شماره: 1596
تاريخ: 13/02/76
مصاحبه مجله پيام هاجر با آقاي دكتر ابراهيم يزدي
س 1- رئيس جمهور كشور پيرو علي (ع) چه ويژگيهايي بايد داشته باشد؟
ج- زمامدار يا رئيس جمهور بايد مشروعيت امارت يا خلافت خودش را از مردم بداند. امام ميتواند از جانب خدا امامت داشته باشد ولي براي اين كه در جامعه مشروعيت داشته باشد، بايد مردم بپذيرند. او بايد ملتزم به رعايت قوانين بوده، هيچ حق ويژهاي براي خود قائل نباشد. به طور مثال، وي به صرف آن كه رئيس جمهور است، نميتواند از چراغ قرمز عبور كند و خود را در اين زمينه محق بداند و اگر شهروندي از او شكايت كرد رئيس جمهور نبايد حق ويژهاي داشته باشد.
او نبايد حق را به نفع خود يا اعوان و انصارش زير پا گذارد و به گروه خودش چيزي اضافه بر آنچه كه قانون تعيين كرده است بدهد. بايد همه مردم را به يك چشم بنگرد و تبعيض قائل نشود.
حضرت علي(ع) به مالك اشتر ميفرمايد: «مردم در دو چيز با تو شريكند: يا در خلقت و يا در دين و خلقت. در هر دو حال مراقب باش كه حقوق آنها رعايت كني. عدالت اجتماعي را در بين آنها به اجرا درآور، از تمركز ثروت در دست يك عده جلوگيري نما و…»
حكومت عدل علي(ع) نبايد طبقه سرمايهدار جديدي به وجود آورد و پس از گرفتن ثروت و مصادره اموال عدهاي، سرمايهدار شود. پس از انقلاب، فاصله ميان غني و ضعيف بيشتر شده است. رئيس جمهور بايد عليوار با اين اختلافات برخورد كند. دولت حق دارد كه پرونده هزينههاي نامشروع و اختلاسها را به دادگاه بفرستد و در اختيار روزنامهها قرار دهد تا جلوي بسياري از مفاسد گرفته شود. هم اكنون بسياري از خلاصهخرجيها اعلام نميشود. رئيس قوه مجريه، در اين موارد طبق قانون اساسي در مجلس شوراي اسلامي، سوگند ياد كرده است و بايد به پيمانهاي خود وفادار باشد.
س2- آيا در قوانين جمهوري اسلامي، زمامداري و رياست جمهوري زنان مورد اشكال است يا خير؟
ج2- زمامداري زنان بستگي به تفسيري دارد كه از كلمه «رجال» در قانون اساسي به عمل ميآيد. واقعيت اين است كه در پيشنويس اوليه قانون اساسي، كه دولت موقت و شوراي انقلاب تصويب كردند و رهبر فقيد انقلاب هم آن را امضا نمودند، جنسيت رئيسجمهور مشخص نشده بود. مرحوم آيتالله گلپايگاني اعتراض كردند و گفتند كه بايد در قانون اساسي تصريح شود كه رئيس جمهور مرد باشد. امام (قدس سره) فرمودند كه با ايشان صحبت كنيد. مرحوم مهندس بازرگان، آقاي مهندس كتيرايي و من به خدمت ايشان رفتيم. ايشان فرمودند: «اگر من شيخ فضل الله نوري بشوم، جلوي اين قانون ميايستم. رئيس جمهور بايد مرد و شيعه (اثني عشري) باشد.» به اين جهت، شرط رجل بودن در اصل 115 قانون اساسي بيان شده است: «رئيس جمهور بايد از رجال مذهبي و سياسي باشد.»
س3- آيا منظور از رجال، شخصيتهاي سياسي و مذهبي هستند؟
ج3- در روند تاريخي تدوين قانون اساسي جنسيت رئيس جمهور در آغاز مشخص نبود ولي بعد كلمه «رجال» با درك به معناي ذكوريت آمد. بنابراين، رئيس جمهور بر طبق قانون بايد مرد باشد، مگر اين كه قانون اساسي تغيير كند يا شوراي نگهبان «تفسير شخصيتها و بزرگان» را از «رجال» ارائه دهد. من صرفا از ديدگاه قانون اساسي صحبت كردم، ولي از نظر شخصي به چنين چيزي اعتقاد ندارم. براي اولين بار در يك كشوراسلامي (پاكستان) يك زن در حدود چهال سال پيش كانديداي رياست جمهوري شد (بعد از محمدعلي جناح، خانم فاطمه جناح) و تاكنون نيز در ساير كشورهاي اسلامي، جلوي زمامداري زني به دليل جنسيت گرفته نشده است.
دفتر روابط عمومي
نهضت آزادي ايران
13/02/76
