اصلاح طلبان مي خواستند با دوري از ما دوباره وارد حکومت شوند
مصاحبه دكتر ابراهيم يزدي با مجله شهرگان
14/11/1386
گستردگي رد صلاحيت ها که علاوه بر اصلاح طلبان بخش هايي از اصولگرايان را نيز شامل شده است بسياري از رهبران اصلاح طلب را غافلگير کرده است آيا با توجه به سياست هايي که دولت آقاي احمدي نژاد در رابطه با آزادي هاي سياسي و اجتماعي پيش برده است اين نوع برخورد با انتخابات جاي تعجب دارد؟ (منظور اينکه اين غافلگيري نشان از چه دارد؟)
با روي كار آمدن دولت آقاي احمدي نژاد و تغييراتي كه در مديران دستگاه هاي دولتي ، بخصوص در وزارتخانه هاي ارشاد ، كشور و اطلاعات صورت گرفت و سياست هاي اعمال فشار و سركوب بر گروه هاي دگر انديش ، پيش بيني سياست هاي دولت در انتخابات چندان مشكل نبود . انتصابات وزارت كشور هم سمت و سوي اين سياست ها را نشان مي داد . اما برخي از اصلاح طلبان اميد داشتند كه با مذاكره از يك طرف و فاصله گرفتن از گروه هايي ، نظير نهضت آزادي ، كه خط قرمز محسوب مي شد ند ، بتوانند مجدداً وارد حكومت شوند . اما روشن بود و از همان موقع ما به كرات يادآور شده بوديم كه اين يك خوش بيني بدون توجيه است .
1ـ برخي معتقدند اصلاح طلباني که امروز در حاشيه قدرت قرار گرفته اند و نيروهايي همچون نهضت آزادي که به عنوان اپوزيسيون تحمل مي شوند، محدوديت هاي موجود را پذيرفته اند و نه از اصل آزادي بلکه تنها از آزادي خودشان دفاع مي کنند. نظر شما در اين ارتباط چيست؟
صدور چنين حكمي و تعميم دادن به تمام گروه هاي سياسي ، از جمله نهضت آزادي ايران نادرست است . در داخل ايران گروه هاي سياسي ، نظير نهضت آزادي ايران و يا ملي – مذهبي ها دغدغه آزادي هاي قانوني نه فقط گروه خود را ، بلكه آزادي فعاليت كل گروه هاي سياسي را كه به مبارزه سياسي علني قانوني معتقدند خواستارند . طبيعي است هر گروه و حزب سياسي ، در مرحله اول ، خواستار آزادي فعاليت حزب و گروه خود باشد ، اما همه گروه ها ، حاضر نيستند براي آزادي فعاليت خود ، به زور و قدرت حاكم تسليم شوند . نهضت آزادي ايران اگر مي خواست آزادي فعاليت خود را به هر قيمت و با قرباني كردن يا كوتاه آمدن ارزش هاي اعتقادي خود بدست آورد ، فرصت ها و امكانات فراواني در دسترس اش قرار داشت . اما ما تحقق حقوق و آزادي هاي سياسي را براي تمام ملت مي خواهيم نه فقط براي حزب خود .
2ـ پيشنهاد نهضت آزادي مبني بر نظارت بين المللي بر انتخابات مجلس هشتم با مخالفت هاي شديدي در جبهه اصلاحات مواجه شد. از جمله اينکه رئيس ستاد اصلاح طلبان آن را توهين به ملت خواند. نظر شما در اين رابطه چيست؟
نهضت آزادي ايران در بيانيه اي به اين سخنان و اتهامت جواب داده است . به آنجا مراجعه كنيد .
3ـ با توجه به توازن قواي نيروهاي سياسي در ايران و سازوکارهاي حاکم بر تدارک نظارت بين المللي، آيا اين ابزار به فرض عملي شدن مي تواند در افزايش سلامت انتخابات تاثير داشته باشد؟
ايران عضو اتحاديه بين المجالس است . و اين اتحاديه هم ضرورت بين المللي بر انتخابات را در كشورهاي مختلف امضاء كرده است و هم ضوابط و مقررات آن را به همراه 21 سازمان و نهاد ديگر تصويب كرده است . با توجه به مناسبات بين المللي در دوران ما بعد از جنگ سرد ، و تجربه نظارت بر انتخابات در كشورهاي مختلف اين نوع نظارت ها هم عملي و هم مفيد هستند .
4ـ نهضت آزادي دليل پيشنهاد ِ راهکار نظارت بين المللي را، خروج شوراي نگهبان از عدالت اعلام کرد.
5ـ آقاي عيسي سحرخيز، فعال اصلاح طلب در مصاحبه با شهرگان گفته است، از طرح موضوع خروج شوراي نگهبان از عدالت، حاکميت و سطوح بالاي آن را زير سوال مي برد، آيا با نظر ايشان موافقيد؟ ( بويژه اينکه آقاي سحرخيز تصريح کرده است که مسولان دستگاه اجرايي و هيئت هاي اجرايي انتخابات، بدون اجازه رهبر آب هم نمي خورند)
بي ترديد شوراي نگهبان رابطه ي ويژه اي با مقام رهبري دارد . اما اين ارتباط رافع مسئوليت آنان نمي باشد . در بيانيه تحليلي نهضت آزادي ، ما با ذكر ادله و شواهد نشان داده ايم كه اعضاي شوراي نگهبان خواه به دستور مستقيم رهبري و يا مستقل از آن عمل كنند ، بي طرفي و عدالت خود را از دست داده اند .
6ـ بعضي از صاحب نظران مي گويند علاوه بر اينکه در ايران، دولت متکي به عوايد نفت، بي نياز از مردم عمل مي کند، نيروهاي اپوزيسيون هم نيازي به ايجاد ارتباط و پيوند واقعي و ريشه دوانيدن در مردم نمي بينند. نظر شما در اين رابطه چيست؟ (بويژه در ارتباط با نهضت آزادي اين امر را چگونه مي بينيد؟)
بخش اول اين پرسش يا اين نظريه كه چون دولت ايران در اداره امور خود به درآمد نفت تكيه دارد و به ملت نيازمند نيست درست است . اما بخش دوم آن كه تمامي نيرو هاي اپوزيسيون داخل ايران نيازي به ايجاد ارتباط و پيوند واقعي با مردم نمي بينند ، نادرست است . هستند گروه ها و احزاب سياسي ، كه از درون حاكميت سرچشمه گرفته اند و ممكن است برخي از آنها به قدرت ، در چارچوب تعاملات با حاكمان نگاه كنند ، اما نيروهاي اپوزيسيون چنين نيستند . به عنوان مثال نهضت آزادي ايران ، هرگز چنين نبوده است . اما بايد توجه داشت كه قدرت حاكم از نيروي منسجم و سازمان يافته مردم بيم دارد . تا زماني فعاليت سياسي به صورت فردي صورت مي گيرد ، هر قدر هم شديد باشد ، ريشه دار نخواهد شد . بخشي از گسستگي ارتباط گروه هاي سياسي اپوزيسيون با مردم در ايران ، معلول فشارهاي سياسي گسترده عليه اين نوع گروه هاي سياسي مي باشد . بخش ديگري از آن مربوط به روان شناسي رفتار سياسي جامعه ، بعد از يك انقلاب بزرگ تاريخي ، كه دچار انحراف شده است ، مي باشد .
7ـ آيا فکر نمي کنيد طرح موضوع خارج شدن شوراي نگهبان از عدالت، داراي پتانسيل مناسبي براي تبديل شدن به يک گفتمان گسترده تر براي مقابله با محدوديت هاي ايجاد شده توسط قدرت سياسي مسلط باشد؟ اگر چنين است آيا بهتر نيست به جاي ارائه راهکارهاي حساسيت برانگيز، دنبال راهکار هايي براي افزايش گستردگي اين بحث بود؟
اين ها منافاتي با هم ندارند . اكنون اعتراض به رفتارهاي قانون گريز شورا ي نگهبان و برخي ديگر از نهادهاي دولتي بسيار گسترده شده است . تمام گروه ها و نيروهاي سياسي ، حتي اصلاح طلبان درون حاكميت هم به آن مي پردازند . يكي از دلايل يا انگيزه هاي تغيير در وزارت كشور توسط نيروهاي راست و تماميت خواه اين بود كه به جاي شوراي نگهبان در رد گسترده صلاحيت ها ، هيات هاي اجرايي وزارت كشور همان كارها را انجام دهند . كاري كه در انتخابات حاضرشده است . اين طرز عمل ، فشار را از روي شوراي نگهبان مي كاهد . راه هاي ديگر ، از جمله طرح ضرورت نظارت بين المللي ، در فضاي سياسي ايران ممكن است به تغيير در برخي از رفتارهاي منجر گردد . با توجه به آرايش نيروهاي سياسي درون حاكميت انتظار اين تغيير دور از ذهن نيست .
8ـ به نظر مي آيد نهضت آزادي به طور رسمي در انتخابات مجلس هشتم شرکت نمي کند، گرچه برخي شخصيت هاي سرشناس ملي – مذهبي و نزديک به نهضت آزادي، به عنوان متقاضيان نامزدي انتخابات ثبت کرده و رد صلاحيت شدند. به طور مشخص شما چه مي گوييد در انتخابات شرکت کنيم يا نه؟
اولين وظيفه يك حزب سياسي ايجاد ارتباط با مردم و اثر گزاري بر روند تحولات سياسي است . انتخابات در هر كشوري ، فرصت مناسب براي اين نوع ارتباط است . نهضت آزادي ايران حضور و مشاركت در انتخابات را از هم تفكيك مي كند . ما در انتخابات حضور داريم و از طريق اين حضور نقش خود را در آگاهي دادن به مخاطبان خود ايفا مي نماييم . اما شركت در انتخابات به معناي رفتن و راي دادن و يا اعلام پشتيباني از كانديداهاي معين و يا نرفتن و راي ندادن و اعلام عدم مشاركت ، همه بستگي به مراحل آخرين دارد . در حال حاضر نهضت آزادي ايران در باره شركت يا عدم شركت خود در انتخابات اعلام نظر نكرده است . در موقع خود ان را اعلام مي كند .
