مصدق و ملي شدن صنعت نفت
محمد توسلي
ماهنامه تهران
ویژه نوروز 1395
بازشناسي تاريخ نهضت ملي ايران به ويژه رخداد ملي شدن صنعت نفت امروز بيش از هر زمان ديگر، براي تقويت هويت ملي و انتقال آموزههاي انديشه سياسي شادروان دكتر محمد مصدق به نسل كنوني يعني شخصيت دادن به شهروندان و حاكميت آنان بر سرنوشت خويش از طريق توسعه سياسي، تقويت روحيه آزاديخواهي، استقلالطلبي و عدالتجويي، ضروري است.
دكتر مصدق با هوشمندي و درايت سياسي، در حالي كه در مجلس شانزدهم همراهانش در اقليت بودند، با پشتيباني و مقاومت مردم ابتدا لايحه نفت را در 17 اسفندماه 1329 در كميسيون نفت به تصويب رساند و سپس با پيشنهاد ماده واحده، در جلسه 24 اسفندماه مجلس شوراي ملي لايحه ملي شدن نفت از تصويب نمايندگان گذشت و روز 29 اسفند اين مصوبه به تأييد مجلس سنا رسيد و شاه نيز همان روز قانون مزبور را امضا كرد و بدين سان ملت ايران، دور اول مبارزه براي ملي كردن صنعت نفت را با پيروزي به پايان رسانيد.
ملي شدن صنعت نفت نهتنها نقش بزرگي در سرنوشت سياسي ـ اقتصادي ـ اجتماعي كشور و ملت ايران داشت بلكه سرآغاز جنبشهاي اجتماعي در كشورهاي در حال توسعه و مبارزات رهاييبخش ملل تحت ستم استعمارگران بود. به عنوان نمونه ملي كردن كانال سوئز و شكوفايي جنبش استقلالطلبي و آزاديخواهي مردم مصر با الهام از الگوي ملي شدن صنعت نفت ايران صورت گرفت.
دريغا كه اختلاف در بين نخبگان، حضور فرهنگ استبدادي و بيرون آمدن دست استعمار انگليس و آمريكا از آستين استبداد شاهنشاهي و پيامد آن شكلگيري كودتاي 28 مرداد، ملت ايران نتوانست شيريني پيروزي ملي شدن صنعت نفت را در كام خود حفظ كند و با پيگيري ارزشهاي نهضت ملي و مطالبات تاريخي ملت ايران از فرداي كودتا راه مصدق را در نهضت مقاومت ملي ادامه داد.
آمریکا در ماجرای نفت ایران ابتدا کنار ایران بود اما وقتی دید مصدق دنبال منافع ملی است و نمی تواند جایگزین استیلای بریتانیا شود شروع به توطئه چینی برای سرنگونی دولت مصدق کرد. رخداد 30 تیر پیش آمد. البته حضور و مقاومت ملت ایران و تاثیری که اعلامیه آیت الله کاشانی در بسیج مردم داشت باعث بازگشت مصدق و اجابت خواست او مبنی بر در اختیار داشتن وزارت دفاع و ارتش شد .اما آمریکایی ها ساکت ننشستند وحوادث 9 اسفند را فراهم کردند و در نهایت در 28 مرداد با کمک شوروی، انگلیس و دربار و عوامل داخلی خودشان یعنی توده نفتی ها و فراهم کردن زمینه های اختلاف میان مصدق و همکاران او همچون حسین مکی ، مظفر بقایی و حائری زاده و کاشانی اتفاق افتاد و شد آنچه نباید می شد. مطالعه اسناد این دوران نشان می دهد که چگونه بیگانگان می توانند به دست خود ما حتی بدون اینکه بدانیم ایجاد تفرقه کنند. این مشکلی است که امروز هم در جامعه شاهد آن هستیم و کسانی سعی می کنند مثلآ از کنار هم قرار گرفتن نیروهای اصلاح طلب جلوگیری کنند .
@mizankhabar_net
نهضت آزادى ايران, [۱۷/۰۳/۲۰۱۶ ۰۸:۰۹ ب.ظ]
[Forwarded from میزان خبر]
مصدق و ملي شدن صنعت نفت
محمد توسلي:
۲/۲
امروز پس از شصت و پنج سال، بازخواني رويدادها و دستاوردهاي آن دوره براي همگان به ويژه مديريت سياسي كشور آموزنده است. دكتر مصدق رهبر نهضت ملي ايران بدون تنشزايي در عرصه بينالمللي با درايت و با استناد به قوانين بينالمللي حقوق و منافع انساني ملت ايران را استيفا و نفوذ و منافع ظالمانه بيگانگان به ويژه استعمار كهن انگليس را قطع نمود. منش و بينش دكتر مصدق نهتنها الگويي براي مبارزان راه آزادي، استقلال و عدالتخواهي در ايران بوده است، بلكه شخصيت و روشهاي مدبرانه او در عرصه سياست بينالمللي مورد احترام و بررسي و تقدير كارشناسان جهاني بوده است.
نهضت ملی ایران و ملی شدن صنعت نفت نه تنها به ملت ایران احساس خودباوری داد و یک تحول فرهنگی و بینشی در آن به وجود آورد بلکه در سایر کشورهای منطقه و نیز کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین نیز الگو بود و در تحولات بعدی که در این کشورها به وجود آمد تاثیر به سزایی گذاشت. دکتر مصدق به عنوان یک شخصیت ملی و جهانی مطرح است . چنانکه چندين سال قبل در آمریکا یک کنگره جهانی برای بزرگداشت دکتر مصدق برگذار شد که شخصیت های جهانی مشهوری در آن حضور پیدا کردند و مقالات خود را در تجلیل از دکتر مصدق ارایه دادند . اهمیت کار مصدق هم به لحاظ منافع ملی ما و هم تاثیر جهانی بسیار قابل توجه است . وقتی جان فاستر دالس وزیر امور خارجه آمریکا با الهیار صالح سفیر وقت ایران در آمریکا در خصوص نفت ایران دیداری داشت ، دالس به سفیر ایران ابراز کرد که بهتر است ایران با کشورهای آمریکا و انگلیس کنار بیاید . فاستردالس وقتی جواب شنید که مصدق اجازه نخواهد داد بیگانگان در امور ایران و نفت دخالت کنند و بهتر است آمریکا از کمک به انگلیسی ها خودداری کند و اجازه بدهد ایران نفت خود را بدون دخالت خارجی اداره کند، پاسخ صریح و دردناکی می دهد که : “اگر این منشور اصلی مصدق در ایران یعنی ملی شدن صنعت نفت عملی شود به مرور تمام کشورهای خاورمیانه و… به تقلید از ایران نفت کشور های خود را ملی خواهند نمود و از این راه بزرگترین لطمه به سیاست و اقتصاد آمریکا زده خواهد شد”.
اما نسل امروز، به رغم همه سمپاشيها و بيمهريها همچنان او را خادم ملت ايران و صادق ارزيابي ميكند و انديشه سياسي او را راهبرد مبارزات سياسي ـ اجتماعي خويش و الگويي براي رفع موانع توسعه كشور پذيرفته است و با افتخار راه او را ميپيمايد.
