شماره: 886/4/21
تاريخ: 13/5/1364
مصاحبه با روزنامه نيوزويك
سؤالاتي براي دكتر مهدي بازرگان
از توني كليفتن ـ نيويورك
(براي معرفي خود، من در طي ده سال گذشته به ايران ميآمدهام، و در هنگام سقوط شاه و نخستوزيري دكتر بازرگان در ايران بودهام. من دكتر بازرگان را به همراه Elain Sciolino در يك مصاحبه، اندكي پس از سقوط شاه ملاقات كردهام. من اكنون بنا به دعوتي كه از سوي دولت براي بازديد از جبهههاي جنگ به عمل آمده است و گزارش در باره انتخابات رياست جمهوري در ايران هستم.)
سؤالات من عبارتند از:
س1ـ چرا شما تصميم گرفتيد كه در انتخابات رياست جمهوري شركت كنيد؟
ج1ـ اينجانب و نهضت آزادي ايران تحقق اهداف انقلاب يعني آزادي، استقلال و جمهوري اسلامي را در گرو باز بودن جامعه ايران و برخورد انديشهها ميدانيم و يكي از وسائل باز نمودن جامعه را برگزاري انتخاباتي كه آزادي، امنيت و امانت در آن مراعات شود ميديديم و بدين دليل براي برگزاري چنين انتخاباتي و تأمين اين شرايط از طرف دولت و مشاركت در آن خود را آماده ميكرديم.
س2ـ فكر ميكنيد چرا كانديداتوري شما رد شد؟
ج2ـ ما علت واقعي اين امر را نميدانيم ولي به نظر ميرسد چون حاكميت ميديد كه ممكن است ما در انتخابات حائز اكثريت باشيم چنين تصميمي گرفت.
س3ـ بهر حال (به نظر شما) اين انتخابات مهم است و يا اينكه رئيس جمهور بيشتر يك مقام تشريفاتي است؟
ج3ـ رئيس جمهور در قانون اساسي ايران تنها مقام تشريفاتي نيست. وي وظايفي از قبيل اجراي قانون اساسي، هماهنگ ساختن سه قوه، رئيس قوه مجريه، رياست شوراي عالي دفاع و معرفي نخستوزير به مجلس و تصويب وزراء را به عهده دارد. به عقيده ما نظرات رئيس جمهور ميتواند در نحوه اداره كشور و سياستي كه دنبال ميشود مؤثر باشد.
س4ـ اگر به شما اجازه داده ميشد كه در انتخابات شركت كنيد، آيا شانسي براي پيروزي داشتيد؟
ج4ـ طبق نظرخواهيهاي محدودي كه در دست داشتيم و مراجعات فراواني كه ميشد اگر اجازه شركت ميدادند ما در انتخابات پيروز ميشديم. شايد نظرخواهيهائي از اين قبيل از طرف حاكميت نيز انجام گرفت و موجب آن شد كه چنين تصميمي بگيرند.
س5ـ اهداف اصلي مبارزات تبليغاتي شما در آن موقع چه ميبود؟ به عقيده من نكته اصلي مبارزات تبليغاتي شما در انتخابات پايان دادن به جنگ ايران و عراق ميبود.
ج5ـ ما اعتقاد و نياز زيادي به تبليغات نداشتيم ما نظرات خود را در نشريه «جنگ و صلح» و «مذاكره، آتشبس، صلح» بيان داشتهايم و بدون ترديد اين نظرات كه با نظرات حاكميت متفاوت است از نكات اصلي در رأي دادن مردم به نامزد ما قرار ميگرفت.
س6ـ تصميمگيرندگاني كه به شما اجازه شركت در انتخابات را ندادند، راجع به دمكراسي در ايران چه ميگويند؟
ج6ـ نهضت آزادي ايران در اطلاعيهاي كه در مورد رد صلاحيت اينجانب داده است اعلام داشته است كه اين تصميم نحوه انتخابات در كشورهاي بلوك شرق را تداعي ميكند و نشان ميدهد كه تصميمگيرندگان تعهدي به تحقق اصول دموكراسي كه در قانون اساسي آمده است ندارند.
س7ـ فكر ميكنيد كه چنگ چگونه خاتمه ميپذيرد. به صورت پيروزي براي يكي از طرفين يا اينكه جنگ بدون پيروزي براي طرفين براي سالها ادامه يابد.
ج7ـ همانطور كه در بالا گفته شد ما تحليل خود را در مورد مسأله جنگ در دو نشريه «جنگ و صلح» و «مذاكره، آتشبس، صلح» ارائه دادهايم و نظرات خود را در نامهاي خصوصي براي اعضاء شوراي عالي دفاع و افراد مؤثر كشور اعلام داشتهايم. به دليل مسائل امنيتي نميتوانيم بيش از آنچه در دو نشريه فوق آمده است اظهار نظر كنيم.
س8ـ آيا انقلاب ايران تمام مراحلي را كه مورد انتظار شما بوده است طي كرده است؟
ج8ـ همانطور كه در كتاب انقلاب در دو حركت توضيح دادهام پس از پيروزي انقلاب شعار و مسيرهاي كاملاً متفاوت اتخاذ كرده و شعارهاي اصلي آزادي ـ استقلال ـ جمهوري اسلامي عملاً فراموش شده است.
س9ـ به عقيده شما موفقيتهاي عمده انقلاب چه بوده است؟
ج9ـ انقلاب موفقيتهائي از قبيل پياده نمودن سازمان نظام جمهوري اسلامي از قبيل رياست جمهوري و مجلس و شورايعالي قضائي و دولت را داشته است و تسلط بر اوضاع و بيرون راندن سپاه عراق از ايران و قطع نفوذ اجانب در اداره كشور و سرنگون ساختن استبداد سلطنتي را نيز داشته است.
س10ـ به عقيده شما شكستهاي عمده انقلاب چه بوده است؟
ج10ـ مهمترين نقيصه آن عدم موفقيت در تأمين آزادي براي عموم ملت بوده است و عدم تأمين خواستههاي ملت در جهت رفاه و خودكفائي و دفاع از حقوق مستضعفين و مسائل اخلاقي بوده است.
