مصاحبه خبرنگار بخش فارسي راديو بيبيسي با
آقاي دكتر ابراهيم يزدي 09/05/74
س1ـ در كنفرانس امروز گذشته از تأمين امنيت اجتماعات نهضت آزادي، شما چه شرايط ديگري را مطرح كرديد؟
جـ بايد عرض كنم كه ما صرفاً امنيت اجتماعات نهضت آزادي را مطرح نكرديم. بلكه مطالب ما اساسيتر و وسيعتر از اين است. و آن اين است كه چون اعضاي كميسيون ماده 10 اعلام كرده بودند كه فعاليت احزاب سياسي عليالاصول آزاد است، بيان ما اين بود كه اين آزاديها بدون امنيت معنا ندارد، نه تنها فعاليت احزاب بلكه مطبوعات و تجمعات همه بايد امنيت داشته باشند. آزادي بدون امنيت معنا ندارد. ما شاهد اين هستيم كه تجمعات حتي غيرسياسي در دانشگاهها با حمله افراد غيرمسئول به هم زده ميشود، سخنران مجروح ميشود. يا در مورد برگزاري مراسم شادروان مرحوم بازرگان ما شاهد اين هستيم كه برگزاركنندگان مورد ضرب و شتم قرار ميگيرند، آنها را از كار بركنار ميكنند. يك كتابفروشي را در زنجان=/. (1) به دستور اداره اماكن در ظرف 24 ساعت تعطيل كردند. بنابراين كافي نيست كه بگويند برگزاري مراسم ختم براي آقاي مهندس بازرگان آزاد است ولي اگر كسي اين مراسم را برگزار كند او را از حقوق اجتماعي محروم كنند. خلاصه مطلبي كه ما امروز در كنفرانس مطبوعاتي گفتيم عبارت از اين بود كه امنيت براي اجتماعات و براي فعاليتها بايد از طرف دولت تضمين و تأمين بشود.
س2ـ گذشته از تأمين امنيت اجتماعي شما چه شرايط ديگري را خواستيد؟
ج: شرايطي كه ما ميخواهيم تنها براي خودمان يعني نهضت آزادي نيست. بلكه طبق اصول فصل پنجم قانون اساسي كه ميگويد حاكميت حق مردم است، مردم بايد از طريق انتخابات آزاد مسئولين مملكت را انتخاب كنند؛ نهادهاي مختلف و قواي ناشي از آن را انتخاب كنند؛ اما بدون اجراي تمام و كمال اصول فصل سوم، كه ناظر بر حقوق و آزاديهاي سياسي مردم است نميتوان يك انتخابات آزاد داشت. بنابراين ما ميگوييم بايد تمام شرايط، تمام آن چيزي كه در اصول فصل سوم قانون اساسي از قبيل آزادي احزاب؛ آزادي مطبوعات، منع تفتيش عقايد و بازداشتهاي غيرقانوني، تمام اينها بايد رعايت شوند، آزاديهاي سياسي تأمين شوند. انتخابات آزاد تنها در يك چنين جامعهاي امكانپذير است بدون تحقق اين شرايط انتخابات آزاد معنا ندارد.
س3ـ با توجه به شرايطي كه مطرح ميكنيد به نظر ميرسد كه دولت نميتواند يا نميخواهد اين شرايط را برآورده كند در اين صورت آيا اين زمينهاي است كه شما از شركت در انتخابات خودداري كنيد؟
ج ـ مثل هر حزب سياسي اولين وظيفه و عمدهترين وظيفه سياسي ما اين است كه در انتخابات شركت كنيم. ولي شركت در انتخابات هنگامي ميسر است كه آزاديهاي اساسي تأمين شده باشد و تا آنجا كه مربوط به خود نهضت آزادي ميشود ما خواستار اين هستيم كه روزنامهاي را كه داشتيم آزاد شود. به ما اجازه دهند از ساختمان نهضت كه به خود نهضت متعلق است استفاده بكنيم. دولت بايد رسماً اعلام كند كه هيچ كس را حق ندارند به عنوان اين كه عضو نهضت آزادي است از ادامه تحصيل در دانشگاه محروم كنند يا مانع ادامه كسب و كار او شوند، يا از ادارات بيرون كنند. دولت بايد صراحتاً اينها را اعلام كند. حالا آيا ميتواند، ميخواهد يا نميخواهد ما در مقامي نيستيم كه قضاوت كنيم. ما اينها را از دولت مطالبه ميكنيم و دولت به عنوان كسي كه در مقابل افكار عمومي مردم مسئول است و كسي است كه در برابر مجلس و ملت به قانون اساسي سوگند خورده، به كتاب خدا سوگند خورده كه از قانون اساسي حراست كند و به آن وفادار بماند و از حقوق ملت دفاع كند، اين دولت است كه بايد اين كارها را انجام دهد.
س4ـ آقاي دكتر در مصاحبه مطبوعاتي كه امروز داشتيد ظاهراً با امنيت برگزار شده و مزاحمتي شما نداشتيد اين به معني اين است كه دولت آماده است زمينه براي فعاليت به شما بدهد؟ و اگر اين طور است آيا شما حاضر هستيد كه در انتخابات شركت كنيد يا نه؟
جـ خوب، ما اميدوار هستيم كه اين رويه ادامه پيدا كند و نه تنها امنيت اين نوع كنفرانسها تأمين شود بلكه همان طور كه عرض كردم اين كنفرانس در منزل شخصي آقاي دكتر سحابي برگزار شده است ما اميدوار هستيم كه بتوانيم چنين كنفرانسهايي را و تجمعاتي بزرگتر از اين را در محل خود نهضت برگزار كنيم. ما تا آن موقع فاصله داريم، هنوز دولت در اين زمينه قدمي برنداشته است.
س5ـ نظرتان راجع به اختياراتي كه به شوراي نگهبان داده شده مثل بررسي صلاحيت نامزدهاي انتخابات قبل از انتخابات چيست؟
ج ـ ما در بيانيههاي گذشته اين مسئله را كاملاً توضيح داديم نظير بيانيه نهضت آزادي تحت عنوان ميزان رأي مردم است. معتقديم كه حق حاكميت ملت به اين معنا است كه تشخيص صلاحيت كانديداها با خود مردم است. در واقع اين موكلين هستند كه بايد تشخيص دهند وكيلي كه ميخواهند انتخاب بكنند صلاحيت دارد يا ندارد، واگذاري اين امر به قضاوت اعضاي شوراي نگهبان خلاف حق حاكميت ملت است و در تعارض با آن ميباشد.
س6ـ همين 10 يا 11 روز پيش بود كه يكي از مقامات دولت گفت با وجود اينكه احزاب سياسي اجتماعي نياز به كسب مجوز براي فعاليت ندارند نهضت آزادي حق فعاليت سياسي ندارد و بالاخره اين طور معلوم ميشود كه نهضت آزادي ميتواند فعاليت كند يا نه؟
ج ـ ما در كنفرانس مطبوعاتي امروز به اين مسئله جواب داديم و گفتيم و بارها گفتهايم و تكرار ميكنيم كه هيچ مقامي حق ندارد فعاليت حزبي را مجاز بداند يا نداند. تشخيص اينكه حزبي اجازه دارد كه به فعاليت خود ادامه دهد يا ندهد با قانون است. قانون احزاب چنين مقرر داشته است كه اگر كميسيون ماده 10 در تشخيص خود مبني به اين كه يك حزب سياسي از مقررات ماده 16 قانون مرتكب تخلفاتي شده و قانون را زير پا گذاشته است يا اقداماتي كرده كه مخل نظم اجتماعي ميباشد كميسيون ميبايستي بر طبق ماده 17 قانون احزاب پرونده آن حزب را به دادگاه بفرستد و دادگاه صالحه با حضور هيأت منصفه و به طور علني به پرونده فعاليت حزب بر طبق اصل 168 قانون اساسي رسيدگي كند و اگر دادگاه رأي داد كه يك حزب متوقف شود يا حزب منحل شود و حق فعاليت نداشته باشد تنها در اين صورت است كه ميتوان گفت آن حزب حق ندارد. كميسيون ماده 10 چه به صورت جمعي و چه فردي حق ندارد بگويد نهضت آزادي مجاز به فعاليت نيست. سخن اينان بر خلاف قانون است. بنابراين نهضت آزادي به فعاليت خود كماكان ادامه خواهد داد
(1) كتابفروشي دكتر چمران
