايان تصريح كرد: تعادل و جسارت در گفتن عقايد خارج از شعارها و احساسات يكسويه، از ديگر پيشگيهاي مرحوم بازرگان بود كه در دوران جنگ ايران و عراق توصيههاي ايشان مبني بر عدم ادامه جنگ بعد از فتح خرمشهر مويد همين خصوصيت اخلاقي بود.
● ● ●
فرشته بازرگان:مرحوم بازرگان همواره يادآور ارزشهايي بود كه مردم به خاطر آن انقلاب كردند
فرشته بازرگان گفت: مرحوم بازرگان هميشه فراتر از شعارها، يادآور ارزشهايي بود كه مردم به خاطر آن انقلاب كرده بودند.
دختر بازرگان در مراسم دوازدهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان در حسينيه ارشاد، اظهار داشت: با توجه به معيارهاي مقبول، نگاهي گذرا به جامعه فعلي هر ناظر صاحبدلي را به تحير و تاسف واميدارد. مرحوم بازرگان در زمان خود حكيمانه نسبت به چنين وضعيتي هشدار و انذار ميدادند.
وي در ادامه در توصيف شرايط اجتماعي و سياسي كشور گفت: در جامعه ما حق و ناحق چنان در هم تنيده است كه تشخيص سره از ناسره به غايت مشكل است. در جامعه ما دين مساعي دنيايي شده و بازار نفاق و ريا داغ شده است. در عوض خلوص دينداري كمرنگ شده است در حالي كه در كمتر كشوري سراغ داريد كه بر در و ديوار آن اينقدر احكام و روايات نوشته باشند و در رسانههاي آن مدام وعظ و نصيحت پخش كنند.
فرشته بازرگان با ترسيم اوضاع فعلي جامعه با اشاره به آمارهاي رسمي، تصريح كرد: سن بزهكاري به زير 10 سال كاهش پيدا كرده است. كف سن فحشا 14 سال و كف سن اعتياد 12 سال است. فرار دختران 23 درصد، خودكشي 20 درصد و ايدز صد درصد در مقاطع دانشآموزي رشد داشتهاند. رشد 5 درصدي هر ساله آسيبهاي اجتماعي بخشي از واقعيتهاي تلخ جامعه امروز ما هستند.
وي، وضعيت جامعه نخبگان را نيز نامطلوب ارزيابي كرد و اظهار داشت: طبق آمارهاي صندوق بينالمللي پول در سال 2004، هر ساله 150 هزار نخبه ايراني از كشور مهاجرت ميكنند. از طرفي در قوه قضاييه آمار زندانيان نيز فاجعه است بنابراين نياز به توضيح ندارد كه ملت ما نيازمند بازگشت عميق به معارف خود است.
دختر مرحوم بازرگان اضافه كرد: براي هر تغييري سه مرحله بايد سپري شود؛ نخست داشتن اميد و انگيزه، دوم برنامهاي در همين راستا و سوم اعمال اراده. شرط اصلي توفيق، انقلاب دروني است.
وي در پايان سخنان خود در پاسخ به برنامه «صداي آمريكا» كه گفته بود بازرگان يكي از عاملان تعطيلي دانشگاهها بوده است، تصريح كرد: من به شدت اين نوع اظهارات را تكذيب ميكنم. خصوصيات اخلاقي و رفتارهاي سياسي مرحوم بازرگان خود بهترين شاهدي است در ناصحيح بودن اين مدعا چرا كه ايشان با هر تعطيلي و تسويه حسابي بهخصوص در دانشگاهها مخالف بودند.
● ● ●
مجتهد شبستري:قدرتي كه در خدمت حاكمان باشد از مشروعيت ميافتد
محمد مجتهد شبستري گفت: اگر ميان مفهوم قدرت و زور تفكيك قائل نشويم، در آن جامعه خدا از قداست ميافتد، زور قداست و تعالي مييابد و قدرت مشروع سياسي تخريب ميشود.
اين پژوهشگر و روشنفكر ديني در دوازدهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان در حسينيه ارشاد، به تبيين سه مفهوم «خدا, قدرت, زور» و تحليل عقلاني هر يك از آنها پرداخت و اظهار داشت: آثاري كه بر هر يك از اين مفاهيم مترتب است، از بنيان با هم متفاوت است. توجه به اين تفاوتها موجب ميشود خدا در جامعه در جايگاه خود باقي بماند و قدرت و زور نيز در موقعيت خود بنشينند.
وي افزود: قدرت موضوعي انساني است كه در عين حال براي تمام جوامع اجتنابناپذير است ولي همين قدرت ميتواند منشا شر و فساد شود و زور نيز ميتواند موضوعي براي تخريب آزادي انسان تلقي شود.
مجتهد شبستري در مورد دلايل تفكيك اين سه مفهوم، اظهار داشت: اگر ميان مفهوم قدرت و زور تفكيك قائل نشويم، در آن جامعه خدا از قداست ميافتد، زور قداست و تعالي مييابد و قدرت مشروع سياسي تخريب ميشود.
اين پژوهشگر و روشنفكر ديني خاطرنشان كرد: قدرت يك واقعيت اجتماعي است اما قدرت سياسي در جامعههاي جديد بيش از قدرتهاي ديگر تاثيرگذار است و مهمترين سوال در قدرت سياسي آن است كه اين وجه قدرت كي ميتواند سازنده باشد و كي تخريبكننده.
مجتهد شبستري در پاسخ به اين سوال خاطرنشان كرد: قدرت سياسي زماني سازنده است كه در خدمت نيازهاي جامعه درآيد؛ نيازهايي چون معنويت, علم, صنعت و هنر. در اين صورت قدرت مشروع ميشود اما هر موقع قدرت در خدمت حاكمان باشد و حفظ قدرت اصالت يابد، از مشروعيت ميافتد بنابراين قدرت سياسي هميشه بايد خادم باشد، برخلاف خدا كه مخدوم است.
وي تصريح كرد: بايد هاله هر نوع قداستي از قدرت زدوده شود. اگر قدرت سياسي از خادم بودن به مخدوم بودن تبديل شود، با زور مواجه ميشويم.
مجتهد شبستري با اشاره به مفهوم زور گفت: «هانا آرنت» ميگويد زور انسانها را مكلف و مجبور ميكند به آنچه غير قابل انديشيدن است، بينديشند. در واقع زور اعمال قدرت نامشروع است يعني به جاي آنكه به اقناع انسانها بپردازند، آنها را به يك تفكر و رفتار مشخص وا ميدارند. زور زاده تنفر است، علاوه بر آن در جامعه زورمدار رابطه انسانها رابطه تنفر است.
وي در پايان تاكيد كرد: اگر افراد جامعه در مورد مرزبندي دقيق و روشن سه مفهوم خدا، قدرت و زور آگاهي نداشته باشند، در مقام عمل با برخوردهاي نامناسبي مواجه ميشويم كه هر يك در جاي ديگري مينشيند و به غلط نقش ديگري را بازي ميكند.
