2034
25/06/1386
گزارش سفر نمايندگان نهضت آزادي ايران به افغانستان
شركت در سمينار ششمين سالگرد شهادت احمد شاه مسعود
پيرو اطلاعيه شماره 2032 مورخ 13/6/1386 روابط عمومي نهضت آزادي ايران مبني بر عزيمت آقايان دکتر ابراهيم يزدي، دکتر غفار فرزدي و مهدي معتمدي مهر (به ترتيب دبيرکل، عضو شوراي مرکزي و عضو دفتر سياسي نهضت آزادي ايران)، همراه با جمعي از فعالان سياسي و حقوق بشري و نيز چند تن از دستاندركاران عرصههاي رسانهاي ايران براي شرکت در مراسم ششمين سالگرد شهادت احمد شاه مسعود، فرماندهي شهيد، شخصيت ملي، چهرهي برجسته مبارزه و نماد استقامت ملت ستمديدهي افغانستان در دوره معاصر مشروح رخدادها
و دستاوردهاي اين سفر را به آگاهي ملت شريف ايران ميرسانيم:
اين سفر كه به دعوت رييس محترم بنياد احمد شاه مسعود، جناب آقاي احمد ولي مسعود ،صورت پذيرفت، در 13/6/1386 آغاز شد و هيأت اعزامي در 20/6/1386 به ايران برگشت. سمينار مسعود شناسي در ساعت 9 صبح شانزدهم شهريور در محل چادر بزرگ لويي جرگه در شهر كابل افتتاح شد و در ظهر نوزدهم شهريور در دره پنجشير، واقع در شمال افغانستان و در كنار مزار فرماندهي شهيد، پايان يافت.
در روز نخست اين سمينار، كه شخصيتهاي رسمي به ايراد سخنراني ميپرداختند، پس از گشايش سمينار، پيام كتبي آقاي سيد محمد خاتمي، رييس جمهور سابق كشورمان، و سپس پيام خانم فانتين، رييس سابق اتحاديهي اروپا، ـ خوانده شد. در پي آن، معاون اول رييس جمهور، رييس مجلس افغانستان، برخي از وزيران كابينه و چندتن از شخصيتهاي سياسي و ملي افغان، مانند آقاي دكتر عبدالله – وزير سابق امور خارجه – و شاهزاده مصطفي ظاهر ( نوهي مرحوم ظاهر شاه ) سخنراني كردند. سفير هندوستان ديگر سخنران اين جمع بود و آقاي دكتر ابراهيم يزدي، به عنوان برگزيدهي هيات غير دولتي ايراني، تنها سخنراني بود كه هيچ دولت يا حكومتي را نمايندگي نميكرد، اگرچه از سوي مجري برنامه به عنوان وزير اسبق امور خارجهي جمهوري اسلامي ايران معرفي شد. متن كامل سخنان آقاي دكتر يزدي، كه منتشر شده است، حاوي نكاتي بود كه در اينجا به طور فشرده به چند مورد اشاره ميكنيم. وي در فرازي بيان كرد كه افغانستان نشانههاي يك جامعهي در حال انتقال را از خود بروز داده و بديهي است كه ورود به دورهي جديد جز با وحدت تمامي اقوام و به رسميت شناختن آرا، عقايد و ديدگاههاي گوناگون مذهبي و سياسي ميسر نخواهد بود. ايشان، در فرازي ديگر، اعلام كرد كه زندهياد مسعود را بايد نه به عنوان يك شخص، كه به عنوان يك شخصيت و منش، در راه مبارزه براي استقلال، آزادي و حاكميت ملي افغانستان ارزيابي كرد و اضافه نمود كه شهيد مسعود يك هويت، يك انديشه و يك آرمان بود كه نمرده است، بلكه زنده و در حال رشد و شكوفايي است. انديشه او پاسخ يا نسخهاي براي رفع بحرانهاي سرنوشت ساز كنوني افغانستان است. در انديشه شهيد مسعود، مبارزه در راه آزادي با رهايي كشور از اشغال بيگانگان به پايان نميرسد، بلكه كسب استقلال مقدمهاي واجب براي تحقق حقوق و آزادي هاي اساسي مردم است. شهيد احمد شاه مسعود يك نظريه پرداز دانشگاهي يا حوزوي نبود. او يك روشنفكر ديني بود كه با انديشه اسلامي به دنبال حل بحرانهاي كنوني جامعه افغانستان بود و دلبستگي و پيوند او با روشنفكران ديني ديگر كشورهاي اسلامي، مانند بازرگان و شريعتي از ايران، با نوع فهم و درك او از دين رابطه داشت.
يك نكته قابل تامل اين بود كه سخنراني دبيركل نهضت آزادي ايران ـ كه در حدود بيست دقيقه طول كشيد ـ بيش از ده بار با تشويق و ابراز احساسات حاضران روبرو شد و نكتهي ديگر آن كه سفير محترم جمهوري اسلامي ايران، به رغم اعلام برنامه سخنراني ايشان، در جلسه حضور نيافت.
در روز دوم سمينار، خانم دكتر فريده غيرت، فعال حقوق بشر و وكيل دادگستري، آقاي
امير محبيان، عضو هيات سردبيري روزنامهي رسالت، آقاي مرتضي كاظميان، فعال مطبوعاتي و عضو شوراي فعالان ملي- مذهبي، آقاي فرخيار، نويسنده و پژوهشگر مسائل افغانستان و تاجيكستان، آقاي شكوهي، معاون فرهنگي روزنامهي جام جم و از مسوولان راديو گفتگو و
آقاي مهدي معتمدي مهر، وكيل دادگستري و عضو دفتر سياسي نهضت آزادي ايران، سخنراني كردند. سخنان آقاي معتمدي مهر ـ كه متن آن به طور كامل منتشر شده است ـ به پيوندهاي عميق ميان ملتهاي ايران و در زمينههايي مانند فرهنگ، زبان، اساطير و ادبيات مشترك اشاره داشت.
او همچنين به ضرورت بررسي وجوه انساني شهيد مسعود و آسيبشناسي اسطورهسازي چهرههايي مانند او در جوامعي چون ايران و افغانستان پرداخت و اين فرايند را علاوه بر تعارض با مشي آن شهيد، به عنوان يك روشنفكر ديني كه مبارزه با جهل و خرافات را مهم ميدانست، در تعارض با منطق قرآن مجيد ـ كه انسان را تواناي پذيرش تعهدي ميداند كه كوهها از تحمل آن عاجزند ـ اعلام كرد. او ادامه داد كه مشكل اساسي در جوامع اسلامي تجربهي قرنهاي متوالي حكومتهاي استبدادي است كه به نهادينه شدن استبداد به مثابهي يك فرهنگ و يك عادت مهلك دروني انجاميده است و در دوران اخير، كه گرايش به انتخابات آزاد از سوي ملل مختلف جهان مطرح ميشود، بايد توجه داشت كه پيششرط آن تحقق حقوق و آزاديهاي اساسي مردم و در كانون اين حقوق آزادي انسان قرار دارد. همچنين بايد توجه داشت كه در جوامع اسلامي، اولين و بزرگترين گام تبيين معاني آزادي و كاركرد آن است و اين ضرورتي است كه بنيانگذاران نهضت آزادي ايران در چهل و شش سال پيش به آن توجه داشتند و اولويت را در مبارزه براي تحقق آزادي مردم دانستند. در پايان، معتمدي مهر بيان كرد كه ما بنا بر مشي احمد شاه مسعود در نگرش ديني و روش و ماهيت مبارزاتي وي، او را همآرمان و داراي وجوه مشترك با برخي از پيشكسوتمان، مانند شهيد دكتر مصطفي چمران دانسته و از اين رو خود را سوگوار انساني ميدانيم با مرام مشترك، كه عضو معنوي نهضت آزادي ايران محسوب ميشود.
از جمله ديدارهايي كه هيات ايراني در اين سفر، انجام دادند گفتگوهاي اختصاصي با آقايان احمد ولي مسعود، رييس بنياد احمد شاه مسعود، دكتر يونس قانوني، رييس محترم مجلس افغانستان، دكتر عبدالله، وزير سابق امور خارجه، آقاي پير گيلاني، از مشايخ عرفاني و مجاهدان نامدار افغان و رييس حزب محاز ملي افغانستان، و نيز رييس و برخي از اعضاي حزب كنگره ملي به رهبري آقاي دكتر لطيف پدرام بود. اعضاي هيات همچنين از دانشگاه دولتي كابل، مزار سيد جمالالدين اسد آبادي ( افغاني ) – روحاني آزاديخواه و نخستين نظريه پرداز نوانديشي ديني ـ و برخي انجمنهاي غير دولتي فعال در افغانستان، مانند اتحاديهملي ژورناليستها و بنياد آرمانشهر بازديد كردند. اهم مواردي كه در اين ديدارها مطرح شد، به شرح زير بود:
• تاريخچهي مبارزات ملت افغانستان در دورههاي جهاد با دولت اتحاد جماهير شوروي، جنگهاي داخلي، نحوه و علل به قدرت رسيدن طالبان ـ به عبارت ديگر، آغاز دوران مقاومت ـ نقش و نوع ارتباط دولت آمريكا با طالبان و گروههايي از مجاهدين افغان، حملهي نيروهاي نظامي خارجي و بينالمللي به افغانستان، آغاز دوران موسوم به سازندگي، نقد تعامل رييس جمهور با شخصيتهاي ملي افغان و آسيبشناسي دورهي اخير.
• نقش و جايگاه احمد شاه مسعود در دوران مبارزه، و حتي پس از شهادت، به عنوان يگانه پارادايم موثر و همراستا با منافع ملي.
• ارزيابي خطر وقوع مجدد جنگ و حتي سلطهيابي دوبارهي طالبان از يك سو و بروز تجزيهطلبي از سوي ديگر، عدم امكان تشكيل ارتش ملي و بررسي راههاي دستيابي به امنيت و صلح پايدار در افغانستان با طرح نظام سياسي فدرالي، به عنوان راه حل موثر در رفع تعارضات و چالشهاي قومي و مذهبي.
• چگونگي برخورد با طالبان و بررسي امكان مذاكرهي دولت با آنان.
• توجه عميق به كار فرهنگي در كنار فعاليت سياسي و بررسي نقش اسلام روشنفكرانه و معتدل در حل تعارضات داخلي و تاثير اين ديدگاه بر ارتباط با جهان خارج
• توجه به ارتباطات گستردهي فرهنگي و وجود يك حوزهي تمدني مشترك ميان ايران و افغانستان، نقش و جايگاه دولت و ملت ايران در بازسازي افغانستان و نقد عملكرد ديپلماسي دولت ايران، كه در برخي از موارد، بدون اعتنا به منافع مشترك دو ملت عمل ميكند.
• لزوم تعيين سرنوشت افغانستان به وسيله ملت آن و خروج نيروهاي بيگانه از خاك آن كشور.
• تمايز قايل شدن ميان نقش و عملكرد نيروهاي حافظ صلح سازمان ملل و نيروهاي ناتو و نارضايتي عمومي از نيروهاي اخير.
• ابراز علاقه دو جانبه از سوي هيات ايراني و دعوتكنندگان در تداوم ارتباطات و تبادل تجربههاي مشترك.
• تاثير بحرانهاي داخلي پاكستان بر وضعيت افغانستان و نقش جريان نظامي حاكم در پاكستان در ميزان قدرت طالبان و بروز ناامني و بحران در افغانستان.
نهضت آزادي ايران با قدرداني از ميهماننوازي تحسين برانگيز برادران افغاني، كه در كمال محبت و بيدريغ صورت گرفت، اميدوار است كه خداوند متعال بر رنجهاي ملت افغانستان، پاياني عاجل قرار دهد و صلح، امنيت، دمكراسي، آزادي، حق تعيين سرنوشت و عدم مداخلهي بيگانگان، سلامت، پيشرفت و بهروزي را به اين ملت ستمديده ارزاني فرمايد.
نهضت آزادي ايران
