حذف راست سنتي با افزايش مشاركت انتخاباتي مردم*
یادداشت دكتر ابراهيم يزدي، روزنامه سرمايه ويژه نامه انتخابات رياست جمهوري دهم، 2/3/1388
اگر چه اظهارات و موضع گيري هاي متعدد و متناقضي در اصل مشاركت فعال در انتخابات مطرح مي بود اما بتدريج موضعگيري ها تغيير كرده است. مشارکت رانتخابات حق مردم است،امتیازی نیست که دولت آن را به مردم داده باشد و بخواهد و بتواند پس بگیرد. كسانی كه مي گویند در انتخابات شرکت نمی کنیم در واقع داوطلبانه ازحق خود صرف نظر کرده اند.اما اين حقي شخصي و خصوصي نيست كه افراد بتوانند بدون درنظر گرفتن پيامد هاي عدم شركتشان درسطح ملي، مستقلاً تصميم بگيرند. مشاركت در انتخابات يك حق شهروندي و يك تكليف ملي است. عدم شركت در انتخاباتموجب مي شود افردي كه راي اگثريت مطلق مردم را ندارند و بعضا واجد صلاحيت نيستند انتخاب شوند و براي كل ملت و مملكت تصميم بگيرند. نتيجه عدم مشاركت گستر ده مردم در انتخابات است كه منجر به انتخاب دولت كنوني شده است. بعضي ها هم آزاد نبودن انتخابات را بهانه اي براي عدم شركت در انتخابات قرار مي دهند. خوشبختا نه دراين دوره از انتخابات تغییری در نگرش ها رخ داده است وگروهها ئی كه در دوره گذشته انتخابات را تحريم كرده بودند، تحریم کنار گذاشته شده به استقبال انتخابات رفته اند.
در این زمینه دو نکته را میتوان مؤثردانست : اول اینکه این امر به خاطرمسايلي است که در چند سال گذشته اتفاق افتاده است. يعني براساس تجربه ی گذشته کاهش میزان مشارکت مردم تنها به نفع جریان راست افراطی تمام شده است. تحريم موجب تنبه حاكمان و تغيير در رفتار ها نشده است. بلكه به نفع جريان هاي افراطي تمام شده است. این است که دراین دوره كمتر گروهي از تحریم سخن می گوید. همه گروه ها وارد میدان شده اند تا با استفاده از حقي که دارند اجازه ندهند برگ برنده در دستان راست های افراطی باقی بماند.
دومین نکته برمی گرددبه اینکه مطلق بيني و مطلق خواهي فعالان سیاسی ما به نگاه نسبی گرايانه تغییر یافته است. برخی از نیروهای سیاسی تا به اکنون دنبال شرایط ایده آل و مطلق بوده اند. اما تجربیاتی به دست آمده ضرورت نسبی گرا ئي در امر تغييرات سياسي و اجتماعي را ثابت کرده است. درعرصه انتخابات نباید به دنبال کاندیدای ایده آل بود و مطلق نگاه کرد. اين انتخابات آزاد نيست. زيرا مقدمات واجب انتخابات ازاد وجود ندارد. يك اصل حقوقي- فقهي ميگويد مقدم هر كار واجبي واجب است، هر كار حرامي حرام و هر كار حلالي حلال است. مقدمه واجب انتخابات آزاد وجود آزادي هاي سياسي حزبي و غير حزبي و مطبوعاتي است. در يك جامعه بسته سياسي بر گزاري انتخابات آزاد افسانه است. از اين رو در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران فصل سوم ، حقوق و آزادي هاي اساسي ملت قبل از فصل پنجم، تحقق حاكميت مردم،آمده است. اما اگر اين انتخابات آزاد نيست بايد تلاش كرد تا سالم بر گزار شود. يعني آراي مردم مرد دستبر گرو هاي خاص قرار نگيرد.
برای شركت در انتخابات باید واقع بین بودو شرایط را سنجید. ممكن است در نظر بسياري از راي دهندگان هيچ يك از نامزد ها واجد تمامي شرايط مطلوب نباشند. واقع بيني حكم مي كند كه براساس همین کاندیداهای موجود تصمیم به مشارکت گرفت. در فضاي همين انتخابات است كه مي توان مطالبات مردم را مطرح كرد. طرح اين مطالبات خود موجب آن مي شود كه نامزد ها ، دوست داشته باشند يا نداشته باشند بر اين مطالبات تاكيد كنند. حتي نوعي از رقابت مطلوب در طرح خواسته هاي ملموس مردم بين آنان بوجود آيد. بوجود آمدن چنين فضائي هم در كوتاه مدت و هم در دراز مدت بنفع جنبش اصلاحات است.
نهضت آزادي به عنوان يكي از احزاب ملي – اسلامي سابقه دار كشور در اين دوره از انتخابات هم حضوري جدي دارد. به دليل اعتبار 50 ساله نهضت و نيز حضور در انتخابات است نامزدهاي اصلاح طلب(ميرحسين موسوي و كروبي) ، بهر كجا مي روند در باره فعاليت نهضت آزادي مورد سئوال قرار مي گيرند. اخيرا از مهندس میر حسین موسوی در سفری كه به به یزد داشت نظرش را در باره نهضت آزادي جويا مي شوند. ايشاتن در پاسخ گفته اند چرا همه جا از من در باره نهضت آزادی سوال می شود. ما ضمن اينكه از پاسخ هاي مودبانه ايشان تشكر مي كنيم امید واريم ایشان خود پاسخ این سوال رایافته باشند. نهضت آزادی یک سازمان سیاسی- اسلامی با سابقه پنجاه ساله است که درمیان مردم پایگاه دارد. نهضت آزادی به رغم سرکوبهای گذشته همچنان زنده و مورد علاقه ی و اعتماد مردم است. این پرسش های مکرر که در باره نهضت از همه ی کاندیداها می شود به خاطر همین جایگاه و علاقه ی نهضت در میان مردم است. به خاطر این است که نهضت آزادی به معیاری برای سنجش آزادي نیروهای دگر اندیش درايران تبديل شده است. معيار براي آزادي در هر كشوري و نظامي بهره مندي مخالفان و دگر انديشان از آزادي هاي اساسي است. در خشن ترين نظام هاي استبدادي هواداران حاكميت از تما م آزادي ها بهره مندند. آزادي هواداران حاكميت معيار وجود آزادي در جامعه نيست. اين پرسش ها بيان يك واقعيت ديگري نيز مي باشد. نقش يا كار كرد يك حزب سياسي ايجاد ارتباط با مردم و اثر گزاري بر روند هاي سياسي است. آن ها كه در اين گرد همائي هاي نامزد هاي انتخاباتي حق نهضت آزادي را براي فعاليت مطرح مي كنند بندرت عضو نهضت آزادي هستند. اين سئوالات حاكي از آن است كه نهضت آزادي برغم تمامي فشارها، كه در دولت جديد بمراتب شديد تر از زماني شده است ، توانسته است با مخاطبين خود ارتباط بر قرار سازد. هيیچ یک از کاندیداهای حاضر نمی توانند نیروی سیاسی با سابقه ی طولانی چهل پنجاه ساله را نادیده بگیرند.
متاسفانه ادعای دولت کنونی مبنی بر اینکه ایران آزادترین کشور دنیاست قابل قبول نیست. این هم که کاندیداها بیایند و حرف های کلی درباره احترام به مخالفین بزنند کافی نیست.باید کاندیداها مستقیماً و صريحاً بر حق حیات نهضت آزادی تاکید کنند. نهضت آزادی برغم پنجاه سال سابقه و نقش غير قابل انكارش در انقلاب و عضويت رهبران آن در شوراي انقلاب و اولین دولت انقلاب ، اکنون از اولین حقوق خود محروم است. روز نامه ندارد. به ما اجازه استفاده از دفترمان را نمي دهند. حاکمان کنونی کمترین حرکت مارا تحمل نمی کنند. حتي مانع بر گزاري مراسم بزرگداشت مهندس بازرگان و دكتر سحابي و يا سالگرد تاسيس نهضت شده اند.
ما خواستار پس دادن دفاتر نهضت هستیم. معیار آزادی و احترام به مخالفین این است که تا چه اندازه به نهضت آزادی در چارچوب قانون اساسی حق حیات و فعالیت داده می شود.
با وجود تمام اين محدوديت ها ، نهضت آزادي ايران هم چنان به وظائف ملي خودعمل مي كند. مردم را به شركت گسترده درانتخابات دعوت و تشويق مي نمايد. اگر چه بهتر آن بود كه اصلاح طلبان يك نامزد واحد مي داشتند. اما شايد حضور هر دو كانديد ا در بالا بردن سطح مشاركت مردم، امري كه بهيچ وجه مطلوب راست گرايان نيست، موثر تر باشد. هر كس كه خواهان تغيير در مديريت اجرائي كشور مي باشد لازم است در انتخابات شركت كند. هر قدر مشاركت مردم بيشتر باشد احتمال برنده شدن كانديداي راست افراطي كمتر خواهد بود. بنابراين بايد مردم را تشويق كرد بپاي صندوق هاي راي بروند و بهر كدام از دو كانديداي اصلاح طلب اعتقاد و اعتماد دارند راي بدهند. علاوه بر اين از همگان مي خواهيم براي حفظ آراي خود به كميته صيانت از آراي مردم به پيوندندو براي نظارت بر انتخابات داوطلب شوند.مردم سالاري فرايندي طولاني و نفس گير است . صبر ايوب، دل شيروسري پر شور از عشق به مردم و ميهن را مي طلبد. تحقق حاكميت مردم يك ارزش است. بايدآماده بود كه بهاي آن را هم بپردازيم.
• عنوان اين يادداشت از روزنامه سرمايه است. عنوان نويسنده براي اين تحليل:
” شركت در انتخابات يك وظيفه ملي است”، بود.
