شکاف هاي نظام عميق تر مي شود
گفتگوي دكتر ابراهيم يزدي با خبرنگار روز
20/10/86
نهضت آزادي اخيرا با صدور اطلاعيه اي خواستار نظارت هاي بين المللي بر انتخابات مجلس هشتم شد. در اين مورد با دکتر ابراهيم يزدي، دبيرکل نهضت آزادي ايران سخن گفته ايم. وي با اشاره به اينکه “شوراي نگهبان با صراحت بر ادامه رويه هاي خلاف قانون خود اصرار دارد” بر اين باور است که: “گزينه ديگري جز نظارت بين المللي وجود ندارد”. وي همچنين مي گويد: “حاکميت با نهضت آزادي پدر کشتگي ندارد، آنها با آزادي مسئله دارند.” متن گفت و گو در پي مي آيد.
1 – آقای یزدی! طرح خواست نظارت بین المللی بر انتخابات اولین بار است که از جانب یک نیروی اپوزسییون ایرانی در داخل کشور طرح می شود. چرا در دوره های گذشته، بویژه در شرایطی که انتخابات مجلس هفتم برگزار شد ، این خواست را طرح نکردید؟
– هرطرح يا عمل سياسي بايستي با توجه به شرايط مناسب مطرح گردد . در انتخابات مجلس هفتم ، بسياري از نيروهاي سياسي ، بخصوص اصلاح طلبان درون يا نزديك به حاكميت ، نسبت به عملكرد شوراي نگهبان خوش بيني هايي داشتند و اميدوار بودند . اما در عمل چنين نشد در انتخابات مجلس هشتم وضع همان است كه بود. شوراي نگهبان با صراحت بر ادامه رويه هاي خلاف قانون خود اصرار دارد . وقتي حتي دادگاه هاي ايران توانايي رسيدگي به شكايت از شوراي نگهبان را ندارند و شوراي نگهبان با گردنكشي حاضر به حضور در دادگاه و ارائه اسناد رد صلاحيت ها نمي شود ، چه اميدي مي توان داشت بنابراين گزينه ديگري جز نظارت بين المللي وجود ندارد .
2 – همانطور که خودتان در بیانیه اشاره کرده اید، طرح این تقاضا ممکن است دیر هنگام باشد، در این صورت می مند همان امیدی که شما به این صورت بیان کرده اید: ” انتقال پيام و خواست ملت ايران به حاكميت تماميت خواه ايران و جامعه ي بين المللي و سوق دادن هر دو طرف به راه حل هاي كم هزينه تر و سودمند و برحذر داشتن هر دو طرف از ماجراجويي موثر واقع شود.” انتقال پیام ممکن است درست باشد اما این پیام که ما نظارت بین المللی می خواهیم چرا باید جامعه بین المللی و حاکمیت را از ماجرا جویی برحذر کند؟
– تغييرات و تحولات ، سياسي موثر ، معمولاً ناگهاني رخ نمي دهند .هم حاكميت و هم اصلاح طلبان بر سر يك پيچ سرنوشت ساز هستند اگر شوراي نگهبان و مجموعه حاكمان بر ادامه روش هاي نادرست گذشته خود اصرار ورزند كه همه شواهد حاكي از آن است شكاف ها حتي درون نظام عميق تر مي گردد . تمايلات و گرايشات ساختار شكن بيرون از نظام شكل مي گيرند و رشد مي كنند حاصل آن معلوم نيست و به نفع مصالح ملي كشورمان نيست . مصالحي كه فراتر از نظام است . بنابراين طرح يك چنين امري ممكن است باعث توجه و تغيير در رفتارها بشود .
3 – با توجه به اینکه سیاست شما قاعدتاً جلب همراهی دیگر نیروهای اصلاح طلب است! آیا سعی کردید قبل از صدور این بیانیه، منظورم بخصوص تأکید بر خواست است، با گروهها و احزاب سیاسی دیگری در اینمورد همفکری انجام داده است؟ اگر نه، چرا؟ اگر آری با کدام نیروها و با چه نتیجه ای؟
– با برخي از نيروهاي سياسي نزديك به نهضت آزادي مطرح شد ولي آمادگي نداشتند .
4 – با توجه به اینکه امکان پذیرش این پیشنهاد از جانب دولت فعلی غیرممکن به نظر می رسد، یعنی می توان آن را به دست نیامده تصور کرد، حرکت بعدی شما چه خواهد بود؟
– به رغم اعلام مواضع صريح شوراي نگهبان ، بايد منتظر عملكرد انان بعد از ثبت نام و رسيدگي به صلاحيت ها بود . ثبت نام و داوطلب شدن حق اوليه هر شهروندي است . با ثبت نام بايد اين حق مطالبه شود . نظارت بين المللي عبور از نظام نيست . ثبت نام به معناي تقويت فرايند مشاركت مردم است و نظارت بين المللي هنگامي معنا دار مي شود كه شهروندان از حق خود استفاده و ثبت نام كنند . رد صلاحيت ها همچنان هزينه اي است براي حاكمان انحصار طلب .
5 – آیا همین تقاضای نظارت بین المللی را در انتخابات آينده رياست جمهوري هم طرح خواهید کرد؟
– رفتارحاكميت علي الاصول بايد طوري باشد كه نظارت احزاب سياسي در داخل وافي به مقصود باشد و نيازي به نظارت بين المللي نباشد . اما همانطور كه اعلام كرده ايم رفتار حاكميت جز اين راهي براي نيروهاي اصلاح طلب باقي نگذاشته است اگر بخواهند در انتخابات رياست جمهوري آينده همين شيوه ها را بكار ببرند ، خواست نظارت بين المللي جدي تر خواهد بود .
6 – بیان این امر از جانب شما که : ” حضور در انتخابات را هرگز به معناي شركت در همه مراحل انتخابات و سهم خواهي از قدرت سياسي در شرايط كنوني ارزيابي نميكند” آیا به معنای تحریم انتخابات در صورت تأمین نشدن خواست نهضت آزادی ایران است؟
– خير نهضت آزادي با تحريم انتخابات موافق نيست .
7 – آقای یزدی در میان احزاب اصلاح طلب موجود، آیا هیچکدام تمایلی به همکاری انتخاباتی با نهضت آزادی و یا دیگر جریانات نو اندیش دینی نشان داده اند؟
– تمايل و اعتقاد بسيار زيادي وجود دارد . اما نزديكي و همكاري با نهضت آزادي هزينه دارد و انها در شرايط كنوني اين نزديكي و همگامي را به نفع خود نمي دانند . به احتمال زياد بعد از انتخابات ، شرايط براي همكاري بيشتر خواهد شد .
8 – پيش بيني شما براي ميزان حمايت داخلي و خارجي از این بیانیه چه ميزان است؟
– در داخل ايران نيروهاي سياسي از بيانيه نهضت آزادي ايران استقبال كرده اند . اما از واكنش هاي خارجي اطلاع زيادي ندارم .
9 – آیا نهضت آزادی ایران صرف نظر از موافقت یا مخالفت حکومت با نظارت بین المللی، کاندیداهایی برای انتخابات معرفی خوهد کرد؟ در آنصورت آیا انتظار داريد كه برخی چهر ه هاي شناخته شده، يا ناشناس شما ا ز فيلتر شوراي نگهبان عبور كنند ؟
– شركت در انتخابات حق همه شهروندان است . ما مردم را به مطالبه حقوق شهروندي خود دعوت و ترغيب كرده و مي كنيم . ثبت نام ما يكي از اين موارد مطالبه حقوق شهروندي است . اما مشاركت به معناي رفتن به پاي صندوق ها و راي دادن براي افراد و يا دعوت مردم به راي دادن و حمايت از نامزد هاي معين ، براي يك حزب سياسي ، به تحولات آينده بستگي دارد . شرايط كنوني طوري نيست كه اعضاي از نهضت آزادي تاييد صلاحيت شوند . حتي اصلاح طلبان شناخته شده نيز رد صلاحيت خواهند شد .
10 – با توجه به روال فعلی و زمان کم باقیمانده تا انتخابات مجلس، پیش بینی شما از نتیجه انتخابات چیست؟
– اگر هيچ تغييري در سياست ها و رفتار ها داده نشود ، نتيجه انتخابات مجلس هشتم روشن است و پيامد آن عميق تر شدن شكاف در ميان حتي نيروها و فعالان سياسي درون حاكميت مي باشد .
11 – آقای یزدی شما در مصاحبه قبلی با روزآنلاین به امتناع اصلاح طلبان در مورد همکاری های انتخاباتی با نهضت آزادی و یا نیروهای ملی مذهبی اشاره کردید. چرا این گفتمان را در سطح جامعه و به شکل علنی و بیرونی طرح نمی کنید؟
– در شرايط فعلي اين طرح و بحث اين مسايل كمكي به بهبود اوضاع نمي كند .
12 – آقای یزدی چند سال پیش از این دقیقاً به یاد ندارم در کدام مقطع، پیشنهاد شده بود که نهضت آزادی برای دریافت مجوز فعالیت نام دیگری برگزیند؛ چرا نمی توان فعلاً که شرایط چنین است، برای نفس پیشبرد مبارزه سیاسی این پیشنهاد را پذیرفت؟
– اين يك پيشنهاد صادقانه نبود . همان زمان كه اين پيشنهاد مطرح در وزارت كشور شد از آنها خواستيم كتباً به ما بنويسند ، اما ننوشتند . هنگامي كه جمعي از اعضاي كمتر شناخته شده نهضت درخواست تاسيس يك حزب جديد را كردند ، وزارت اطلاعات ، كه انها را شناسايي كرده بود به كميسيون ماده 10 گزارش داده و آنها نيز از صدور پروانه خودداري كردند . فراموش نكنيد كه آنها با اسم احزاب يا روزنامه ها مخالف نيستند ، بنابراين تغيير اسم مشكل را حل نمي كند . حتماً خاطرتان هست زماني كه روزنامه جامعه توقيف شد روزنامه نشاط به جاي ان منتشر شد ، رييس سابق قوه قضاييه در نماز جمعه به شدت به روزنامه نشاط حمله كرد و گفت كه اين همان روزنامه توقيف شده جامعه است . هنگامي كه قانون مطبوعات را تغيير دادند ، به اين نكته نيز پرداخته شد تا مانع شوند اگر روزنامه اي توقيف شد ، همان هيات تحريريه روزنامه ديگري را با همان مشخصات منتشر سازد . حاكميت با نهضت آزادي پدر كشتگي ندارد آنها با ” آزادي ” مسئله دارند و تغيير نام درد آنها را دوا نمي كند .
