جنبش ملی شدن صنعت نفت، هرگز در آرمانهايش شكست نخورد
ملی شدن صنعت نفت، اقدامی اساسی عليه سلطه دولتی خارجی بر سرنوشت كشورمان بود
دكتر ابراهيم يزدی
تهران- خبرگزاری كار ايران
دبيركل نهضت آزادی ايران گفت: ملی شدن صنعت نفت در ايران, علاوه بر كوتاه كردن دست بيگانگان از كشور, در بازگرداندن و بازسازی شخصيت ملی و اعتماد به نفس تودههای مردم ايران و مردم تمامی كشورهای جهان سوم نقش اساسی داشت.
ابراهيم يزدی در گفتوگو با خبرنگار “ايلنا”, با بيان اينكه جنبش ملی كردن صنعت نفت در ايران به رهبری شادروان محمد مصدق, در شرايطی فعال شد كه دولت انگليس در تمامی امور داخلی ايران از جمله در دربار و ارتش, در ميان فعالان سياسي, نمايندگان مجلس و روزنامهنگاران نفوذ گستردهای داشت، گفت: ملی شدن صنعت نفت, اقدامی اساسی عليه سلطه و استيلای استعماری يك دولت خارجی بر سرنوشت كشورمان بود.
وی با اشاره به تأثير ملی شدن صنعت نفت ايران در كشورهای آسيايی و آفريقايي, ملی شدن كانال سوئز در مصر را متاثر ازاين اقدام دانست و گفت: منطق, جذابيت و مشروعيت روش مصدق در پيگری آرمانهای ملت, سبب شد كه روش او در بسياری از كشورهای جهان سوم مورد استفاده قرار گيرد، به طوری كه جمال عبدالناصر با همان روش، كانال سوئز را ملی كرد.
به گفته يزدی، روش دكتر مصدق در پيشبرد اهداف ملی و منشاء او در مديريت كشور و برخورد با مخالفين، صحنه تازهای را در روابط دولت – ملت در ايران به وجود آورد.
وی در اين مورد گفت: مصدق هرگز با مخالفين خود, حتی با كسانی كه با وسايل نظامی به خاندانش حمله كردند، برخورد نكرد.
اين فعالی ملي- مذهبی روش و منطق مصدق در استيفای حقوق ملت ايران و ملی كردن نفت را منطقی محكم و دنياپسند دانست كه سبب شد مصدق در دادگاه لاهه و شورای امنيت سازمان ملل در دفاع از حقوق ملت ايران پيروز شود.
يزدی در ادامه اين گفتوگو به دلايل پيروزی كودتای 28 مرداد 32 اشاره كرد و با بيان اينكه در زمان مطرح شدن جنبش ملی شدن صنعت نفت در ايران, مناسبات جهانی شديداً متاثر از جنگ سرد بود، افزود: در آن شرايط، كشورهای غربی از جمله آمريكا برای جلوگيری از توسعه كمونيسم, استراتژی بازدارنده را در پيش گرفته و پيمانهای نظامی منطقهای تشكيل داده بودند.
وی با تصريح بر اينكه در خاورميانه نيز پيمان منطقهای بغداد (سنتو) به وجود آمده بود كه مصدق به عنوان يك رهبر حاضر نشد به آن پيمان ملحق شود، ادامه داد: مصدق بر اين باور بود كه برای كشوری مانند ايران ورود در مناقشات بينالمللی مفيد نيست و به همين دليل سياست بیطرفی مثبت را بنيان نهاد كه اين سياست برای آمريكا غيرقابل تحمل بود و اين امر از دلايل مقابله بينالمللی با مصدق بود.
وزير خارجه دولت موقت، تبديل شدن تز ملی شدن صنعت نفت به الگويی برای كشورهای صادر كننده نفت را، باعث وحشت آمريكا و دومين عامل خارجی در سقوط دولت ملی مصدق دانست.
وی به جنگ روانی انگليس در القای اين مطلب به آمريكايیها و مذهبیهای داخل كشور كه ادامه حكومت مصدق منجر به حاكميت كمونيسم در ايران میشود, اشاره كرد و گفت: شواهد نشان میدهد كه انگليسیها برای القای اين مطلب از نيروهای چپ استفاده كردهاند.
يزدی، نهادينه نشدن دموكراسی در ايران و نبودن احزاب قدرتمند در كشور را به عنوان عوامل داخلی پيروزی كودتای 32 برشمرد و گفت: عدم هماهنگی احزاب ملی سبب شد كه آنها نتوانند بسيج ملی مردم ايران را ادامه دهند و مردم را به عرصه تقابل با كودتا بكشانند.
وی با بيان اينكه در تاريخ ايران، هر زمان كه جنبشهای اجتماعی جنبه ضداستعماری داشتهاند، همه نيروها در آن شركت میكردند اما هنگامی كه جنبشها به مبارزه با پايگاه استعمار كه دربار و استبداد بود، ارتقاء میيافت، بسياری از نيروها حاضر به همراهی با جنبش ملی نمیشدند, افزود: جنبش ملی شدن نفت نيز زمانی كه خواست با دربار و شاه كه پايگاه اصلی استعمار بود، مبارزه كند، با خروج بسياری از نيروها مواجه شد.
دبيركل نهضت آزادی ايران در پايان خاطرنشان كرد: سقوط دولت مصدق و زندانی و محاكمه شدن او هرگز به معنای شكست جنبش ملی ايران نيست و اين جنبش هرگز در آرمانهای خود شكست نخورد.
