پيش شرط برنامههاي دولت، تحقق حقوق و آزاديهاي ملت است
دكتر ابراهيم يزدي
براي تحقق اهداف چشمانداز بايد ارتباط گسترده با دنيا داشته باشيم
احمد شيرزاد
ايسنا، 1/3/1385
جلسه سخنراني ابراهيم يزدي و احمد شيرزاد با موضوع بررسي چالشهاي سياست خارجي ايران، از سوي انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه شريف در اين دانشگاه برگزار شد.
به گزارش خبرنگار سياسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در ابتداي اين نشست ابراهيم يزدي با تأكيد بر درك واقعبينانه از شرايط بينالمللي براي فهم چالشهاي بينالمللي، گفت: «براي اينكه بتوانيم واقعبينانه سياست خارجي خود را بر منافع ملي منطبق كنيم، بايد بيش از همه بدانيم كه دوران جنگ سرد تمام شده است و نيم قرني كه مناسبات بينالمللي در چهارچوب آن شكل گرفته بود به پايان رسيده است. »
وي افزود: «ما با 190 كشور در دنيا و طيف وسيعي از نظامهاي سياسي و ايدئولوژيك روبرو هستيم و خانواده جهاني همگني وجود ندارد. در اين شرايط رابطه ميان هر دو كشور به لحاظ ساختارهاي سياسي و اقتصادي ميتواند متفاوت باشد. »
اين فعال سياسي خاطرنشان كرد: «بايد ديد بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، سياست خارجي ما بر مبناي منافع ملي بوده يا ايدئولوژي؟ آنچه در شرايط معمول در شكلگيري سياست خارجي هر كشوري تعيينكننده است منافع و امنيت ملي است. با توجه به روابط ايران با برخي كشورها مثل عربستان و سوريه و مقايسه آنها با هم ميتوان دريافت كه معيار سياست خارجي ايران پس از انقلاب نيز منافع ملي بوده است. »
وي با تأكيد بر سياليت روابط جهاني كشورها، گفت: «بعد از پايان جنگ سرد، اولويتهاي سياسي در ارتباطات بينالمللي تعيينكننده نيست بلكه اولويتهاي اقتصادي محور ارتباط كشورها را مشخص ميكند و همه كشورها ميخواهند مناسبات اقتصادي خود را با ديگر كشورها در آينده تعيين كنند.»
يزدي همچنين از جابجايي برخي سفيران و مسوولان ديپلماتيك كشور به بهانه جوانگرايي انتقاد كرد.
در ادامه اين نشست، احمد شيرزاد عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي در سخناني گفت: «در سند چشمانداز بيست ساله ايران رشد بالاي 8 درصد براي كشور پيشبيني شده و گفته شده است كه اين رشد بايستي در تعامل با اقتصاد جهاني باشد. قانون چشمانداز بيست ساله براي بيست سال آينده ايران جامعهاي شرقي با اقتصاد باز، توليد، صنعت، علم و فرهنگ متصور شده است و روشن است كه براي داشتن چنين ايراني نميتوان شعار راديكال داد و در عرصه جهاني منحصر ماند بلكه بايد ارتباط گستردهاي را با تمام دنيا داشته باشيم. »
عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي ادامه داد: «در طول دو – سه دهه گذشته از تاريخ انقلاب اسلامي همواره در سياستهاي خارجي خود به گونهاي گزينشي عمل كردهايم؛ در ابتداي انقلاب با روحيه حماسي زاييده انقلاب ميخواستيم دنيا را هم عوض كنيم. گاهي از در تعامل منفعلانه وارد شديم و با گارد باز به استقبال كشورها رفتيم گاهي نيز كاملا در را به روي تعامل با خارج بستهايم. »
شيرزاد گفت: «اكنون اتفاقي افتاده كه در 27 سال اخير بعد از انقلاب بينظير بوده است و تغييراتي كه درون حكومت صورت گرفته به مراتب شديدتر از تغييرات اول انقلاب است. اين تغييرات محدود به مديران سياسي كلان نبوده و حتي فرمانداران و بخشداران را نيز تحت تأثير قرار داده است و حتي به تغيير و تحولات در كادر تكنوكرات وزارتخانهها رسيده است به طوري كه مديران لايق و شايستهاي را كه 25 سال با هر دولتي سازگار شده و خدمت كردهاند از دست داديم. »
وي ابراز عقيده كرد: «مشخص نيست الگوي سياست خارجي ما قرار است از زاويه انزوا باشد يا تهاجم. زماني كه اروپا از يك سري پيشنهادهاي مشوق خود خبر ميدهد و اين پيشنهاد هنوز به رشته تحرير درنيامده، رييس جمهور در سخنراني اول خود آن را خنثي ميكند. »
عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي همچنين گفت: «در سياست خارجي خود بايد بدانيم چه ايراني ميخواهيم. آيا قرار است منزوي باشيم؟ پيشتاز فرو ريختن ديوارههاي استكبار باشيم و يا ميخواهيم با حفظ هويت ديني خود به توسعه دست پيدا كنيم؟ پاسخ به اين سوالات نقش تعيينكنندهاي در سياست خارجي ما خواهد داشت. »
به گزارش ايسنا، در ادامه اين نشست ابراهيم يزدي در پاسخ به سوال يكي از دانشجويان گفت: «در شرايط كنوني اين طور نيست كه سياستهاي اتخاذ شده در دهكده جهاني بيتأثير باشد. ما براي حفظ هويت خود در اين عرصه بايد معتقد باشيم كه فرهنگمان قابليت دارد كه نكات مثبت ديگر فرهنگها را استخراج و آن را بومي كند. »
وي افزود: «بايد براي ملت ارزش قائل باشيم و بدانيم كه آنها صاحب خانه اصلي و متولي كشور هستند. اگر حاكميت ملت محقق شود، هيچ قدرتي نميتواند حرف خود را به ما تحميل كند. »
احمد شيرزاد نيز در پاسخ به سوالي در خصوص انرژي هستهاي گفت: «من و بسياري از دوستان ديگر در جبهه اصلاحات و روشنفكران و ملي مذهبيها معتقد به داشتن سلاح هستهاي نيستيم و ميگوييم خاورميانه بطور خاص بايد عاري از اين سلاح باشد. خوشبختانه سياست رسمي نظام نيز رسيدن به سلاح هستهاي نيست. »
ابراهيم يزدي نيز در اين باره گفت: «فرض محال در عالم سياست محال نيست، در صورتي كه ما بمب هستهاي داشته باشيم چه ميشود؟ واقعيت اين است كه بر خلاف تصور، در صورت دستيابي ايران به سلاح هستهاي معادلات خاورميانه به هم نميريزد. آمريكا با استفاده از اين روانشناسي وارونه سعي دارد نوعي صلح مسلح را به ما تجويز كند. »
اين فعال سياسي ادامه داد: «بهتر است به اين فكر باشيم كه اگر درآمد حاصل نفت ما به هر دليلي قطع شود چه اتفاقي در كشور ميافتد. در كشوري كه 80 درصد بودجه آن از نفت تأمين ميشود بايد به اين فكر باشيم كه دائما وابستگي خود را به نفت كم كنيم و توليد ملي را افزايش دهيم. »
شيرزاد نيز گفت: «بايد هدف از فناوري هستهاي براي كشور روشن باشد. اگر به اين نتيجه برسند كه گروههاي مهندسي و تخصصي در اين زمينه مطالعه كنند، قطعا موفقيتهايي وجود دارد اما بايد توجه داشت كه زمان محدودي براي آن در اختيار داريم. »
ابراهيم يزدي نيز در پاسخ به سوالي، ديدگاههاي خود در مورد مجلس خبرگان را اينگونه تشريح كرد: «مردم براي شركت در انتخابات خبرگان بايد ابتدا كارنامه هشت ساله مجلس خبرگان را در دوره پيش بررسي كنند. در دوره اول انتخابات خبرگان علماي قم بر آن نظارت كردند. همچنين در شروط ولي فقيه علاوه بر اعلميت فقاهت، ديد سياسي و اجتماعي نيز جزء شرايط آن آمده است؛ پس نمايندگان خبرگان هم كه وظيفه انتخاب و نظارت بر رهبري را بر عهده دارند لزوما نبايد فقيه باشند بلكه صاحبان دانش سياسي و اجتماعي نيز ميتوانند در اين انتخابات كانديدا شوند. »
ابراهيم يزدي اضافه كرد: «كساني مثل هاشمي رفسنجاني را ميشناسيم و سوابق سياسي و خانوادگي آنها را پيش و بعد از انقلاب ميدانيم اما بعضا كساني به عنوان كانديداي خبرگان مطرح ميشوند كه حتي سابقه مخالفت با انقلاب را نيز داشتهاند. »
در ادامه اين نشست، شيرزاد با اشاره به فراز و نشيب سياستهاي هستهاي ايران در دو دهه اخير، گفت: «شوراي عالي امنيت ملي و دولت قبل هرچه كه بودند نميخواستند هست و نيست كشور را به مسأله هستهاي گره بزنند. من هم داعيهاي ندارم كه هرچه در دولت گذشته در باب سياستهاي خارجي و هستهاي انجام شده بي كم و كاست بوده است. »
يزدي نيز در پاسخ به سوالي، منافع اقوام و كارگران را جزئي از منافع ملي خواند و افزود: «پيش شرط برنامههاي دولت، تحقق حقوق و آزاديهاي ملت است. ما در تعريف منافع ملي و تحقق حاكميت ملت، حقوق و آزاديها را در قلمرو حقوق ملت ميدانيم و معتقديم تمام ايرانيان صرف نظر از جنسيت و قوميت داراي حق مساوي در حاكميت هستند. منافع ملي يعني با توجه به تهديدات كشورهاي خارجي بايد بيشتر از پيش نگران خوزستان باشيم. »
شيرزاد نيز در پاسخ به سوالي در خصوص عملكرد حزب متبوعش در باب مسأله هستهاي، گفت: «چندي پيش جبهه مشاركت بيانيهاي در مورد مسأله هستهاي صادر كرد كه البته اجازه انتشار پيدا نكرد. سياست كلي ما تعامل جهاني و به وجود آوردن حسن اعتماد است و معتقديم كه اعتمادسازي بايد در عملكرد نهادها، سازمانها و سياست خارجي ما بروز پيدا كند. »
وي يادآور شد: «طبيعي است كه سياست خارجي هر كشور در امتداد سياست داخلي آن و مشي حكومتداري مشخص ميشود. »
به گزارش ايسنا، اين فعال سياسي ابراز عقيده كرد: «در برههاي تبعيض عقيدتي در جامعه قانونمند شده بود، اما اينكه حكومت در تمام عرصههاي سياسي و اقتصادي تئوري داشته باشد كه در خارج از آن نتوان بحثي را مطرح كرد، آن نگران كننده است. »
شيرزاد ادامه داد: «از انتخابات شوراها به بعد، ياس و سرخوردگي را در روشنفكران نسل جوان و تحصيلكردگان شاهد بوديم كه باعث شد ما به اينجا برسيم. ما معتقد بوديم حتي آن وضعيت هم بازدارندهتر از وضعيت فعلي بود كه دستمان از هر ابزاري تهي است. »
وي با تشبيه دوران اصلاحات به حركت آرام يك قطار، گفت: «در شرايط فعلي اگر انحصار يكدستي حاكميت را بشكنيم و با واقعبيني سير پيروزي اقتدارگرايان را حداقل در انتخابات شوراها متوقف كنيم، ميتوانيم با كمك همه فضايي را ايجاد كنيم كه اين جناح را خلع سلاح كنيم. »
ابراهيم يزدي نيز فقدان رهبري در جنبش اصلاحطلبي را از عوامل شكست اين جنبش خواند و گفت: «مصدق در زمان خود هم رهبر جنبش ملي بود و هم زمان نخست وزيري رهبري خود را ادامه ميداد اما اصلاحطلبان ما حتي در مجلس ششم نيز اين نقش را براي خود تعريف نكردند. پيشنهاد ما اين است كه رهبر فردي و كاريزما و حزب و گروه خاصي نباشد، بلكه شرايط كنوني جامعه اقتضا ميكند كه احزاب و گروههاي اصلاحطلبي كه به دموكراسي و حقوق بشر معتقد بودند براي پر كردن كمبودها در جنبش اصلاحطلبي زير چتر مشتركي گرد هم آيند. اميدواريم كه بتوانيم با جبهه مشاركت و سايرين به اين نقطه برسيم. »
اين فعال سياسي همچنين در خصوص سياست خارجي ايران ابراز عقيده كرد: زماني كه كشوري مورد تهديد خارجي ميگيرد و حتي رهبران تراز اول آن اذعان دارند كه اين خطر جدي است، عقل حكم ميكند كه در داخل آتش بس و آشتي ملي برقرار كنيم تا هر شهروند در مقابل تهديدات خارجي بايستد نه اينكه در شرايط تهديد خارجي حتي اعضاي يك حزب اجازه برگزاري جلسه براي آموزش اعضاي خود را هم نداشته باشند. »
يزدي خطاب به دانشجويان گفت: «من نااميد نيستم؛ چراكه دموكراسي ياد گرفتني است. البته گروهي كه بر سر كار آمده آخرين گروه است كه ميخواهد در ساختار سياسي نظام بدون استفاده از تجربهها، خودش ياد بگيرد و تجربه كند. اما شما هم نااميد نباشيد. نوبت شماست. »
ابراهيم يزدي سخنراني خود در دانشگاه شريف را با اين شعر از اقبال لاهوري به پايان رساند:
ساحل افتاده گفت گرچه بسي زيستم
هيچ نه معلوم شد بهر چه من زيستم
موج زخود رفتهاي باز خراميد و گفت
هستم اگر ميروم گر نروم نيستم
