شماره: 1741
تاريخ:09/12/1379
قوه قضاييه و اجراي عدالت
آيتالله هاشمي شاهرودي رئيس محترم قوه قضاييه در سفر اخير خود به استان خوزستان در سخناني فرمودند:
«برنامههاي گستردهاي در برخورد ]با[ فساد و بيعدالتي در دست اجرا داريم و در اين راه كارهاي شايان توجهي صورت گرفته است و قوه قضاييه در اين راه به غوغاسالاري و جنجالهاي به وجود آمده اعتنايي ندارد» (حياتنو ٣/١٢/٧٩)٠
اگر منظور جناب آقاي شاهرودي از «غوغاسالاري» و «جنجالها» اعتراضهاي قانوني است كه در ماههاي اخير توسط رئيس محترم جمهوري، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، احزاب، گروههاي سياسي و بسياري از نويسندگان و صاحبنظران نسبت به اقدامات خلاف قانون و عدالت و انصاف قوهقضاييه، عليه صاحبان انديشه و قلم و شخصيتهاي سياسي و مطبوعاتي صورت گرفته است، موجب شگفتي و تاسف است٠ زيرا رئيس قوه قضاييه خود بايد الگوي قانونمداري و تقواي الهي باشد و از به كار بردن اين گونه الفاظ و تعابير كه جنبه تخطئه و توهين به شهروندان را دارد جداً پرهيز نمايند٠ اين اظهارات نشان ميدهد كه رئيس قوه قضاييه برنامه احضارها، بازداشتها، روند رسيدگيها و محكوميتهاي مديران مسوول مطبوعات، نويسندگان و شخصيتهاي سياسي را مورد تاييد قرار ميدهند و قبول مسووليت مينمايند٠
جناب آقاي شاهرودي در آغاز كار خود در قوه قضاييه به مردم وعده اجراي برنامه توسعه قضايي و اصلاح ويرانه قوه قضاييه را دادند كه به علت نابسامانيها و بيعدالتيهاي ساري و جاري در آن قوه مورد استقبال مردم قرار گرفت و در كنار برنامه توسعه سياسي و اصلاحات رئيسجمهور محترم ايجاد اميد و انتظار نمود٠ اما برداشت بسياري از مردم، به خصوص صاحبنظران، از عملكرد قوه قضاييه در اين مدت كاملا مايوس كننده بوده است زيرا نه تنها اصلاح محسوسي در اين ويرانه صورت نگرفته، بلكه ابعاد بيعدالتي آن متاسفانه گسترش نيز يافته است٠
معاون قضايي قوه قضاييه در خصوص عملكرد اين نهاد اظهار داشتهاند:
«قوه قضاييه كه بايد ايدآل و مطلوب از تمام جوانب باشد و آن گونه كه مورد رضايت خداست باشد در حال حاضر وجود ندارد٠» (حيات نو ٤/١٢/٧٩)
به علاوه مقام قضايي در دادگاه آقاي زيدآبادي ميگويد:
«منظور رئيس قوه قضاييه از ويرانه بودن دستگاه قضايي نابساماني وضعيت ساختمانها و تجهيزات اين قوه است نه رسيدگي به پروندهها»(حيات نو ٤/١٢/٧٩)
مطابق اصل ١٥٦ قانون اساسي، وظايف اصلي قوه قضاييه «رسيدگي و صدور حكم»، «احياي حقوق عامه و گسترش عدل و آزاديهاي مشروع» و «تحقق بخشيدن به عدالت» تصريح شده است٠ لذا استنباط و يا به نوعي تفسير سخن رئيس قوه قضاييه به ويرانه بودن ساختمانها به جاي عملكرد قوه قضاييه جاي سوال و ابهام فراوان دارد!
عملكرد جانبدارانه قوه قضاييه و گسترش بيعدالتي قضايي در دوران اخير، مطالبات يكصد سال گذشته مردم در انقلاب مشروطيت يعني درخواست «عدالتخانه» را مجددا براي بسياري از مردم به طور جدي مطرح ساخته است٠
عملكرد و روند سياستهاي قوه قضاييه از جمله در بررسي پرونده قضايي مطبوعات توقيف شده و مديران مسوول و نويسندگان آنها و بازداشت متهمين سياسي در بازپرسي و تحقيق در شرايط سخت و طولاني، تشكيل پارهاي از محاكم پشت درهاي بسته و بدون حضور هيات منصفه نقض اصول مسلم قانون اساسي ميباشد٠
اصول ٣٢، ٣٥، ٣٦، ٣٧، ٣٩، ١٦٥، ١٦٦و ١٦٨ قانون اساسي از جمله حقوق ملت را در خصوص رسيدگي به جرايم سياسي مشخص كرده است٠ بر اساس مفاد اين اصول روند احضار، تفهيم اتهام، تشكيل پرونده و رسيدگي و صدور حكم مشخص شده است كه متاسفانه در خيلي از موارد اين اصول كاملا ناديده گرفته شده است٠ اصل هشتم قانون اساسي تصريح دارد كه اجراي فريضه امر به معروف و نهي از منكر توسط مردم در برابر حاكميت و مسوولان (نقد عملكرد حاكمان) يك حق و تكليف براي همگان است٠
«در جمهوري اسلامي ايران دعوت به خير، امر به معروف و نهي از منكر وظيفهاي است همگاني و متقابل بر عهده مردم نسبت به يكديگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت …»
آيا در مورد زندانيان سياسي اخير از جمله آقايان مهندس سحابي، علي افشاري و احمد زيدآبادي و همچنين بازداشت شدگان آقايان هدي صابر از مبارزين با سابقه و عضو هيات تحريريه مجله ايران فردا و رضا عليجاني، نويسنده و سردبير مجله ايران فردا و خانم فريبا داودي مهاجر خبرنگار كه اقدامي جز اظهارنظر و نقد عملكرد حاكميت يعني انجام فريضه الهي امر به معروف و نهي از منكر نداشتهاند، رئيس محترم قوه قضاييه نزد افكار عمومي و نهايتا در پيشگاه الهي قادر به دفاع از عملكرد همكاران خود هستند؟ آيا دفاع از اين نويسندگان و مطالبه حقوق قانوني آنان و نقد عملكرد قوه قضاييه بايد به جاي پاسخگويي «غوغاسالاري» و «جنجال» خوانده شود؟
رئيس محترم قوه قضاييه علاوه بر تمسك به اجراي قانون، بر حكومت اسلامي نيز همواره تاكيد داشتهاند٠ آيا در تجربه پيامبر (ص) و دوران حكومت علي(ع) نمونهاي ميتوانند ارايه دهند كه آن پيشوايان به خاطر اظهارنظر و نقد حاكمان كسي را بازداشت، محاكمه و مجازات كرده باشند؟ در سالي كه سال «امام علي»اش ناميدهاند و همگان به پيروي از آن بزرگوار دعوت ميشوند شايسته است كه رفتار مولاي متقيان علي(ع) با مخالفان سياسي آن دوران الگوي قوه قضاييه باشد٠
همه ميدانند كه نگهداري متهمين در سلول انفرادي از يادگارهاي سياه تاريخ قرون وسطي است كه ساواك در دوران رژيم استبداد شاهنشاهي نيز آن شيوهها و شكنجههاي روحي و جسمي را براي سركوب مخالفان سياسي خود به كار ميبست٠
ممكن است برخي از قضات جوان، زندانهاي زمان شاه و مبارزات ضد استبدادي را تجربه نكرده باشند، اما برخي از مقامات مسوول جمهوري اسلامي خاطرات و تجربياتي از آن شرايط دارند٠ ملت ما براي نجات از مظالم ساواك انقلاب كرد تا با حفظ حقوق اساسي ملت و احياي ارزشهاي اسلامي، عدالت اجرا شود و زمينههاي رشد و توسعه جامعه فراهم گردد، آيا اين است عدالت اسلامي؟
عملكرد قوه قضاييه و دادگاههاي متهمين جرايم سياسي در سالهاي اخير اين شائبه را براي بسياري از مردم، به ويژه صاحبنظران، به وجود آورده است كه اين قوه نسبت به افراد و گروههايي كه در جهت سركوب روشنفكران ديني و اصحاب انديشه و قلم و منتقدين قانوني و در راستاي برنامه توسعه سياسي و اصلاحات رئيس جمهور محترم آقاي سيد محمد خاتمي گام برميدارند به ديده اغماض نگريسته و اقدام قانوني لازم نسبت به پيگيري قضايي آنها انجام نميدهند٠ اتهامات مطرح شده در دادگاه آقاي دكتر زيدآبادي و پارهاي دادگاهها كه به صورت علني برگزار شد و مردم از طريق رسانهها در جريان مذاكرات دادگاهها قرار گرفتهاند، اين واقعيت را نشان ميدهد كه مدعيالعموم نسبت به نقد روشنفكران ديني با حساسيت ويژهاي برخورد ميكند و آنها را در سلول انفرادي يا زندانهاي عمومي با زندانيان عادي نگهداري ميكند و براي تضعيف روحيه و شكستن اراده، آنان را زير فشار قرار ميدهد٠ اما در مقابل، مطبوعات و افرادي از گروههاي فشار وابسته به جريان سنتگرا، هر چه ميخواهند مينويسند و به طور آشكار مرتكب اشاعه اكاذيب، تهمت و افترا، حتي به مقامات مسوول (نظير نوشتههاي اخير هفتهنامه فيضيه) ميشوند، اما اغلب مورد رسيدگي و تعقيب واقع نميشوند و در مواردي هم مورد تساهل تشويقآميز قرار ميگيرند (نظير پرونده حمله به كوي دانشگاه و ترور آقاي سعيد حجاريان) كه موجب سلب اعتماد بسياري از مردم نسبت به بيطرفي و استقلال قوه قضاييه شده است٠
براي نمونه آقاي زيدآبادي ٦ ماه است كه در بدترين شرايط، بدون آنكه محاكمه و محكوم شده باشد، زنداني ميباشد و قاضي در برابر دفاعيات وي رسيدگي را به تعويق مياندازد تا به نكات مطرح شده رسيدگي كند٠ چنين رفتاري نشان ميدهد كه در ذهن و ضمير قاضي آقاي زيدآبادي محكوم است و دادگاه بيشتر حالت تشريفاتي و ظاهرسازي دارد٠
برخي از زندانيان، كه ظاهرا محاكمه شده و دوران زندان خود را ميگذرانند، نظير آقاي مهندس سحابي، از حق ملاقات با اعضاي خانواده كه از ابتداييترين حقوق زنداني ميباشد، محروم بودند و اخيرا كه ملاقات ويژهاي با خانواده داشتهاند وضعيت جـسمي و روحـي ايـشان موجب نگراني خانواده شده است٠
جناب آقاي شاهرودي و برخي از مسوولان كه از احكام صادر شده دفاع ميكنند، بر استقلال راي قاضي تاكيد مينمايند٠ آيا استقلال قاضي معنايش اين است كه قاضي هر گونه دلش خواست، بيتوجه به قانون راي بدهد، يا اين كه بايد در برابر راي و نظر مقامات بالاتر و گروههاي فشار استقلال راي خود را حفظ كند؟ در هر حال هر رايي كه قاضي صادر ميكند بايد مستند به قانون مصوب باشد و قاضي شخصا حق تفسير قانون را ندارد٠ دادسراي ويژه قضات نيز براي رسيدگي به همين نوع تخلفات پيشبيني شده است٠
نهضت آزادي ايران از قوه قضاييه مصرا درخواست ميكند كه در راستاي وظايف قانوني خود نسبت به رفع تبعيض و حفظ بيطرفي و استقلال قوه قضاييه اقدام نمايد٠ از جمله با انتقال آقايان مهندس سحابي، عليافشاري، هدي صابر و سعيد منتظري به زندانهاي قانوني زير نظر سازمان زندانها، هر چه سريعتر به وضعيت آنان مطابق اصل ١٦٨ قانون اساسي در دادگاههاي علني و با حضور وكيل و هيات منصفه رسيدگي شود تا در آستانه انتخابات سال ٨0 با اجراي حق و عدالت، زمينه آرامش، ثبات و امنيت لازم در جامعه فراهم گردد٠
نهضت آزادي ايران تداوم عملكرد كنوني قوه قضاييه را موجب تعميق شكاف ميان ملت و حاكميت و تشديد بحران مشروعيت ارزيابي ميكند و پيامدهاي آن را تضعيف باورهاي ديني و توسعه آسيبهاي اجتماعي و بحرانهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي پيشبيني مينمايد٠
در پايان توجه مقامات و مسوولان محترم قوه قضاييه را بار ديگر به اين آموزه الهي كه بايد محور سياستهاي راهبردي قوه قضاييه باشد جلب ميكند:
«اي كساني كه ايمان آوردهايد، برپا دارنده ارزشهاي الهي و الگوهاي (عاملين) عدالت باشيد، مبادا دشمني با گروهي شما را به گناه ترك عدالت بكشاند، عدالت كنيد كه به تقوا نزديكتر است، از خدا پروا كنيد كه از آنچه انجام ميدهيد آگاه است»
يا ايها الذين آمنوا كونوا قوامين لله شهداء بالقسط و لايجرمنكم شنئان قوم علي الا تعدلوا اعدلوا هو اقرب للتقوي و اتقواالله ان الله خبير بما تعملون (مائده ـ ٨)
نهضت آزادي ايران
