موتور و ماشینهای بیپلاک در دنیای سیاست ایران
روايت مهندس بازرگان از مذاكرهي امام حسين و عمر سعد
جعفر شیرعلی نیا
13 مهرماه 1363 در روز تاسوعا، نهضت آزادی مراسمی داشت که سخنرانش مهدي بازرگان بود. در گزارش شهربانی و سپاه بخشي از سخنان بازرگان آمده که میگفت: «امروز در جامعهي ما هر برنامهای رخ دهد، میگویند توطئهي آمریکا و انگلیس است. عیب از خود ماست نه توطئهي آنها. امام حسین(ع) نگفت بیایید مرا بکشید، یا شعار جنگ جنگ تا پیروزی بدهد؛ بلکه با عمر سعد مذاکره کرد و آنها قبول نکرده و جنگ رخ داد.
به گزارش جلد33 كتاب روزشمار سپاه: «پس از سخنرانی بازرگان، حدود ۹۰ نفر موتورسوار و عدهای پیاده، در جلوی ساختمان بر علیه نهضت آزادی شعار مرگ بر لیبرال و مرگ بر بازرگان سر دادند که توسط مأموران انتظامی از محل متفرق گرديدند.
در خاطرات نقلشده از اعتراضات سیاسی اجتماعیِ افرادی با نام حزبالله در دهههای 60 و 70، موتورسواران معترض نقش پررنگی دارند. موتورهايی پرسروصدا که جلوهای خاص به اعتراضها میدادند و این روزها اگرچه کمتر از دهههای پیشین هستند اما هنوز هم حضور دارند.
شاید بسیاری از کارگردانان سينما برای پرداختن به این موضوعات احساس محدودیت کنند اما ابراهیم حاتمیکیا که کارگردانی ارزشی و موردتایید شناخته میشود در سکانسی از فیلم آژانس شیشهای نگاهی انتقادی به دوستان موتورسوار حزباللهی را به تصویر کشید. جایی که موتورسواران برای کمک به حاجکاظم آمده بودند و حاج کاظم گفت: «دود اون موتوريا امثال منو و عباسو خفه ميكنه»
دیروز فیشهاي مطالعاتي دههی 60 را مرور میکردم كه به ماجرایی جالب برخوردم. ماجرا مربوط به اولین روز آذر سال 1363 و اخلال در مراسم يادبود رحلت پیامبر(ص) است که توسط نهضت آزادی برگزار شد. آذر این سال بسیار پرماجراست از این اتفاق گرفته تا اتفاق عجیب در بازی فوتبال که پیشتر به آن پرداختم تا اعتراض به بدحجابی و اختلاف پرحاشیهي برخی فرماندهان سپاه با محسن رضایی. در چند یادداشت به حوادث آذر 63 خواهم پرداخت.
امروز بخشی از جلد 33 روزشمار جنگ، منتشر شده توسط مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه مربوط به روز اول آذر63 را عینا میآورم:
امروز مراسمی از سوی نهضت آزادی در تهران برگزار شد که با برخی اقدامات مخالفان آن، منجر به اختلالات و درگیریهايی گردید. در اینباره اداره اطلاعات شهربانی به وزارت اطلاعات گزارش داد:
حدود ساعت 9 امروز، مراسمی به مناسبت 28 ماه صفر در دفتر نهضت آزادی ایران واقع در خیابان استاد مطهری با حضور مهندس بازرگان، صباغیان، دکتر یزدی، توسلی و با شرکت حدود 500 نفر از هواداران نهضت برگزار شد که از همان ساعت اولیه، حدود 30 الی 40 نفر از برادران کمیته در اطراف محل فوق و نیز ریاست پلیس تهران و عوامل گشت کلانتری، در محل مستقر بودند که در ساعت 10:30 دکتر صدر پیرامون آزادی در اسلام سخنانی ایراد و ساعت 11:30 مراسم خاتمه و از مدعوین جهت صرف ناهار دعوت به عمل آمد. ضمنا عدهای از موتورسواران در نبش خیابان مبارزان اقدام به دادن شعار مرگ بر بازرگان نموده و نیز بعد از پایان سخنرانی دکتر صدر، عدهای موتورسوار در حالی که روی پلاکهای خود را پوشانده بودند، از مقابل دفتر فوق عبور و شعار مرگ بر بازرگان سر میدادند.
گزارش دیگری از همین منبع حاکی است:
روز جاری یک دستگاه اتومبیل مزدا فاقد هرگونه مشخصات به سرنشینی چهار نفر، در خیابان دکتر مفتح(مبارزان) چند نفر از اعضای نهضت آزادی که در جلسه شرکت داشتهاند را شناسایی و کتک زدند. از سوی دیگر امروز تلکسی از طرف ناطق نوری وزیر کشور برای فرماندهی کل سپاه، مخابره شد که در آن آمده است: «با توجه به ناهماهنگیهای اخیر در امر انتظامات شهر تهران و حساسیتهای بهوجود آمده در پرسنل انتظامی و سپاه و سوءاستفاده عوامل فرصتطلب و متخلف از این موقعیت، مقتضی است به منظور جلوگیری از تداخل وظایف و رعایت مسوولیتهای قانونی، دستور فرمایند گشت ثارالله سپاه تهران در سطح شهر تهران از روز شنبه 3-9-63 کلا جمعآوری گردد. بدیهی است کمیتههای انقلاب اسلامی و شهربانی جمهوری اسلامی ایران نسبت به انجام وظایف قانونی خود اقدام خواهند نمود. مورخ1-9-63، والسلام. رئیس شورای امنیت کشور، علیاکبر ناطق نوری.
اما این پایان ماجرا نبود.
