مقدمه چاپ سوم
« مَنْ تَبَيَّنَتْ لَهُ الّحِكْمَةُ عَرَفَ اِلْعِبْرَةَ و مَنْ عَرَفَ الْعِبْرَةَ فَكَاَنَّمٰا كَانَ فِي الْاَوَّلِينَ.
آن را كه شناخت استوار حاصل شد روش عبرتگيري و تحليل قضايا حاصل شود و آنرا كهعبرت وجمعبندي تجربيات حاصل آيد، چنان ماندكه همراه گذشتگان زندگي كرده است. »
(علي عليهالسلام، نهج البلاغه، فصل 6، پند 13)
بهياري خداوند متعالكتاب حاضر پس از شش سالكه از چاپ اول آن ميگذرد مجدداً در اختيار رهروان راستي و عدالت قرارمیگيرد. باشد كه جنبش نوين اسلامي را فايدتي حاصل آيد و در مسير پر فراز و نشيب و سنگلاخي كه فرا راه خويش دارد چراغي روشنگر باشد.
شايد اين تصّور به ذهن خطور كرده باشد كه با گذشت قريب به 15 سال اين مدافعات در پاسخ بهچه نيازي است؟ و درحاليكه امروز جنبش انقلابي خلق مسلمان جهت قاطعتري يافته و شهدي بهخون خفتهاش منطق و دفاعيات ارزندهي به يادگار گذاشتهاند چه فايدهي بر آن مترتب است؟
آنچه مسلم است پيكره و حيات جنبش اسلامي مانند هر پديده زنده رو به رشد، مراحل و مراتب تكاملي دارد. اما اين رشد و تطور بر خلاف ساير پديدههي طبيعت، الزامي و اتوماتيك و خود بهخودي نبوده مستلزم خودآگاهي و تكيه بر دستآوردها و اكتسابات قبلي ميباشد. بنابراين شناخت دقيق هويت و شخصيت جنبش و نشيب و فرازهي آن، بخصوص بري نسل جوان تازه به ميدان آمده كه در شرايط اختناق فرهنگي موجود الزاماً ديدي محدود پيدا كردهاست و تنها آگاهیاش از جنبش انقلابي مسلحانه ميباشد، بسيار فوري و ضروري است.
صرفنظر از اينكه جنبش انقلابي اخير روند طبيعي و تكاملي مبارزات قبلي بوده، نفي دستآوردهي مبارزينگذشته بههمان اندازه انحرافي و خطرناك استكه تقليد و ادامه ايستي آن.
بر اساس چنين نيازیكتاب حاضر نه بهعنوان مدافعات شخصي يك مسلمان مبارز و نه حتي دفاع محدود از يك جمعيت سياسي مشخص بلكه بهعنوان تاريخچهي از ثلث قرن حيات پرتحرك ملت ما، تهيه میشود. آنهم نه به قلم يك مورخ حاشيه نشين ذهن پرداز ، بلكه به زبان و قلم كسي كه در متن جريان بوده و نقش عمده و تعيين كنندهي در منزلگاههي حركت داشته است و اين بخصوص در شرايطي مورد نياز است كه منافقين فرصت طلب بري اطفي آتش قدرتطلبي خويش در حمله و انتقاد تنگ نظرانه به رهبران نهضت، نه عداوت و كينه شخصي بلكه لوث كردن حركت اصيل اسلامي جنبش را منظور دارند و در اين راه از وارد كردن هيچ گونه ضربهي به ريشههي اصيل اين درخت تنومند و پر بار فروگذار نميكنند.
مهندس بازرگان و ساير رهبران و فعالين نهضت آزادي را در دادگاههي سربسته نظامي محاكمه كردند.
مدافعات آنان ابتدا بهصورت دستنويسِ كسانيكه توانستهبودند در دادگاه شركت كنند، تهيه شده بود. سپس متنكامل آنكه توسط متهمين تهيه شده بود بهدست آمد.
مدافعات مهندس بازرگان در دو بخش است. چاپ اول بخش اول از مدافعات در سال 1343 توسط نهضت آزادي ايران در خارج تكثير گرديد. بخش دوم مدافعات در سال 1350 همراه با چاپ دوم بخش اول، يكجا، بهصورت يك مجموعه توسط انتشارات مدرس چاپگرديد و بهزودي ناياب شد. چاپدوم بخش دوم نيز جداگانه يك بار ديگر تكثير و منتشر شده است. و اينك چاپ سوم مدافعات بهطور كامل در دسترس هموطنان عزيز قرار داده میشود.
سلام بر همه رهروان راه حق.
سلام بر آن جان پاك كه حق گويد و از تكاپوي خويش حقيقت جويد.
نهضت آزادي ايران ـ خارج از كشور
14 اسفند ماه 1356
