بيانيه نهضت آزادي ايران به مناسبت ملي شدن نفت
در تاريخ مبارزات ضداستعماري ملت قهرمان ايران 29 اسفند روز پرافتخاري است. در چنين روزي در سال 1329 بدنبال يك دوران پرتلاطمي از مبارزات ضداستعماري عليه امپرياليسم انگليس، ملت ايران توانست اراده خود را بر دشمن تحميل كرده و قانون ملي شدن صنايع نفت در سراسر كشور را به تصويب نهائي مجلس شوراي ملي برساند و مقدمات و زمينه مساعد براي پايان دادن بيك قرن استيلاي اجانب را فراهم سازد.
استعمار انگليس قريب به يك قرن حاكميت مطلق بر سرنوشت ايران را داشت. منابع حياتي ايران در انحصار آنان بود. انگليسيها براي حفظ منافع خود و ادامه غارت و چپاول ثروت ملي ايران، دست به هر جنايتي ميزدند. در آغاز قرن كوشش انگليسيها براي ايجاد سلطه با شكست مواجه شد. در اثر اعطاي امتياز توتون و تنباكو به انگليسيها مردم ايران كه احساس خطر جدي و شديدي كرده بودند، به رهبري روحانيت متعهد و اصيل قيام كردند. رهبراني چون سيدجمالالدين اسدآبادي و ميرزاي شيرازي توانستند با بسيج مردم عليه دربار ناصرالدين شاه، قرارداد را ملغي و انگليسيها را اخراج نمايند. اگرچه انگليسيها شكست خوردند اما مبارزه مردم متوقف نشد. مردم ما دريافته بودند كه استيلاي خارجي و استبداد داخلي دوروي يك سكه هستند. بدون در هم كوبيدن استبداد داخلي، ادامه مبارزه با استعمار خارجي ممكن نيست. لذا بدنبال شكست انگليسها و لغو امتياز توتون و تنباكو، مبارزه مردم عليه استبداد داخلي گسترش يافت. تا آنجا كه منجر به انقلاب مشروطيت و پيروزي مردم گرديد. انگلستان كه نميتوانست پيروزي ملت ايران را تحمل كند، دست به اجراي انواع و اقسام توطئهها زد. تحريكات در داخل ايران عليه حكومت مشروطه گسترش يافت به حدي كه امكان استقرار حكومت قانون را از بين بردند و تا آنجا پيش رفتند كه با روسها متحد شده و طرح تقسيم ايران را خواستند به مرحله اجرا درآورند. اين نقشهها شكست خورد، اينبار انگليسها از راه ديگري وارد شدند و با اجراي طرح كودتاي سوم اسفند 1299 و برقراري سلطنت استبدادي رضاخان، و خاندان منحوس پهلوي به تحكيم مواضع غارتگرانه خود پرداختند.
شهريور 1320 و فرار رضاخان از ايران آغاز دوره جديدي از مبارزات ملت ايران ميباشد. اوضاع و احوال و شرايط خاص جهان و ايران، در زمان بعد از جنگ جهاني دوم آنچنان بود كه به ملت ايران امكان داد تا مبارزه گستردهاي را آغاز نمايد. ملت ايران كه كولهباري از رنجها و دردهاي دوران اختنناق 20 ساله رضاخان و غارتگريهاي بيحد و حساب اجانب را بر دوش ميكشيد. پس از شهريور 20 و بعد از يك دوره ابهام و تحير، با تمركز تمامي خواستها و آرمانها در نهضت ضداستعماري ملي شدن صنايع نفت برهبري دو رجل سياسي و مذهبي مرحوم دكتر محمد مصدق و آيتالله كاشاني، راه اصلي بسوي آزادي و استقلال را آغاز نمود.
نهضت ضداستعماري ملي شدن نفت، در واقع ادامه همان قيام تنباكو و مبارزات صدر مشروطه، ميرزاكوچك خان جنگلي، شيخ محمد خياباني و مدرس و… بوده است و ملي شدن نفت نه يك ارزش اقتصادي تنها و صرف، بلكه داراي يك محتواي سياسي عميق و فرياد رساي ساليان دراز يك ملت در زنجير بوده است.
نهضت ملي ايران، حركتي نبود كه تنها به اين يا آن شخص يا گروه وابسته باشد بلكه حركتي بود متعلق به تمامي ملت ايران، حركتي بود كه از بطن جامعه ما و از عمق آرمانها و خواستهاي مردم مسلمان ما برخاسته بود.
اين درست است كه نهضت ملي ايران، عمدتاً يك حركت سياسي بود، اما اين به آن معنا نيست كه اسلام و مسلمانان، عواطف و احساسات مذهبي ملت در آن نقش اساسي نداشته است.
تجربه ساليان دراز مبارزات در ايران در طي قرون، خصوصاً در قرن اخير نشان ميدهد كه هر زمان كه آرمانها و خواستها و هدفهاي مبارزاتي ملت در قالب و رنگ مذهب معرفي شدهاند، به شدت توانسته به عميقترين سطوح جامعه رخنه نمايد و مبارزه از قشر محدود معدود روشنفكران خارج شده و تمامي اقشار ملت را در خود بگيرد. نهضت ملي شدن نفت از چنين ويژگيهايي برخوردار بوده است اما برخورداري يك نهضت از اين ويژگي يك مسئله است و مسئله مبارزه مكتبي، مبارزه بر اساس معيارهاي ايدئولوژيك انقلاب و دگرگوني بنيادي پايه جهانبيني توحيدي مسئله ديگري است.
حركتهاي سياسي ـ اجتماعي زماني عمق و گسترش مييابند و از ميان طوفانهاي ويرانكننده و تخريبي ميتوانند عبور كنند و جامعه مطلوبي را بنا نهند كه مسلح به سلاح عقيده و آرمانهاي مكتبي باشند.
حركت رهائيبخش ملت ايران در قرن گذشته از مراحل مختلف عبور كرده و پيروزيها و شكستهائي بخود ديده است و در روند تكاملي خود سرانجام به انقلاب شكوهمند اسلامي كنوني ما رسيده است. پيروزيهاي بدست آمده اين انقلاب در واقع جمعبندي تمامي تلاشها و مبارزاتي است كه مردم ما در طي قرن گذشته داشتهاند، همان مردمي كه عليه استعمار انگليس و استبداد دربار ناصرالدين شاه قيام كردند، همان مردمي كه در مشروطيت خونها هديه كردند، همان مردمي كه در جنگلهاي شمال با برداشتن سلاح جنگيدند، همان مردمي كه در تبريز مردانه در كنار ستارخانها، باقرخانها و شيخ محمد خيابانيها مقاومتها كردند و همان مردمي كه در مسجد گوهرشاد در برابر رضاخان فرياد «نه» سر دادند، همان مردمي كه براي ملي شدن صنايع نفت در خيابانهاي تهران و شهرستانها حماسهها آفريدند و با خون سرخ و گرم خود، در همان روز سرخ 30 تير بر سردي آسفالت خيابانها نوشتند «يا مرگ يا مصدق» همان مردمي كه بعداز كودتاي 28 مرداد بازار را بر سر مقاومتهاي دليرانهشان خراب كردند و فرياد مرگ بر انگليس، مرگ بر آمريكا، زنده باد مصدق آنان را در كلاسها و كتابخانههاي دانشگاه با گلوله جواب دادند؟
همان مردمي كه در 15 خرداد 42 با فريادهاي رساي خود، به دعوت امام خميني لبيك گفتند و با خون پاك خويش آن را امضاء كردند و تمامي مردان و زناني كه در تمامي اين سالها و اين دوران، در تبريز، يزد، در قم و اصفهان، كاشان و قزوين، در همه جا در مدرسه و خيابان، مسجد و فيضيه و كارخانه و دانشگاه، در يك جهاد مستمر و دائم با فريادهاي اللهاكبر خود آن قدر بر سر استبداد و استعمار كوبيدند تا بالاخره در آن بعداز ظهر 22 بهمن 57، قدرت جهنمياش يكباره و براي هميشه فروريخته شد و خورشيد حق طلوع كرد و فضاي تاريك و ظلماني ميهن ما را به نور خويش روشن ساخت و فصل جديدي را در برابر نسلهاي فعلي و آينده كشورمان، بلكه جهانيان باز نمود.
نهضت ملي شدن نفت حلقهاي است پيوسته از اين زنجيره بزرگ و سترگ مبارزات ملت قهرمان ما و نقطه عطفي در اين بزرگ راه حركت بسوي ايجاد جامعه مقبول اسلامي.
ملت ايران در مبارزات ضداستعماري ملي شدن صنايع نفت اگر چه به دليل ضعفها و نارساييهاي داخلي و جنايتهاي عناصر و گروهها و احزاب خودفروخته و وابسته به سياستهاي شرق وغرب نظير توده ـ نفتيها در 28 مرداد 32 شكست خورد اما دشمنان ما، امپرياليستهاي شرق و غرب هرگز نتوانستند ملت ما را به زانو درآورند اراده ملت ما را در هم شكنند، و ملت را به تسليم وادار سازند.
درست است كه نهضت ملي ايران در 28 مرداد 32 با يك كودتاي مشترك آمريكائي و انگليسي و در سايه سكوت و رضاي روسها شكست خورد و ديو استبداد و استيلاي خارجي مجدداً بر سرنوست مسلمانان مسلط گرديد اما مبارزات آن زمان، دستاوردهائي داشت و بذرهايي در جامعه مساعد و مستعد ايران پاشيد كه سالها بعد سبز شد و رشد كرد و شكوفا شد و بالاخره با اوج گيري انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني در 22 بهمن 57 به ثمر رسيد.
نهضت آزادي ايران سالگرد روز ملي شدن نفت را گرامي داشته و در آستانه سومين بهار آزادي پيروزيهاي بيشتر ملت قهرمان ايران را در جهت تحقق آرمانهاي انقلاب اسلامي آرزو مينمايد.
نهضت آزادي ايران
28/اسفند/1359
