مصاحبه آقاي غسانبن جدو، خبرنگار الحياه با آقاي دكتر ابراهيم يزدي (11/10/76)
س ـ آيا علت بازداشت 11 روزه خود را دريافتيد و آيا توقع داريد كه محاكمه شويد و با چه اتهامي؟
ج ـ در اولين ساعات بازداشتم، دادرس دادگاه تفهيم اتهام نمود و بعد از بازجويي مختصر قرار بازداشت موقتم را صادر نمود و آنگاه به زندان اوين منتقل گرديدم. بعد از 11 روز بازداشت و چندين جلسه بازجويي، با كفالت آزاد شدم. هيچ حكمي درباره اتهامات عليه من صادر نشده است.
س ـ گويا مسئله «ولايت فقيه» مسألهاي براي جداسازي گروهها و مواضع تبديل شده است، موضع شما درباره آن چيست؟
ج ـ برخي از گروههاي سياسي كه با اصل حاكميت مردم (اصل 56 قانون اساسي) و ركن جمهوريت نظام مخالف هستند، ميكوشند تا مخالفت خود را در قالب تعارض اين اصول با اصل ولايت فقيه مطرح سازند. بعد از آن كه آقاي خاتمي در انتخابات رياست جمهوري پيروز شدند، و مسئله تحقق جامعه مدني به طور وسيعي مطرح گرديد، اين گروهها ضمن مخالفت با جامعه مدني، در برابر آن جامعه ولايي را مطرح كردند و به مخالفت با فرايند انتخابات و رأي اكثريت پرداختند. طرح اين مباحث، آنهم 19 سال بعد از پيروزي انقلاب و بعد از شكست اين گروهها در انتخابات رياست جمهوري، به ضرر نظام جمهوري اسلامي و موجب تشويش افكار عمومي و تشديد بدبيني مردم به روحانيت ميباشد.
س ـ برخي از محافل رسمي معتقد هستند كه شما (نهضت آزادي) آقاي منتظري را تحريك كرديد كه بر عليه آقاي خامنهاي سخن گويند، همچنين اين محافل معتقدند كه نميخواهيد جو سياسي را آرام كنيد توضيح شما در اين مورد چيست؟
ج ـ اين اتهام بياساس و زشتي است. محافل رسمي اگر واقعاً سند و مدرك معتبري بر اثبات ادعاي خود دارند ميبايستي آن را مطرح كنند. اما آنها تا به حال چنين كاري نكردهاند بلكه به صرف تبليغات عليه آيتالله منتظري و نهضت آزادي اكتفا نمودهاند. نهضت آزادي ايران مخالفت خود را با آشوب و ناآرامي به كرات با صراحت و صداقت اعلام و حركات تشنجآفرين و خودسرانه گروههاي فشار را محكوم كرده است. جو سياسي را كساني ناآرام ميكنند، كه به جاي پاسخ منطقي دادن به انتقادات و ايرادات، به حريم منازل و دفاتر كار افراد و يا مطبوعات و سينماها حمله ميكنند.
س ـ پس از 5 ماه از رياست آقاي خاتمي عمل و سياستهاي ايشان را در اين مدت چگونه ارزيابي ميكنيد و به نظر شما چالشهايي كه آقاي خاتمي با آن مواجه خواهند بود در مقابل تحقق برنامههايشان چيست؟
ج ـ در مجموع كارنامه ايشان را مثبت ارزيابي ميكنم. از ايشان توقع معجزه نداريم و به مشكلات و موانع موجود بر سر راه ايشان و انواع كارشكنيهايي كه ميشود واقف هستيم. چالشهايي كه آقاي خاتمي با آن روبرو هستند، بخش عمده آن از جانب گروههايي است كه معنا و مفهوم برنامههاي ايشان را در مورد قانونمند شدن جامعه، جامعه مدني و غيره نميفهمند و بر اين باور باطل هستند كه جامعه مدني و جمهوريت مخالف اسلام است. بخش ديگر آن مربوط به آن گروههايي است كه موفقيت آقاي خاتمي را مغاير با منافع سياسي و اقتصادي خود ميبينند.
س ـ آيا اكنون ائتلافي ميان گروههاي چپ راديكال با كارگزاران (در حمايت از آقاي خاتمي) وجود دارد و اگر هست چه مدت اين ائتلاف (شايد در مقابل جريان راست) ادامه خواهد داشت؟
ج ـ در هنگام انتخابات چنين ائتلافي وجود داشت. اما تصور نميكنم ادامه پيدا كرده باشد. البته وزراي وابسته به كارگزاران در دولت آقاي خاتمي حضور دارند.
س ـ آيا تصور ميكنيد كه مجمع تشخيص مصلحت نظام مركز اساسي تصميمگيري ميباشد و نقش اين مجمع را اكنون و در آينده چه ميدانيد؟
ج ـ قانون اساسي براي مجمع تشخيص مصلحت نظام وظايف ويژهاي را تعيين كرده است كه عمدتاً يك نهاد مشورتي براي مقام رهبري ميباشد. البته همانطور كه خود آقاي هاشمي رفسنجاني هم چندين بار يادآور شدهاند، ايشان طي 19 سال گذشته در بسياري از جريانات جمهوري اسلامي، نقش اصلي و عمده را داشتهاند. بنابراين، انتخاب رئيس جمهور جديد، به معناي انتقال عملي و واقعي و بلافاصله قدرت محسوب نميگردد و جابجايي نياز به زمان دارد. با گذشت زمان و تثبيت موقعيت رئيس جمهور منتخب، مجمع تشخيص مصلحت نيز لاجرم در همان چارچوب عمل خواهد كرد كه از قدرت سياستگذاري فراواني برخوردار است.
س ـ شما اولين وزير خارجه در ايران بوديد (بعد از انقلاب) به نظر شما سياست خارجه ايران پس از رياست آقاي خاتمي به سمت تغييرات اساسي در استراتژي پيش ميرود؟
ج ـ تغييرات استراتژيك در سياست خارجي ايران با اجلاس سران كنفرانس اسلامي در تهران آغاز شده است. ايران بعد از 19 سال انزواي مزمن در يك موقعيت مناسبي به صحنه بينالمللي وارد شده است. رياست ايران بر كنفرانس اسلامي در سه سال آينده ميتواند تغييرات مطلوبي را به نفع جهان اسلام و موقعيت ايران در جهت بهبود روابط خارجي بوجود آورد. ممكن است تغييرات خيلي سريع نباشند اما مطمئناً پيش خواهد رفت.
س ـ آيا تصور ميكنيد كه اوضاع به سمت برقراري رابطه با آمريكا پيش ميرود؟
ج ـ تا برقراري روابط ديپلماتيك فاصله زيادي وجود دارد. اما به نظر ميرسد شرايط براي مذاكرات جدي رسمي بين دو دولت مساعد شده باشد. سرعت پيشرفت در اين زمينه به اقدامات آشتيجويانه دولت آمريكا، نظير كاهش تجهيزات عظيم نظامي در خليج فارس، بستگي دارد.
