1843
1382/2/25
گزارشي فشرده از مراسم گرامي داشت چهل و دومين سالگرد
تأسيس نهضت آزادي ايران
مراسم چهل و دومين سالگرد تاسيس نهضت آزادي ايران از ساعت 16 تا 19 روز پنجشنبه 25/2/1383 با حضور اعضاي نهضت و جمعي از فعالان سياسي و اجتماعي برگزار گرديد.
در اين مراسم، پس از تلاوت آياتي از كلامالله مجيد دكتر احمد صدرحاجسيدجوادي، از بنيانگذاران نهضت آزادي ايران، ضمن خوشامدگويي به حضار به ذكر شمهاي كوتاه از تاريخچه فعاليت نهضت پرداخت. صدرحاجسيدجوادي همچنين از اعضاي درگذشته نهضت آزادي ايران نظير آيتالله حاج سيدمحمود طالقاني، مهندس مهدي بازرگان، دكتر يدالله سحابي، دكتر مصطفي چمران، دكتر علي شريعتي و … نيز به عنوان بنيانگذاران اين نحله ياد كرد.
پس از آن خانم مرضيه بستهنگار (فرزند برومند محمد بستهنگار و نوه آيتالله طالقاني) در جملههايي شعرگونه و زيبا ضمن بيان احساس خود از آرمانهاي بنيانگذاران نهضت آزادي ايران و تجليل از آنان و ادامه دهندگان راهشان اظهار اميدواري كرد كه نسل جديد نيز همين راه پر افتخار را بپيمايد.
در ادامه اين مراسم، دكتر ابراهيم يزدي، دبيركل نهضت آزادي ايران، در سخنراني خود تحت عنوان: «چهل و دو سال مبارزه براي آزادي» با اشاره به اهداف و اصول اوليه نهضت، از جمله آزاديخواهي و مبارزه با استبداد، به لزوم دقت نظر به اين مسائل در كليه دورهها اشاره كرد. يزدي گفت: همان طور كه در بيانات بنيانگذاران نهضت نيز بارها تاكيد شده است، نهضت آزادي ايران استبداد داخلي را منشا ورود استعمار و استيلاي خارجي ميداند و معتقد است كه از بين رفتن استبداد منجر به حذف استعمار نيز خواهد شد. دكتر يزدي در پاسخ به كساني كه مدعي هستند آزاديهاي مورد نظر نهضت آزادي بيبند و باري غربي است گفت: اگر چنين مسالهاي صحت داشت، جامعه ما كه در دوران قبل از انقلاب از چنين آزاديهايي برخوردار بود و حتي به آن تشويق نيز ميشديم، به چه دليل با پرداخت هزينههاي سنگيني عليه آن به پا خواستيم. او ادامه داد كه آزادي مورد نظر ما آزاديهاي اساسي شامل آزادي از «ظلم و ستم، بيعدالتي و تبعيض» و آزادي براي «انتخاب فكر و عقيده و دين، بيان عقيده، آزادي گردهمايي … » ميباشد. اين آزاديها مبتني بر حقوق طبيعي در انسانها است و منشاء شناسايي اين حقوق، انديشههاي غربي نيست بلكه ريشه در آموزهها و ارزشهاي قرآني دارد. و ما معتقد به آزادي انسان در حاكميت بر سرنوشت خود به عنوان خليفهالله هستيم. يزدي عنوان كرد كه هيچ مبارزه ملي و آزادي خواهانهاي بدون ارتباط با بدنه جامعه معني پيدا نميكند. وي هويت ملي ايرانيان را شامل دو شناسه ملي و اسلامي خواند و گفت كه به همين دليل، هيچ مبارزه ملي بدون توجه و عنايت به ركن اسلامي موفق نخواهد بود و با توجه به اين ارتباط است كه مهندس بازرگان در بيانيه تاسيس نهضت آزادي اعلام ميكند: ما ايراني و مسلمان هستيم. دبيركل نهضت آزادي ايران ادعاي مبارزه ملي بدون توجه به هويت اسلامي را نوعي تناقض گويي خواند كه محكوم به شكست است و نيز گفت كه تكيه بر وجه اسلامي بدون نظر به هويت ملي ايراني نيز هيچ توفيقي به همراه نخواهد داشت.
همچنين، دكتر يزدي در مورد وضعيت فعلي نهضت آزادي ايران گفت: اين دومين بار است كه اعضاي نهضت محاكمه و محكوم ميشوند. يك بار در سالهاي 1341 به بعد در دادگاههاي نظامي زمان شاه و بار ديگر در 1380 در دادگاه انقلاب جمهوري اسلامي. و از طنز روزگار، هر دو بار نيز در محوطه پادگان عشرتآباد بوده است. اما اين بار، برخلاف آن روزگار، زندانيان در سلولهاي 2*5/1 متري انفرادي محبوس شدند، ادعانامه دادستان به آنان داده نشد و حتي خانوادهها هم اجازه حضور در دادگاه را نيافتند.
اين بار نيز پس از پايان محاكمه اعضاي نهضت، برخي از وكلاي آنان محاكمه و محكوم شدند.
در پايان آن دادگاه بود كه مهندس بازرگان به حاكمان وقت هشدار داد كه «با اين شيوه رفتار شما، ما آخرين گروهي خواهيم بود كه با شما با زبان قانون سخن ميگوييم.»
دكتر يزدي در ادامه سخنان خود گفت: آيا مشكل مملكت فقط نهضت آزادي ايران و ساير نيروهاي مليـ مذهبي هستند؟ آيا تصور كردهاند كه اگر اين افراد را دستگير و محبوس كنند، جنبش آزاديخواهي نيز متوقف خواهد شد؟ يزدي گفت: من به اين افراد اعلام ميكنم كه تا زماني كه آزادي به مردم داده نشود، با سركوب آزاديخواهان، آزاديخواهي تعطيل نخواهد شد. او در بخش سوم سخنان خود نيز گفت كه پنداشتن اين كه همه چيز در امن و امان است، سادهانديشي كودكانهاي است. امروزه از در و ديوار بحران ميبارد و تنها منحصر به بحران سياسي هم نيست، بلكه بحران مديريت، بحران اقتصادي، بحران فرهنگي و بحران اجتماعي هم وجود دارد. به مناسبت نزديكي دوم خرداد بد نيست كه مقايسهاي بين وضعيت سياسي در دوم خرداد 76 و در دوم خرداد 82 انجام شود و ببينيم كه كجا بوديم و به كجا رسيدهايم. مردمي كه در دوم خرداد 76 راي به اصلاح نظام از درون دادند، فقط از حاكمان عبور كردهاند و به آنان راي عدم كفايت دادند. اما امروزه در دوم خرداد 82 مردم از خاتمي، اصلاحطلبان و حتي نظام عبور كردهاند. چگونه اين مسئله را حل خواهيد كرد؟
يزدي اعلام كرد نهضت آزادي ايران معتقد است كه اگر در برابر بحرانهاي كنوني به سرعت جراحي انجام نگيرد، فاجعه نزديك خواهد بود و گفت كه تهديدات خارجي كه ابتدا در آسياي مركزي بود، به افغانستان و عراق رسيده است، آيا بايد منتظر شويم تا آنها برنامههايشان را در ايران انجام بدهند؟
دبيركل نهضت آزادي ايران در پايان بيان كرد كه جامعه به يك نقطه چرخش تاريخي رسيده كه در آن، همه نيروها به نوعي انسداد رسيدهاند و لاجرم بايد حادثهاي رخ دهد، فشارها و همكنشيهاي داخلي ما را به اين نقطه رسانده است. ما نياز به زمان داريم تا جامعه كه آبستن حوادث مختلفي است فرزندي سالم به دنيا آورد نه فرزند مرده و نه دچار سزارين يا سقط جنين شود. يزدي اشتباه انقلاب ايران را زودرس بودن آن و همكاري همه گروهها براساس آنچه را كه نميخواستند و نه آنچه كه ميخواستند، دانست و اظهار اميدواري كرد كه اشتباه گذشته تكرار نشود. يزدي با اشاره به «جمهوري» تركيه، به عنوان نمونهاي از يك دولت «سكولار» اما از نوع شرقي آن، كه در تمام امور مذهبي و مساجد دخالت مستمر دارد، هشدار داد كه بدون حل بنيادين پارهاي از مشكلات و مسايل كليدي، جمهوري كاملا سكولار در ايران با نوعي پارادوكس روبرو خواهد شد. يزدي همچنين با انتقاد از برخي سياستهاي آقاي خاتمي چنين گفت كه آقاي خاتمي به هر حال يك فرصت تاريخي در اختيار هم نظام جمهوري و هم جامعه قرار داد. وي تصور برخي از اقتدارگرايان را كه با معامله با قدرتهاي خارجي ميتوانند ادامه سلطه خود را بر داخل تضمين كنند براي آنان سرابي فاقد نتيجه خواند كه در دوران پس از جنگ سرد در دهكده جهاني عملي نخواهد شد. يزدي گفت: اين عده گمان ميكنند كه مشكل داخليشان را، با تهاجم گسترده به نيروهاي سياسي اصلاح طلب ميتوانند در حين گفتگو و همكاري با قدرتهاي خارجي حل كنند و اين مسئله را نيز انقلاب سوم خواندهاند. ولي به آنها هشدار ميدهيم كه هر گونه اشتباهي در اين مورد، آنها و جامعه را به سقوط ميكشاند.
يزدي در مقابل راهكار استفاده از فشارهاي خارجي، اعمال فشار داخلي بر حاكمان براي بازكردن فضاي سياسي را توصيه كرد و اذعان نمود كه حتي اگر راهكار كمي خوشبينانه باشد نهضت آزادي ايران به عنوان يك گروه ملي و اسلامي تنها راه خروج از بنبستها و تغيير وضعيت را وارد كردن فشارهاي داخلي به حاكمان و استفاده اهرم از نيروهاي داخلي دانست.
پس از سخنان دكتر يزدي و پذيرايي آقاي مرتضي كاظميان با تبريك گويي به خاطر سالگرد تاسيس نهضت آزادي ايران و بزرگداشت برخي از اعضاي نهضت كه با آنها در زندان 59 هم بند بوده است تلاش مستمر نهضت را در راستاي حفظ و تقويت نهاد سياسي ستود.
در ادامه مراسم، مصطفي بادكوبهاي (اميد) شاعر معاصر، در اشعاري پر محتوا و غني از مفاهيم ارزشي فضاي تزوير و رياي موجود در جامعه و تغيير گفتمان اجتماعي از آزاديخواهي به ثروت اندوزي و عافيت انديشي را نقد نمود.
دكتر پرويز ورجاوند در سخناني سالگرد تاسيس نهضت آزادي ايران را به عنوان حزبي كه بيش از 40 سال بر سياست ايران اثر گذاشته است شادباش گفت و اظهار اميدواري كرد كه ملت ايران كه در طول تاريخ طولاني خود پيامآور آزادگي و آزاديخواهي بوده است با تكيه بر تاريخ پر افتخار خود كه در آن حاكمان و پادشاهانش را وادار به پيروي از خواست ملت كرده است از شرايط حساس كنوني نيز با موفقيت گذر كند.
خانم مرتاضي لنگرودي در سخنان كوتاهي، ضمن تبريك سالگرد تاسيس نهضت آزادي ايران، تلاش روشنفكران ايراني، چه افراد مستقل و چه آنان كه در تشكيلاتي مجتمع هستند را پربار دانست.
دكتر فياض زاهد نيز با اشاره به سخنان دكتر يزدي تاكيد كرد كه تاريخ كشور ما همواره عجين با اين موضوع بوده است كه هر تحولي بايد از داخل و توسط خود ما رخ دهد.
همچنين، عمادالدين باقي در سخنان كوتاهي، نهضت آزادي ايران را داراي نقشي انكارناپذير و موثر در تاريخ معاصر ايران خواند و آن را به دليل حركت مستقيم و مستمر اجتماعي سياسي بسيار موفق خواند.
مراسم در ساعت 19 با تشكر مجدد از حاضران پايان يافت. در بين ساير شخصيتهاي سياسي و فرهنگي شركت كننده در مراسم (غير از اعضاي نهضت آزادي ايران) ميتوان از آقايان احمد قابل، محمد بستهنگار، تقي رحماني، رضا عليجاني، محمد ملكي، لطفالله ميثمي، حسين شاه حسيني، حبيبالله پيمان، هدي صابر، نظامالدين موحد، مسعود پدرام، كيوان صميمي، مصطفي كتيرايي، يوسف طاهري، علياكبر معينفر و خانم اعظم طالقاني را نام برد.
روابط عمومي
نهضت آزادي ايران
