شماره: 1618
تاريخ: 6/8/76
نامه سرگشاده دوم نهضت آزادي ايران به شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت
دوستان، برادران و خواهران ايماني
با سلام، بعد از آن كه نامه مورخ 29/7/76 نهضت آزادي ايران به دفتر تحكيم وحدت ارسال شد، بيانيه تحليلي مورخ 4/8/76 آن دفتر به دستمان رسيد و لازم دانستيم كه نكاتي را علاوه بر آنچه در آن نامه آمده است به شرح زير به اطلاع شما و همه دانشجويان مبارز و حقطلب برسانيم:
1ـ اين كه دفتر تحكيم وحدت اطلاعيه چاپ شده در روزنامههاي كيهان و رسالت را «مجهولالهويه» (شبنامه) خوانده، آن را فاقد جايگاه حقوقي دانسته و از آن تبري جسته است، باعث خوشوقتي است.
2ـ بدون ترديد، در برخي از مواضع نهضت آزادي ايران و دفتر تحكيم وحدت تفاوتهاي اصولي وجود دارد. تفاوتهاي سياسي و فكري در جامعه بشري امري طبيعي و متعارف است. در شرايط كنوني ايران كه ميهن عزيزمان دوران انتقال و تحول و گذار تاريخي خود را طي ميكند، تفاوتهاي جدي و اصولي اجتنابناپذير و از جهاتي رحمت الهي است.
3ـ نهضت آزادي ايران از انتقاد جدي نسبت به عملكرد خود ـ نه تنها از سوي دفتر تحكيم وحدت، بلكه از جانب هر گروه و حزب ديگري ـ تا آنجا كه بر پايه عقلانيت و با رعايت تقواي سياسي و به دور از فرصتطلبي و انحصارگرايي باشد، استقبال ميكند. رشد و ارتقاي فكري، فرهنگي و سياسي جامعه، خصوصاً در محيطهاي دانشگاهي، به اين نوع تقابلهاي خيرخواهانه و رقابتهاي متكي بر تقوا نياز مبرم دارد.
4ـ اولاً، اگرچه دولت موقت اصولاً دولت نهضت آزادي ايران نبوده و نهضت آزادي مكلف به دفاع از دولت موقت به صورت تام نيست، اين بيان كه «ماهيت ليبراليسم سنتي كه در دولت موقت نهادينه شده بود» كاملاً نادرست است و ما مخالف جدي و اصولي آن هستيم.
ثانياً، نه نهضت آزادي ايران يك گروه راستگرا و نه هر جنبش دانشجويي عليالاطلاق راديكال است، كما اين كه در ميان تشكلهاي دانشجويي فعلي، واحدهاي دانشجويي فعال وابسته به خط راست ارتجاعي نيز وجود دارد. چه بسيار سازمانهاي چپ و راديكال كه به دليل افراطيگري سر از راست درآوردهاند. نيت و كوشش نهضت آزادي ايران اين بوده و هست كه از خط واسط و شاهد، به مفهوم قرآني آن، و همچنين از روش متعادل «طريقالوسطي» كه در نهجالبلاغه ـ كلام امير مؤمنان علي(ع) ـ بدان توصيه شده است، بيرون نرود.(1)
به علاوه اگر راديكاليسم، ايستادگي و مقاومت در برابر گرايش انحرافي نيروهاي داخل و يا خارج نظام باشد، نهضت آزادي ايران از معدود احزابي است كه همواره در رژيم گذشته و پس از انقلاب در برابر اين انحرافات ايستاده است و اگر بنا به انحصارگري و سركوب آزاديها از سوي هر گروه، چه راست سنتي و چه چپ راديكال باشد، نهضت آزادي ايران به صورت مبنايي آن را رد ميكند و در مقابل آن ميايستد.
در هر حال، اين انتظار را داريم كه حداقل بعد از گذشت 19 سال، مواضع نهضت آزادي ايران در يك مناظره جدي و اصولي به بحث آزاد گذاشته شود و از دادن شعار و كليگويي غيرمستند پرهيز گردد.
5ـ انتظار ميرفت كه دفتر تحكيم وحدت با صراحت و شجاعت از پيشتازي انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه صنعتي اميركبير استقبال و حمايت ميكرد تا در عمل قدمي در راه باز شدن فضاي سياسي جامعه برداشته باشد.
شما ضمن دفاع از رياست جمهوري آقاي خاتمي مدعي شدهايد كه سهمي شايان در پيروزي ايشان داشتهايد و صراحتاً به نقش مؤثر خود در انتخابات اخير و پديده دوم خرداد اشاره كردهايد. اما قطعاً انگيزه شما در اين عمل، فقط يك انگيزه سلبي براي جلوگيري از پيروزي نامزد خط راست انحصارطلب نبوده است؛ بلكه به صورت ايجابي و با درك منطقي، اعتقاد واقعي و وفاداري اصولي به برنامه سياسي آقاي خاتمي، يعني توسعه سياسي و ايجاد جامعه مدني، بوده است.
يكي از مشخصات جنبشهاي راديكال دانشجويي برداشتن گامهاي شجاعانه در رفع موانع توسعه سياسي، يعني قبول تسامح و تساهل و سازگاري (و نه سازشكاري) با انديشههاي متفاوت و حتي مخالف ميباشد. دفتر تحكيم وحدت چگونه ميتواند بدون راديكاليسم در عمل سياسي، جو يكسويه كنوني را بشكند و راه را براي تعاطي و تضارب افكار و در نتيجه، شكوفا شدن خلاقيت هاي ذهني و ارتقاي دانش و بينش سياسي دانشجويان هموار سازد؟
راديكاليسم جنبش دانشجويي به معناي باقي ماندن در گذشته و خود را اسير پيشفرضهاي واقعي يا غيرواقعي كردن نيست. بايد شجاعانه گام برداشت و از برنامه رئيس جمهور ـ و نه الزاماً شخص ايشان ـ دفاع كرد؛ هم خود به آن برنامهها عمل نمود و هم اجراي آن را از دولت خواست.
6ـ تمامي گروههايي كه با اعتقاد به اصول و ارزشهاي مكتب رهاييبخش اسلام و حفظ منافع و مصالح ملي در جهت باز كردن فضاي سياسي كشور و خارج كردن اهرمهاي قدرت سياسي از دست گروه تماميت خواه حاكميت تلاش ميكنند، بايد توجه داشته باشند كه يكي از شيوههاي انحصارطلبان براي جلوگيري از شكستن جو رعب و وحشت و ديوار انحصار، ايجاد اختلاف در ميان گروهها و سازمانهايي است كه ضمن حفظ مواضع اصولي خود و با وجود اختلاف نظر با يكديگر، براي باز كردن فضاي سياسي كشور و حاكم شدن قانون تلاش ميكنند. اين نيروهاي روشنگر بايد توجه داشته باشند كه در چنين شرايطي، مطرح كردن هرگونه موضوعي كه در راستاي شكستن انحصار نباشد، پرداختن به موضوعات جنبي تلقي شده ، ثمري جز افتراق در ميان نيروهاي همهدف در پي نخواهد داشت.
همه كساني كه به آزادي انديشه و بيان و قانونمند شدن جامعه اعتقاد دارند تنها در يك فضاي باز و تسامح و تساهل و سازگاري است كه ميتوانند اختلاف ديدگاههاي خود را مطرح نموده و در نهايت در كنار يكديگر و به طور هماهنگ از منافع و مصالح ملي كشور دفاع نمايند.
چاپ اعلاميه جعلي تحت عنوان «جمعي از اعضاي قديمي دفتر تحكيم وحدت» در اعتراض به ارتباط بعضي از اعضاي محترم اين دفتر با نهضت آزادي ايران در شماره مورخ 20/7/76 روزنامههاي كيهان و رسالت كه نشريات ارگان جناح تمامتخواه حاكميت تلقي ميشوند، نشاندهنده ترس و نگراني آن جناح از شكلگيري چنين فرايندي است و در عين حال، بازي و ترفندي سياسي براي جلوگيري از رشد روزافزون اين روند اجتنابناپذير ميباشد. مقاله روزنامه كيهان به تاريخ دوشنبه 5/8/76، تحت عنوان «ما همين را ميخواستيم»، گواهي بر صحت اين تحليل ميباشد.
ما بار ديگر بر آمادگي و علاقه خود به شركت در ميزگردها و جلسات مناظره در محيطهاي دانشجويي تأكيد ميكنيم و از خداوند منان براي همه دوستداران و خدمتگزاران ايران و اسلام سعه صدر و شكيبايي و بردباري در برابر افكار و انديشههاي مخالف يا متفاوت خواهانيم.
نهضت آزادي ايران
آبان ماه 76
(1) اليمين و الشمال مضله والطريق الوسطي هيالجاده
