بسمالله الرحمن الرحيم
مقـدمـه
هنگامي كه اعتصابات به اوج خود رسيده و همه اركان دولتي فلج شده و چرخها از حركت باز ايستاده بود و رژيم منفور پهلوي آخرين رمقهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي خويش را در اين انقلاب توفنده يكي پس از ديگري از دست ميداد، ملت قهرمان ايران خود در اجراي اين تصميم ميرفت تا گرفتار شود، ضربه بخورد و آسيبپذير گردد. به همين لحاظ در تاريخ پنجشنبه 28/10/57 حضرت آيت الله العظمي امام خميني با صدور يك حكم به جناب آقاي دكتر سحابي مأموريت دادند تا به اتفاق جناب آقاي حجت الاسلام آشيخ محمد جواد باهنر و جناب آقاي علياكبر معينفر و دو نفر ديگر كه با مشورت اينان انتخاب خواهند شد، هيئتي براي تقويت و تنظيم اعتصابات تشكيل دهند. اين هيئت موظف شد با كسب نظر و همكاري گروههاي شرافتمند درحال اعتصاب تدابير و ترتيباتي اتخاذ نمايد كه تا سقوط نهائي نظام استبدادي اعتصابها در حد ضرورت ادامه يابد و ضمن ايجاد حداكثر فشار بر دستگاه غاصب، حداقل خسارت را براي ملت و مملكت در زمينه احتياجات ضروري و گردش چرخهاي اقتصادي و حفظ سرمايههاي انساني و صنعتي با رعايت الاهم فيالاهم فراهم آورد.
اين هيئت در اولين نشست خود كه در روز شنبه 30/10/57 انجام گرفت آقايان دكتر كاظم يزدي و دكتر مهدي ممكن را به عنوان اعضاء ديگر هيئت انتخاب كرد و با توجه به حكم امام نام «كميته تنظيم اعتصابات منتخب امام خميني» را بر خود نهاد و آقاي مهندس معينفر را بعنوان سخنگوي كميته معرفي كرد و با تأسيس دفتري در خيابان عباس آباد رسماً كار خود را آغاز نمود.
علاوه بر اين پنج نفر آقاي ميرمحمد صادقي كه محل دفتر را در اختيار كميته گذاشته بود تمام وقت به خدمت مشغول شد و آقايان لولاچيان و موسي خير نيز از همكاران ديگر اين كميته بودند. كميته تمامي هم خود را به تنظيم و اداره اعتصابات و كاهش خسارات احتمالي ناشي از آن مصروف داشت و در اين زمينه سعي كرد كه حتي الامكان جريان امور ضروري از گردش باز نايستد و ارزاق عمومي و خدمات لازم به مردم عرضه شود از جمله ذغالرساني به كارخانه ذوبآهن اصفهان، جلوگيري از خاموشي كوره بلند كارخانه ذوب آهن، حمل و نقل و توزيع گندم و مايحتاج روزمره زندگي مردم عادي از نقاطي كه بيم نياز و بروز قحطي ميرفت از موارد حساس مأموريت اين كميته بود، به همين لحاظ آگاهي به ميزان ذخيره گندم در شهرها و روستاهاي هر منطقه و ميزان نياز آنان مورد توجه بود تا مبادا بخشي از كشور بعلت وجود اعتصابات كاميونداران بدون گندم بماند، راه آهن با توجه به اعتصابات لكوموتيورانان بخش ديگري از توجه و فعاليت كميته را تشكيل ميداد چرا كه در ارتباط با پركردن سيلوها و سوخت رساني و آذوقه رساني، وجود دستهاي مرموزي كه مزاحمتهائي ايجاد مينمود احساس ميشد لذا اعتصاب لكوموتيورانان، حساسيت خاصي داشت كه خوشبختانه با همكاري و توجه همه دست اندركاران، مشكلي اساسي و مانع از پيشرفت كار نشد.
اعضاء هيئت جز در مواردي كه فوقاً به آن اشاره شد و سعي در راهاندازي امور داشت، بر عكس در ساير موارد به برقراري اعتصابات و تحكيم مواضع انقلابيون و فلج كردن اركان اداري مملكت، سهمي عمده داشت و آقايان مهندس تاج، دكتر باهنر، مهندس معينفر و دكتر ممكن و … با شركت در جلسات تذكري كه براي تجليل از شهدا در وزارتخانهها و سازمانهاي دولتي برپا ميشد، به تأييد و تشويق اعتصابها و جنبههاي حماسي آن ميپرداختند، اين وضعيت تا آمدن امام از پاريس و تشكيل دولت انقلاب ادامه داشت ليكن پس از انتخاب جناب آقاي مهندس بازرگان به نخستوزيري و سخنراني ايشان در دانشگاه تهران، فعاليتهاي غيرعلني دولت انقلاب تحتالشعاع تشكيل دولت و اداره آشكار امور گرديد و تا روز 21 بهمن ماه 1357 ادامه يافت. در اين روز با اعلام حكومت نظامي و منع عبور و مرور از ساعت 4 بعد از ظهر به بعد، امور شكل ديگري به خود گرفت، مردم از حكومت غاصب اطاعت نكردند بلكه بالعكس دعوت امام را لبيك گفتند در خيابانها اجتماع نمودند و با حقير شمردن حكومت نظامي و سنگربندي براي مقابله با نظاميان، ارتش را وادار به تسليم و بختيار را مجبور به فرار كردند. در چنين وضعيتي از 22/11/1357 دفتر كميته تنظيم اعتصابات عملاً وظائف خود را به دولت موقت اسلامي و مسئولان اداري و نظامي و غيرنظامي كه بطور كامل تسليم انقلاب شده بودند، محول كرد.
با تغيير رژيم و پيروزي ملت مسلمان ايران مسئله تنظيم اعتصابات منتفي شد و كميته در 23/11/1357 با صدور اطلاعيه شماره 21 خود با قدرداني از همه اعتصابيون مؤسسات و مراكز بخش خصوصي و دولتي، درخواست كرد كه خود را براي اجراي تصميم دولت موقت انقلابي كه به زودي اعلام خواهد شد، آماده سازند كه به سر كار بازگردند و رعايت انضباط انقلابي خود را نشان دهند. امام خميني نيز طي اعلاميه مورخ 25/11/1357 پايان اعتصابها را اعلام داشتند و توصيه نمودند كه ازروز شنبه 28/11/1357 همه به سر كارهايشان حاضر شوند و فعاليتهاي خود را آغاز نمايند و در عصر پنجشنبه 26/11/1357 خطاب به جمعي از بازرگان و اصناف كه به ديدارشان آمده بودند، فرمودند:
« كسي كه ميگويد اعتصاب باقي بماند خائن است»
به اين ترتيب اعتصابات رسماً ملغي شد و از روز شنبه 28/11/1357 بانكها و بازارها پس از چهار ماه تعطيلي باز شده ادارات كار عادي خود را از سر گرفتند و بار ديگر چرخهاي اداري و اقتصادي كشور به حركت درآمد ولي به سوئي ديگر و به گونهاي متفاوت از گذشته.
مجموعهاي كه در اين بخش بنام كميته تنظيم اعتصابات منتخب امام خميني از نظرتان ميگذرد، كوششي در جهت ارائه اسناد و مدارك منعكسكننده اقدامات اين كميته از تاريخ تشكيل تا پيروزي انقلاب ميباشد. متأسفانه پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران و به علت بروز مسائل و مشكلات مختلف براي اعضاء اين كميته، كه در عين حال مسئوليتهاي بسيار سنگينتري به آنها محول شده بود، عملاً فرصت جمعآوري و نگهداري اسناد مربوط به اقدامات كميته تنظيم اعتصابات پيش نيامد. به هم ريختگيهاي ناشي از انقلاب و عدم وجود يك مركز در اداره امور مملكت موجب گرديد كه بسياري از اسناد و مدارك يا به اهمال و يا به اجبار از بين رفت و يا از انظار مخفي ماند. از جمله اين اسناد، اسنادي است كه مربوط به كميته تنظيم اعتصابات است بطوريكه با تمام كوششي كه به عمل آيد متأسفانه در ارتباط با اقدامات اين كميته تنها دو برگ از اسناد اصلي آن بدست آمد، ناگزير از تنها وسيله ممكن، يعني بريدهي جرايد آن ايام، در تنظيم اين مجموعه تحت عنوان «اقدامات كميته تنظيم اعتصابات و انعكاس آن در مطبوعات» بهره گرفته شده است، كه اميد است نشانهاي باشد از خدماتي كه اين هيئت در مقطع مهمي از تاريخ مبارزات ملت ايران انجام داده است و وسيلهاي باشد براي محققين و حقيقتجويان.
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
