1383/11/30
گزارش مراسم نهمين سالگرد شادروان مهندس بازرگان
(قم ـ مقبره بيات ـ جمعه 30/11/1382)
سخنرانان آقايان : دكتر ابراهيم يزدي و حجتالاسلام هادي قابل
و
ديدار جمعي از اعضا و علاقهمندان نهضت آزادي ايران با
آيت الله العظمي منتظري
مراسم نهمين سالگرد درگذشت مهندس مهدي بازرگان دبيركل فقيد نهضت آزادي ايران در آرامگاه بيات قم برگزار شد
در اين مراسم كه جمع كثيري از اعضا و علاقمندان نهضت آزادي ايران و روحانيون و ديگر اقشار مردم قم حضور داشتند دكتر ابراهيم يزدي با برشمردن ويژگيهاي بازرگان به عنوان يك احياگر و نوگراي ديني مشخصههاي اين منش را با تكيه بر تحليلي از شخصيت مهندس بازرگان برشمرد . وي با ذكر اين نكته كه مهمترين وظيفه يك نوگرا بوميكردن مدرنيته و آشتي دادن آن با سنتهاي جامعه است تفاوت مهندس بازرگان و گروهي از احياگران ديني را كه روشنفكر ديني خوانده ميشوند با عامه نوگرايان در اين دانست كه آنها فراتر از نظريهپردازي براي مسائل مبتلابه جامعه به فكر راهكارهاي اجرايي و عملياتي نمودن رويكردهاي نوگرايانه نيز هستند. دكتريزدي يادآور شد كه بازرگان با نگاه واقعگرايانه به جامعه ايران استبداد را مشكل اصلي جامعه ميدانست و با بررسي آثار مبتني بر جهانبيني توحيدي منجمله آثار مهندس بازرگان به اين نتيجه ميرسيم كه خداوند انسان را آزاد آفريده و او را مختار قرار داده است و لذا هر عالمي و يا گروهي و طبقهاي بخواهد به نام دين استبداد را در هر شكلي حاكم كند و آزادي را ولو به بهانه دفاع از دين محدود كند برداشتي باطل از دين داشته است.
يزدي همچنين با بررسي نظريه مالكيت مشاع حكومت توسط شهروندان كه از جانب آيتالله دكتر مهدي حائري فرزند آيتالله حائري مؤسس حوزه علميه ارائه شده ست افزود طبيعي است كه در قراردادي چنين حكيمانه هيچ كسي نميتواند به دليل وابستگي به طبقهاي خاص مالكيت بشتري نسبت به ديگر آحاد داشته باشد. وي با انتقاد از تقسيم دموكراسي به ديني و غيرديني اين نوع تقسيمبندي را مغالطهآميز خوند و مدعي شد در عمل به قرارداد اجتماعي كه با تاييد اكثريت جامعه برسد همان دموكراسي ديني است.
بزدي در بخشي ديگر از سخنانش بقاي اسلاميت نظام را منوط به جمهوريت آن دانست، وزير امور خارجه دولت موقت با ذكر شواهدي از دنياي امروز به وضعيت لبنان اشاره كرد كه در آن قاطبه مراجع با علم به اكثريت شيعيان در آن جامعه بدون هيچ ترديدي از جمهوري دموكراتيك حمايت ميكنند.
او در بررسي شرايط روز جامعه مقدمه واجب انتخابات آزاد را آزادي مطبوعات و احزاب دانست و يادآور شد كه از ابتداي انقلاب در برابر تفكري كه قائل به مردمسالاري است تفكري ديگر نيز وجود دارد كه مجلس را فقط نهادي مشورتي و ترجيحاً انتصابي براي حاكم ميخواهد.
يزدي از اين موضوع كه چنين تفكري مجددا مطرح گشته و نهادهايي مايلند تا نظير كاري را كه در انتخابات شوراها صورت پذيرفت و در يك اقدام محيرالعقول نهادي غيبي از وابستگانش خواست كه كوركورانه و چشم بسته به ليستي از پيش تعيين شده راي دهند، مجدداً تكرار كنند.
دبيركل نهضت آزادي ايران از سوي همفكران مهندس بازرگان به شوراي نگهبان و حاكمان هشدار داد كه اين رويه خود را اصلاح كنند پيش از اينكه به مرحله خطرناكي برسند و ابراز اميدواري نمود كه با بازنگري تصميم گيرندگان در ان خصوص شاهد تجديد نظر باشيم.
در ادامه اين مراسم حجت الاسلام هادي قابل مسئول جبهه مشاركت استان قم در سخناني راه شناخت بازرگان را بازگشت و بررسي دوراني دانست كه در آن مرداني كه علم و ايمان و خرد را توأم داشتند نادر بودند و در شرايطي اينچنين كه دين و ايمان متهم بودند كه سد راه پيشرفت و ترقي جامعه هستند بازرگان در دانشگاهها و جامعه به تبليغ دين ميپرداخت. اين مدرس و محقق حوزه علميه بادآور شد در شرايطي كه دين اينگونه از دو سو توسط آناني كه منشآ آمالشان غرب بود و همچنين كمونيستها مورد حمله واقع ميشد اين مهندس بازرگان بود كه براي اولين بار در ايران پس از بررسي غرب اعلام داشت كه علم و دين هيچ ناسازگاري با هم ندارند و بلكه در پيوندي جدي نيز هستند.
وي در ادامه مشكل عمده جامعه امروز ما را نيز طرح مجدد همان موضوع كهنه دين افيون جامعه و مانع رشد و تكامل است دانست و دليل طرح مجدد اين مباحث را نيز عملكرد غلط مناديان دين ارزيابي نمود.
در پايان اين مراسم دبيركل و جمعي از اعضاي نهضت آزادي ايران و حاضرين در مراسم با حضور دربيت آيتالله منتظري پس از اقامه نماز، با ايشان ديدار داشتند.
آيت الله منتظري در سخناني با يادكردي از زحمات و تلاشهاي مهندس بازرگان و آرزوي توفيق براي همفكران و ياران ايشان از آنان خواست تا همچون گذشته حتي با وجود مرارت ديدنها و بيمهريها به فعاليت سازنده خود ادامه دهند.
در ادامه رئيس مجلس خبرگان قانون اساسي در پاسخ به سوالي در مورد عملكرد شوراي نگهبان با انتقاد از عملكرد فعلي اين نهاد به مذاكرات مجلس خبرگان در هنگام تصويب بند هاي مربوط به شوراي نگهبان اشاره نمود و گفت در روزهايي كه ما اين اصول را تصويب مينموديم در نظر داشتيم تا به اين وسيله جلوي تقلب و خطا در انتخابات گرفته شود تا انتخابات سالم و آزاد برگزار گردد اما در حال حاضر اين شورا به جاي نظارت بر اجراي انتخابات آزاد خود مانع برگزاري انتخابات آزاد ميشود.
فقيه عاليقدر با ذكر اين نكته كه در احاديت و روايات ديني حسن شهرت به عدالت در ميان مردم هر منطقهاي ميتواند از ادله ثابت كننده عدالت باشد از اين نكته كه به جاي برگزاري انتخابات براي دستيابي به اين نظر مردم چند نفر در تهران در مورد عدالت و صلاحيت كسي كه نميشناسند تصميم ميگيرند، انتقاد نمود و نتيجه اين بدعت را وضعيت حال حاضر كشور دانستند كه متاسفانه رد صلاحيت توسط شوراي نگهبان به افتخاري بدل شده است.
اين فقيه و عالم ديني چنين انتخاباتي را غيرقابل قبول دانسته و نتايج انتخاباتي كه در آن به دليل عدم دخالت كامل راي مردم حقوق آنها تضييع شده باشد مردود برشمرد و خاطر نشان نمود كه نه در ايران بلكه در دنياي امروز هر كشوري بايد با انتخابات آزاد و توسط مردم آن كشور اداره شود. آيت الله منتظري با استقبال از نظريه آيت الله سيستاني در مورد برگزاري انتخابات آزاد در عراق گفت اين نظر هر خردمندي است كه در شرايط امروز دنيا مشروعترين حالت حكومت برگزاري انتخابات آزاد است و در صورتي كه به نظارت ناظران خارجي در اين امر نيز نياز باشد اين مسئوليت ميتواند توسط سازمان ملل و نه هيچ كشور يا ابرقدرتي صورت پذيرد.
