پيام هاي يک استعفا
يادداشت دكتر ابراهيم يزدي
اعتماد 29 مهر 1386
استعفاي آقاي علي لار يجاني را ظاهراً بايد در راستاي برخي اختلاف ديدگاهها با رئيس جمهور ارزيابي کرد. البته ممکن است عدهاي، فعال شدن مجدد آقاي روحاني در عرصه سياست خارجي را به اين استعفا ارتباط دهند اما در پاسخ به اين عده بايد گفت که آقاي لاريجاني در هيچ مصاحبه رسمي نسبت به اين امر اعتراضي نداشته و اين شخص رئيس جمهور بود که به آقاي روحاني ـ البته به طور غيرمستقيم ـ هشدار داد.
در عين حال بايد بيشتر از هر احتمالي، اين استعفا را با پرونده هستهاي و پيام اخيري که آقاي پوتين حامل آن بودهاند نسبت داد. البته اختلافات بروز کرده در خصوص آنچه از قول لاريجاني به عنوان «پيشنهادات تحت بررسي پوتين» مطرح شد نيز ابهاماتي را برانگيخته است. چرا که اين امر از سوي معاون سخنگوي پوتين نيز تأييد اما از سوي رئيس جمهور ايران تکذيب شد. بايد توجه داشت که بيانيه پاياني کنفرانس تهران در زمينه خزر نيز هيچ دستاورد جديدي را به همراه نداشته و تمامي موضوعات به آينده ارجاع شده است. اما در صورتي که برگزاري آن در مقطع کنوني تنها به دليل حضور پوتين توجيه شود بايد به دنبال انگيزههاي ديگري در مورد آن بود. پيش از سفر پوتين به تهران، وي با نيکلا سارکوزي رئيس جمهور فرانسه و آنگلا مرکل صدراعظم آلمان به عنوان دو عضو اروپايي 1+5 ديدار و گفت وگو داشت. اما از آن مهمتر سفر همزمان رايس و گيتس وزراي خارجه و دفاع ايالات متحده به روسيه و مذاکرات آنان با پوتين را بايد مد نظر قرار داد. باتوجه به اطلاعاتي که از منابع مختلف در اختيار خبرگزاريهاي رسمي قرار گرفته و افزايش موج فشار آمريکا بر ايران در موضوعات مختلف به نظر ميرسد پوتين حامل نظرات غرب عليه ايران بوده است. آقاي لاريجاني نيز با اطلاع از اين مسأله و نگراني از روند موجود و تشديد اين روند ميان ايران و ايالات متحده در خصوص ادامه فعاليت خود تصميمگيري کرده است. از سوي ديگر بايد به نکتهاي ديگر نيز اشاره کنم. در طول سالهاي پس از انقلاب در تمامي مقاطع شاهد حضور افرادي در سمتهاي مختلف بودهايم که در ابتدا با تجربيات کم پا به عرصه مسؤليت گذارده اما در فرآيند عمل با حقايق و واقعيتهاي جامعه بينالملل آشنا ميشوند.
آنان پس از مدتي انديشه سياسي خود را اصلاح کرده و درمييابند که براي بقا در دنياي پرتلاطم کنوني به درايت و ذکاوت بسياري احتياج است. آقاي روحاني نيز در ابتداي دوران مسؤليت خود در شوراي عالي امنيت ملي همين شرايط را داشته اما به تدريج به ثبات لازم دست يافت. اين درست وضعيتي است که آقاي لاريجاني نيز با آن مواجه بود. برادران لاريجاني (جواد و علي) اگرچه ممکن است مطالعات ديپلماتيک زيادي نداشته باشند، اما پس از مطالعه پروندههاي بسيار و دسترسي به اطلاعات و دارا بودن ضريب هوشي بالا اکنون دريافتهاند که شرايط جامعه جهاني چه ضرورتهايي را در موضعگيريها ايجاب ميکند. اگرچه نسبت به برخي سياستهاي در پيش گرفته شده از سوي لاريجاني انتقاداتي وجود داشته و از نظر مشي سياسي نيز اختلافاتي با وي داريم، اما اعتقاد کامل دارم که وي به سرنوشت کشور و امنيت ملي ايران علاقه زيادي دارد. اينچن است که وي نميتواند پيامدهاي برخي رفتارها و موضعگيريهاي نادرست را ناديده بگيرد.
استعفا در شرايط موجود پاسخي روشن به اين مسأله است که با روش موجود امکان تشديد وضع موجود دور از انتظار نيست.
