خسرو منصوریان : حاج سید جوادی یک ناصح امین بود

خسرو منصوریان عضو نهضت آزادی ایران در بیان مشی سیاسی احمد حاج سید جوادی از او به عنوان سیاستمداری دلسوز یاد می کند که در هیچ برهه ای از زندگی اش قصد براندازی نداشت و فکر می کند که سلاح سخن از هر سلاحی برنده تر است. دیدگاه او درباره حاج سید جوادی را در زیر بخوانید: آشنایی من با دکتر صدر حاج سید جوادی پیش از انقلاب شروع شد، وقتی اعضای نهضت آزادی در زندان بودند و محکومیت ده ساله گرفته بودند . مرحوم بازرگان و سحابی پدر و پسر و مرحوم طالقانی محبوس بودند و دیدارهای اعضای نهضت در انجمن ها ی اسلامی، مثل انجمن اسلامی مهندسان و پزشکان و بنا بر مناسبت ها انجام می گرفت. بعد از انقلاب این صمیمت‌ها بیشتر شد و در سال ۵۹ و بعد از استعفای دولت موقت، در باغ “کرند” و در جاده کرج، دور هم جمع شدند و انتخابات مجددی صورت گرفت و شورای مرکزی شکل گرفت و آقای صدر در همه جلسات حضور می یافت و بسیاری از جلسات در منزل ایشان تشکیل می شد و به عنوان یکی از پیش کسوتان نهضت آزادی در این جلسات حضور پر رنگی داشت. آقای صدر وزیر کشور دولت موقت بود و با شهرداری تهران تعامل تنگاتنگی داشت و من هم در شهرداری بودم. جناب صدر بعد از انقلاب هم دستگیر و محکوم شدند. پا یمردی ایشان و تقوی و دیانت‌شان آنچنان بود که نه تنها ما را به شدت تحت تاثیر قرار می داد، زندانیان دیگر را هم متاثر می کرد. صدر حاج سید جوادی یکی از پیش کسوتان و رهبران سیاسی ایران بود که به مشی مسالمت آمیز و مبارزات پارلمانتیسمی در درون کشور معتقد بودند و به عنوان ناصح امین و مشفقی دلسوز، انقلاب را مثل فرزند خود می دانستند و به شدت علاقمند بودند از ارزشهای انقلاب پاسداری شود. در نهضت آزادی، ایشان رییس هیات داوری بودند و احیانا اگر موردی پیش می آمد که نیاز به داوری داشت، به هیاتی محول می شد که ایشان در راس آن بود و در کمال صداقت و صمیمیت تا آخرین لحظات عمرشان به رتق و فتق امور می پرداختند. از ویژگی های دیگر ایشان، هوش سرشار و دقت نظر بود . هر بار که ایشان را می دیدیم ، علاوه بر قرآن و نهج البلاغه و دیگر کتب مذهبی ، حتما دیکشنری در کنار دست ایشان می دیدید که هنوز هم اگر لازم شد، متون خارجی را بخوانند و ترجمه کنند. اصل شوراها و احترام به احزاب در بنیاد تفکرات آقای صدر دنبال می شد. خود من یادم هست که در شهرداری تهران ، بسیاری از گروههای سیاسی نمی گذاشتند کاری صورت بگیرد و به ویژه برخی از نیروهای چپ در شهرداری تجمع کرده بوند و از آقای توسلی شهردار تهران می خواستند که استعفا کند. خیلی جالب است، رهبری هست و دولتی هست و یک عده نمی گذاشتند شهردار کار بکند. آقای صدر حاج سید جوادی با همه این احوال مجددا مهندس توسلی را به عنوان شهردار تهران تایید کردند، وقتی این گروههای چپ این عزم را در وزارت کشور در تداوم کارشهردار تهران دیدند، موجب شد که در شهرداری کارها به سامان اولیه بازگردد. یک عمر مجاهدت، هزینه‌ی گران داشت قدرت متاسفانه، آستانه ی تحمل قدرتمند را پایین می آورد و در تاریخ خودمان می بینیم که امیرکبیر را می کشند و دکتر مصدق را در احمد آباد محبوس می کنند و نیروهای دیگر هم به چنین سر نوشتی دچار می شوند ولی آن قدرتمندان هم سقوط کردند و آنها که عبرتی از تاریخ نمی گیرند، خودشان عبرت تاریخ می شوند و من امیدوارم در این دوران حساس تاریخیۀ کارگزاران نظام به مسیر صحیح بازگردند و حقوق ملت را ایفا کنند و نگذاریم خدای نکرده کشور به ورطه ای سقوط بیفتد. امیدوارم به وفاق و صلح در داخل کشور برسیم خانواده ای که در میان خودش صلح و آرامش نباشد ، ادعای طلح جویی اش در بیرون از خانه مقبول نیست . امیدوارم مرگ این بزرگوار برای ما آموزه ای باشد تا نگاهی به رفتارهای گذشته خودمان بکنیم، مسلما آغوش ملت باز است و ملت ما شریف و با گذشت هستند و ملت ما اینگونه اعترافات را می بخشد و من به حاکمان می گویم هنوز فرصت هست و ما نیز باید از صدر حاج سید جوادی عبرت بگیریم که یک عمر مجاهدت کرد و هزینه ای گران داد تا جایی که نیروهای حاکم در این سالهای کهولت آقای صدر برای به سکوت واداشتن ایشان قصد برخورد با نوه او را داشتند تا به واسطه فعالیت پدر بزرگ، نوه را تنبیه و زندانی کنند و این مسئله، صدر حاج سید جوادی را خیلی متاثر می کرد. امثال صدر حاج سید جوادی هیچگاه قصد بر اندازی نداشتند و اعتقادی به گلوله و خشونت نداشتند و معتقد بودند که حرف اگر منطق داشته باشد از هر اسلحه ای موثر تر است. به هر حال ما امروز به عنوان کسی که بزرگتر خودش را از دست داده، اندوهگین و عزاداریم و امیدوارم که بتوانیم روزی را ببینیم که ارزشهای دینی و انقلابی ما به سر منزل پاک و درستی که آرزوی همه آزادیخواهان بود، برسد. گفتگو از فرزانه بذر پور