تاريخ: 29/09/1378
پاسـخ آقاي دكتر يزدي به سئوالات هفتـهنامـه دوستان
سئوال:1ـ مشخصا چه كساني مخالف دادن پروانه كار قانوني به نهضت ميباشند و علت اين مخالفت چيست؟
پاسخ 1ـ بر طبق قانون احزاب، كميسيون ماده 10 موظف به رسيدگي به درخواست صدور پروانه احزاب ميباشد. اعضاي اين كميسيون عبارتند از دو نفر نماينده مجلس، به انتخاب خود مجلس، دو نفر از قوه قضائيه و يك نفر از وزارت كشور. به جز نماينده وزارت كشور، دو نفر نماينده مجلس از وابستگان خط راست افراطي بودهاند. دو نفر نماينده قوه قضائيه، تا قبل از تصدي آيتالله شاهرودي، از وابستگان برجسته خط راست بودند. اين افراد احزاب بيرون از حاكميت و روشنفكران ديني و نيروهاي ملي ـ مذهبي را به طور كلي «غيرخودي» ميدانند كه نه تنها نبايد اجازه فعاليت سياسي به آنها داده شود، بلكه بر حسب تجويز برخي از نظريهپردازان شناخته شده اين جريان، بايد با آنها با خشونت برخورد نموده و از همه رانده شوند. بنابراين كميسيون با درخواست نهضت آزادي براي صدور پروانه مخالفت كرد. دلايل مخالفت خود را هم به نهضت آزادي ننوشتهاند. بنابراين روشن نيست كه چرا؟
سئوال 2ـ آقاي ساوجي گفته بودند چنانچه نهضت نام خود را تغيير دهد ميتواند به صورت قانوني فعاليت كند. چرا اين پيشنهاد را قبول نكرديد؟
پاسخ 2ـ آقاي موحدي ساوجي در صورتي كه واقعا به چنين چيزي اعتقاد داشته باشند ميتوانند نظرشان را در كميسيون ماده 10، كه عضو آن هستند، مطرح كنند و اگر كميسيون با اين نظر موافقت كرد آن را رسما به نهضت آزادي ابلاغ نمايند. تنها در اين صورت است كه پيشنهاد قابل بحث و بررسي و مطالعه خواهد بود.
نظير اين پيشنهاد را آقاي تاجزاده معاون سياسي وزارت كشور نيز با نمايندگان نهضت آزادي مطرح كردند و توصيه نمودند كه نهضت آزادي هم مثل حزب رفاه تركيه عمل كند، كه وقتي حزب رفاه را منحل كردند حزب فضيلت را تشكيل دادند. پاسخ نهضت آزادي اين بود و هست كه حاكميت ايران هم با نهضت آزادي همان طور رفتار كند كه حكومت لائيك و نظاميان تركيه با حزب رفاه كردند. يعني ابتدا پرونده نهضت آزادي به دادگاه صالحه فرستاده بشود تا با حضور هيات منصفه بر طبق اصل 168 قانون اساسي محاكمه شود. اگر رأي به انحلال نهضت آزادي داد بر طبق آن عمل شود. رأي دادگاه، نظير دادگاه حزب رفاه روشن ميسازد كه آيا اعضاي نهضت آزادي ميتوانند حزب ديگري تأمين كنند يا خير، در ايران متأسفانه نه تنها چنين عمل نشده است بلكه حاكميت كنوني، حتي براي اعضاء و علاقمندان نهضت آزادي هم حق حيات سياسي و برخورداري از حقوق شهروندي را قائل نيست. در تركيه حزب رفاه منحل شد و تنها 5 نفر از رهبران آن براي مدت معيني از حق فعاليت سياسي محروم شدند. اما روزنامههاي وابسته به حزب، فرستنده راديويي و تلويزيوني حزب تعطيل نشد.
مجلس شوراي اسلامي ايران كه خط راست افراطي و نيروهاي ضد دموكراسي و مردمسالاري اكثريت را در دست دارند در ماده 30 قانون انتخابات اعلام انحلال احزاب را به دست «مقامات صالحه» سپردهاند و نه تنها اعضا بلكه علاقمندان به اين چنين حزبي را از داوطلبي نمايندگي مجلس محروم اعلام كردهاند.
سئوال 3ـ علت برخورد اخير و شديد آقاي ناطقنوري با نهضت چيست؟
پاسخ 3 ـ به نظر ميرسد انگيزه اصلي شكست در انتخابات رياست جمهوري و محبوبيت روز افزون نهضت آزادي باشد. آقاي ناطق نوري و دوستان افراطي خط راستي ايشان به وضوح ملاحظه كنند كه بيست سال كليه امكانات و ابزارهاي وزارت را در اختيار دارند، هر كاري را كه خواستهاند، كردهاند و با هر بهانهاي بر سر نهضت آزادي كوبيدهاند. اما امروز نهضت آزادي، به اقرار خود آقاي ناطق نوري، قويتر و محبوبتر از هر زمان در جامعه ما، به خصوص در ميان جوانان حضور زنده دارد. اين واقعيت تلخ براي ايشان و حزب هوادارش قابل درك و هضم نيست. بنابراين واكنشهاي عصبي و نامعقول بروز داده ميشود.
سئوال 4ـ آيا تصميم به شركت در انتخابات را داريد. در صورت پاسخ مثبت به چه نحو در اين انتخابات شركت خواهيد كرد؟
پاسخ 4 ـ نهضت آزادي با تمام قوا در انتخابات مجلس ششم شركت ميكند. اعضايي از نهضت و علاقمندانش ثبتنام كردهاند. نهضت آزادي حداقل برنامه پيشنهادي خود را اعلام نموده است و از مردم دعوت ميكند در انتخابات با تمام قوا شركت كنند و نه به اشخاص، بلكه به برنامهها رأي بدهند. يعني به كساني رأي بدهند كه اعتبار، تعهد، صداقت و ايمان آنها را به برنامهها ميدانند.
سئوال 5 ـ كانديداهاي مورد نظر شما چه كساني هستند؟
پاسخ 5 ـ در صورتي كه صلاحيت اعضاي داوطلب و ثبتنام كرده نهضت آزادي مورد تاييد شوراي نگهبان قرار بگيرد، از ميان آنها و كسان ديگري از ساير گروهها، كه به برنامه اعلام شده نهضت آزادي متعهد باشند، ليستي تهيه و به مردم معرفي خواهد شد.
سئوال 6 ـ به نظر شما گروههاي شركت كننده در انتخابات با چه شعارها و وعدههايي ميتوانند در انتخابات موفق باشند (مثلاً آقاي خاتمي روي جامعه مدني، توسعه سياسي و جوانان تاكيد داشتند)
پاسخ 6 ـ مردم خواهان تغيير و تحول در سياستها و برنامه مجريان دو دهه گذشته هستند. در انتخابات رياست جمهوري به عملكرد حاكمان دو دهه گذشته رأي منفي دادند. مردم خواستار بهبود مناسبات سياسي در راستاي توسعه سياسي، قانونمندي، قانونگرايي و جامعه مدني، تساهل و تسامح هستند. جوانان خواستار فضاي باز مناسب براي رشد و ارتقاي سياسي و فرهنگي خود ميباشند. آنها در آستانه ورود به زندگي بزرگسالي، نيازمند امنيت اجتماعي و اشتغال هستند. جوانان از دخالتهاي مستمر گروههاي فشار، تحت عناوين مختلف در زندگي فردي و اجتماعي آنان به ستوه آمدهاند. بنابراين در انتخابات آينده مردم به روند اصلاحات و تحولات رأي ميدهند و هر كس كه معتقد به اين برنامهها باشد، مورد استقبال مردم قرار خواهد گرفت.
سئوال 7 ـ آيا برنامههاي توسعه سياسي آقاي خاتمي را تاييد ميكنيد و به نظر شما آيا ايشان در زمينه توسعه سياسي موفق بودهاند؟
پاسخ 7 ـ همان طور كه بارها در بيانيهها و مصاحبهها متذكر شدهايم، ما از برنامههاي اعلام شده آقاي خاتمي، شامل توسعه سياسي، قانونمندي، قانونگرايي، جامعه مدني، تساهل و تسامح، حق فعاليت آزادانه مخالفين سياسي و … حمايت ميكنيم. اما در مورد قسمت دوم سئوال شما بايد عرض كنم كه فضاي سياسي ايران بعد از دوم خرداد 76، به ميزان وسيعي باز و مدني شده است. اما اين كافي نيست. آنچه كه اكنون ما ناظر آن هستيم، اصطلاحا تعادل ناپايدار گفته ميشود. تعادلي كه هنوز پايدار نشده است. آقاي خاتمي تلاش خود را كرده و ميكند، ولي هنوز موفق به ثبات و پايداري تعادل سياسي موجود نشده است. اگر چه آينده قطعاً به سود تثبيت و پايداري اين تعادل پيش ميرود.
سئوال 8 ـ به نظر شما موانع توسعه سياسي چگونه بايد برطرف شود؟
پاسخ 8 ـ موانع توسعه سياسي در يك جامعه پيچيدهاي نظير ايران، چند بعدي است. هم موانع فرهنگي وجود دارد و هم موانع ساختاري و شكلي. براي از بين بردن موانع توسعه سياسي ضروري است در تمام اين ابعاد كار كرد. به عنوان مثال، استبداد را نبايد تنها در مناسبات قدرت قدرت سياسي خلاصه كرد. سلطه ساليان دراز استبداد در ايران، يك فرهنگ استبدادي به وجود آورده است. در طول صد سال گذشته ما با مستبد مرتب مبارزه كرده و آن را ساقط كردهايم اما به علت وجود فرهنگ استبدادي، به سرعت با مستبد ديگري روبرو شدهايم. در درون هر يك از ما ايرانيان، يك شاه كوچك نشسته است. اگر، آب پيدا كند شناور قابلي است. همه ما استعداد شاهنشاه شدن را داريم. حضور اين شاه نفس ما در تمام مناسبات اجتماعي، خانوادگي، فرهنگي مشهود است و به اشكال مختلف سر بر ميآورد. يكي از موانع عمده بر سر راه توسعه سياسي، همين رسوبات بر جاي مانده از دوران طولاني سلطه استبداد است. اما موانع ساختاري و شكلي در مناسبات قدرت سياسي نيز سد راه توسعه سياسي هستند. رفع هر دو نوع موانع نياز به زمان دارد.
سئوال 9 ـ وضعيت روابط خارجي ايران را چگونه ارزيابي ميكنيد؟ به نظر شما موضع مناسب ايران در مقابل آمريكا چگونه بايد باشد و رابطه بين ملتها چگونه تحقق پيدا ميكند؟
پاسخ 9 ـ اصل در روابط خارجي عليالاصول داشتن ارتباط با تمام كشورهاست. مگر در موارد خاصي كه داشتن ارتباط با اصول و موازين ارزشي، مغايرت داشته باشد. نظير آفريقاي جنوبي در دوران آپارتايد و يا اسرائيل در حال حاضر. در برخي از موارد استثنايي ممكن است روابط ميان دو كشور آن چنان تيره شود كه به قطع ارتباط بيانجامد. اما در بعضي از موارد هم، حتي يك جنگ تمام عيار ميان دو كشور لزوما به قطع روابط منجر نميشود، نظير روابط ديپلماتيك ايران و عراق، در دوران جنگ.
سياست خارجي هر كشوري ادامه سياستها و برنامه هاي كلان ملي همان كشور است. هنگامي كه اين سياست و برنامهها تدوين و تصويب ميشوند، سياست خارجي در جهت تأمين و تحقق آن سياستها و برنامهها شكل ميگيرد.
سياست خارجي دولت خاتمي بر محور تنشزاديي است كه در راستاي منافع و مصالح ملي است و ميتوان آنرا مثبت ارزيابي كرد. اما از آنجا كه سياستها و برنامههاي كلان ملي هنوز تعريف و تدوين شده نيستند، اين سياست به تنهايي بارور نخواهد بود.
موضع ايران در قبال آمريكا نيز بايد در چارچوب كاهش تنشها باشد و مناسبترين راه اين است كه دولت ايران آمادگي خود را براي مذاكرات رسمي و علني با دولت آمريكا، براي حل اختلافات و تأمين مطالبات ايران همراه با پيششرطهاي خود براي اين مذاكرات اعلام نمايد.
رابطه ملتها، مقوله ديگري است و به كلي با رابطه دولتها متفاوت است. ممكن است رابطه رسمي ميان دو دولت قطع شده باشد، اما روابط ميان ملتهايشان هم چنان برقرار بماند. رابطه ميان ملتها در چارچوب روابط عموما فرهنگي و اقتصادي تعريف ميشود و شكل و ساختار و گسترش آن به نيازهاي فرهنگي و يا اقتصادي دو طرف بستگي دارد.
سئوال 10 ـ پيشنهادات شما براي به ثمر رسيدن پرونده قتلهاي زنجيرهاي چيست؟
پاسخ 10 ـ اگر مردم صاحبان اصلي اين سرزمين هستند، منافع ملي ايجاب ميكند، مردم در جريان كليه اطلاعات مربوط به قتلها قرار بگيرند. در درازمدت اين امر به نفع ملت و مملكت و حتي حاكميت تمام خواهد شد.
سئوال 11 ـ آقاي يزدي تا به حال با عوامل قتلهاي زنجيرهاي برخوردي داشتند يا خير، توضيح دهيد؟
پاسخ 11 ـ البته همه عوامل قتلهاي زنجيرهاي با عكس و تفصيلات معرفي نشدهاند، اما تا آن جا كه به خاطر دارم با آن عواملي كه معرفي شدهاند ـ نظير سعيد امامي ـ برخوردي نداشتهام.
