گزارش كامل مراسم بزرگداشت يدالله سحابي
اظهارات كولايي، حاجسيدجوادي، كديور، خرم، عزتالله سحابي و مهدي كروبي
خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)
25/1/1385
مراسم سالروز درگذشت دكتر يدالله سحابي، روز پنجشنبه با حضور جمعي از فعالان سياسي در حسينيه ارشاد برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، الهه كولايي، عضو شوراي مركزي جبههي مشاركت ايران اسلامي طي سخناني از يدالله سحابي به عنوان فردي ياد كرد كه عمر خود را در تلاش براي نشان دادن كارآمدي دين در عصري كه برخي آن را نافي پيشرفت و بهبود مادي و معنوي انسان معرفي ميكردند، سپري كرد.
وي افزود: خداوند را شكر ميكنم كه به من توفيق حضور در اين جلسه و شركت در بزرگداشت مردي از تبار دينداران روشنفكر داد. او با تكريم و تلاش و كوشش و سلوك در صراط مستقيم، حفظ ارزشهاي ديني را از حيات پرثمر مادي جدا ندانست. دكتر سحابي همواره مسايل عمومي را بر مسايل فردي و عمومي مقدم ميداشت و در شمار اصلاحگران تاريخ ايران از اميركبير تا مصدق و بازرگان نام خود را ثبت كرد.
وي ادامه داد: پاسداشت اين استاد گرانقدر دانشگاه و تلاشگر عرصههاي سياسي، اجتماعي،اقتصادي، فرهنگي قدرداني از همه كساني است كه در مواجهه با امواج مدرنيته و برنامههاي نوسازي روزآمد كردن آموزههاي ديني را هدف قرار دادهاند.
اين فعال سياسي در بيان اعتقادش گفت: روشنفكري ديني تلاشي براي پايان دادن به حركات زيگزاگي جريان روشنفكري ايران بوده است. مسيري كه حيات سياسي، اجتماعي افرادي چون مرحوم دكتر سحابي، مرحوم مهندس بازرگان و مرحوم دكتر شريعتي را ميتوان در پرتو آن ارزيابي كرد كه براساس يك رويكرد واقعگرايانه و عينيت بخشيدن به ارزشهاي الهي مورد توجه آنان بوده است.
اين مدرس دانشگاه با تاكيد بر اين كه ” در آموزههاي اسلامي عقل از جايگاه ويژهاي برخوردار است” عقلگرايي را از ويژگيهاي مدرنيته برشمرد و تصريح كرد: اسلام هرگز در تقابل با عقلگرايي قرار نداشته و دگرگوني ذهني و تغيير در نگرشها و باورها منشا تحول و دگرگوني در حيات مادي جوامع بشري تلقي شده است.
اين عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي گفت: جريان دينداري روشنفكرانه در ايران در تداوم جنبش بيداري مسلمانان از دو قرن پيش گسترش يافت و مبارزه با جمود، عقب ماندگي، خرافه گرايي و موهوم پرستي را هدف قرار داد. احياي ارزشهاي ديني و به نمايش گذاردن عدم تعارض دين و دنيا، دين و آزادي، دين و تمدن در مسير سلطه بر دشواريهاي محيط و بر جبرهايي كه انسان را احاطه كرده از نتايج اين ديدگاه است. تا حد امكان نوگرايان ديني با باور به آموزههاي اصيل اسلامي دينداري را در كنار دنياداري ترويج كردند و براساس اين آموزهها دنيا مزرعهي آخرت است.
كولايي در عين حال گفت: البته نوگرايي ديني خواست ايران و روشنفكران ايراني نبود. افرادي مانند مرحوم دكتر سحابي، مرحوم مهندس بازرگان، مرحوم طالقاني، شهيد شريعتي، شهيد مطهري و شهيد بهشتي نقشي ماندگار در تعادل بخشيدن به حركت روبه پيش جامعه ايراني ايفا كردند و اينك اين تعادل بخشي نياز امروز ماست.
وي با بيان اين كه ” تعادل ميان مولفههاي هويت بومي و ديني در برابر جهاني شدن، عامگرايي و يكسانسازي را در سراسر جهان معنا ميكند” افزود: برخي از مسلمانان در مواجهه با فشار سنگين دگرگونيها و پيشرفتهاي تكنولوژيك – كه به سرعت در حال گسترش است – درونگرايي در جنس بنيادگرايي را دنبال كردند. بحران هويت ناشي از اين كنش نابرابر، ميان جوامع اسلامي و كشورهاي پيشرفته بر ابعاد اين تحول افزوده است و مردمي كه تضعيف فزايندهي هويت ارزشهاي بومي خود و نيز نابرابريهاي هولناك جهاني را مشاهده ميكنند، هر روز بيشتر جذب اين گرايش افراطي ميشوند.
وي خاطرنشان كرد: در ايران جريان دينداري روشنفكرانه مسير متفاوتي را براي خروج از انزوا و عقب ماندگي به كار بست و دينداران روشنفكر در تداوم تلاشهاي خود در دوران پس از انقلاب اسلامي نيز تجربيات ارزشمندي اندوختهاند. تجربياتي كه جز در عرصهي عمل قابل تحقق نبوده است. به ويژه در شرايط حساس و پيچيدهاي كه در آن قرار گرفتهايم، بهرهگيري از تجارب سالهاي اخير ضرورتي است كه نقد و ارزيابي تلاشهاي انجام شده را به عنوان تكليفي اجتنابناپذير فراروي ما قرار داده است.
اين عضو شوراي مركزي جبههي مشاركت تاكيد كرد: حفظ دستاوردهاي جريان دينداري روشنفكرانه جز به همت والاي همهي كساني كه دينداري آگاهانه را در عمر كنوني برپايهي استفاده از تجارب موفق جوامع بشري هدف قرار دادهاند، ميسر نميشود و اين تكليف برعهده همه ماست كه در مسير رهايي از سرگشتگي و حيرت جهاني بشر اين ذخاير ارزشمند را به كار گيريم.
به گزارش ايسنا در ادامه مراسم صدر حاج سيد جوادي نيز در سخناني گفت: « ياران و همراهان دكتر سحابي گواهي ميدهند كه مردم را به امري معروف دعوت نميكرد كه خود در آن پيشگام نباشد، و گواهي ميدهند او در كار خير، در مبارزه با ظلم و ستم، ريا و نفاق و در دفاع از حق، استوار بود.»
وي با يادكردن از سحابي به عنوان اسوه و الگوي يك ايراني مسلمان، آگاه و عامل، افزود: در حركتهاي اجتماعي آرمانگرا و آرمانمحور براي تأثيرگذاري بر روند فكري و روحي مردم، پيش از آرايهي فكر و انديشه و برنامه، به كساني نياز است كه معرف كم و بيش صادقانهي فكر و انديشهي آن حركتها باشند. شادروان دكتر يدالله سحابي نمونه و سرمشق آن فكر و انديشهاي بود كه مردم را بدان دعوت ميكرد و براي پيروزي آن، رنج زندان و محروميت و فشارهاي زيادي را در دوران مختلف تحمل كرد.
حاج سيد جوادي با بيان اينكه دكتر سحابي مردي برخاسته از متن تودههاي مردم اين سرزمين و خودساخته بود، اظهار داشت: او به عنوان يك استاد زمينشناسي وجب به وجب خاك اين سرزمين را ميشناخت و هيچگاه بين معرفت علمي و عرفان توحيدي تناقضي قائل نبود. وي هستي را كلمه الله ميدانست و كوشش براي شناختن پديدههاي طبيعي را ضرورتي براي رسيدن به معرفت خداوند.
وي سحابي را نمونه و الگوي صفات مؤمن از جمله آرامش درون و بيرون به هنگام سختيها معرفي كرد و ادامه داد: هنگامي كه در سالهاي 1340 به جرم شركت در تأسيس نهضت آزادي ايران و عضويت در شوراي مركزي آن و مخالفت با انقلاب سفيد شاه، بازداشت و در پادگان نظامي عشرتآباد زنداني و در دادگاه نظامي محاكمه شد، آرامش و شكيبايي خود را از دست نداد؛ چه در زندان تهران و چه در برازجان و در همه حال، شكرگذار نعمتهاي پروردگارش بود.
حاجسيد جوادي افزود: بار ديگر هم يارانش اين وقار و آرامش او را مشاهده كردند؛ هنگامي كه به همراه يارانش در سالروز تأسيس نهضت آزادي براي اداي احترام به آيتالله طالقاني بر مزار ايشان در بهشت زهرا جمع شده بودند، برخي از افراد جاهل و نادان با نهايت خشونت به جان آنها افتاده و با پيرمرد به همراه ياران ديرينش مرحوم مهندس بازرگان و همراهان بدترين برخوردها را داشتند، اما در ايشان كمترين نشانهاي از تزلزل و ترديد مشاهده نشد.
در ادامه سيدامير خرم نيز طي سخناني با بيان اينكه سحابي مردي بود كه تمام عمر بابركت خود را در فعاليتهاي اجتماعي و سياسي صرف كرد، اظهار داشت: علاوه بر تلاشهاي سياسي و اجتماعي مرحوم سحابي آنچه نام ايشان را در تاريخ معاصر اين سرزمين ماندگار كرده، خصوصيات شخصي ايشان است. پارسايي، زهد و تقوا از جمله فضايل اخلاقي بود كه او را به عنوان مربي براي تمام آناني كه پس از او به معركهي سياست وارد مي شدند، بدل ساخت. مرحوم سحابي مانند مرحوم بازرگان و مرحوم طالقاني متعلق به نسلي بود كه سياست را در دامان اخلاق آموخته بودند.
وي در ادامه يكي از مهمترين مؤلفههاي پيونددهندهي سياست به اخلاق را رابطهي حكومت با مردم خواند و گفت: اين كه حاكمان به مردم چگونه مينگرند و نقش مردم در تعيين حاكمان چيست و اين رابطهي دوسويه چگونه تعريف ميشود، سخني است به بلنداي تاريخ مكتوب بشريت. در ديدگاه پيشين كه نمونهي آن امام علي (ع) بود سياست معطوف به اخلاق بود و اخلاق متكاي سياست.
خرم با بيان اينكه سحابي متعلق به جرياني فكري بود كه حفظ حقوق مردم را فيضلتي اخلاقي ميدانست، ادامه داد: از نگاه ايشان و پيروان اين انديشه، اصل، حفظ حقوق مردم است نه حفظ حكومت. حكومت از دل مردم بيرون ميآيد تا امور مردم را به سامان برساند و در اين راه هيچ توجيهي از سوي مسوولان براي نقض احكام اخلاقي پذيرفته نيست.
بر اساس اين گزارش در ادامهي مراسم حجتالاسلام محسن كديور نيز طي سخناني بايادكردن از مرحوم سحابي به عنوان يكي از بنيانگذاران نهضت آزادي ايران و قائلان همنشيني دين، علم، سياست و اخلاص گفت: سحابي هم دينورزياش خالصانه بود و هم سياستورزياش مخلصانه و اگرچه يكي از تاثيرگذارترين افراد در انقلاب اسلامي بود اما از همان آغاز به يكي از منتقدان تبديل شد.
كديور ادامه داد: جالب اينجاست دكتر يدالله سحابي عضو شوراي انقلاب، مسووليت حقوقي پيشنويس قانون اساسي را به عهده و آن را به محضر رهبر و مراجع عظام تقليد عرضه داشت كه اشكالاتي از آن شخصيتهاي عظام به شكل مكتوب وارد شد. اين اشكالات مسائل بسيار جزئي بود كه قابل اغماض مينمود.
وي افزود: از بنيانگذار جمهوري اسلامي پرسيدند مراد شما از جمهوري اسلامي چيست؟ ايشان فرمودند: جمهوري اسلامي جمهورياي است مانند همهي جمهوريها و جمهوري در جمهوري اسلامي به همان معناست كه در همه جا جمهوري است. زماني كه ما اين جملات را شنيديم ايمان آورديم كه در 12 فروردين 1358 به نظامي با شاخصهايي كه در تمام دنيا شناخته شده است رأي داديم و من از رأي خود دفاع ميكنم؛ چون قرار بود ميزان رأي مردم باشد.
كديور در ادامه با بيان اينكه در ماههاي اخير از بلندگوهها عليه جمهوريت مسائلي مطرح شده، خاطرنشان كرد: در ميان روزهاي ملي، مظلومترين روز 12 فروردين است.
وي همچنين با انتقاد از تعميم تقديسگرايي، به تبيين شاخصهاي مهم حكومت جمهوري پرداخت و گفت: حكومتي جمهوري است كه آحاد مردم آن در حقوق با هم برابر باشند. اين افراد مساوي ذي حق باشند و توانايي ايفاي حق خود را داشته باشند. اگر كسي اين حق را داشته باشد ديگر نيازي به ناظر نيست كه برايش تصميمگيري كند. ديگر اينكه مهمترين شخصيت سياسي اين حكومت از سوي مردم و به وكالت از سوي مردم انتخاب ميشود تا از جانب آنها عهدهدار حكومت باشد.
كديور ادامه داد: رييس اين حكومت در برابر مردم مسوول است و مردم حق نظارت بر عملكرد او را دارند. نهادهاي ايفاي امر به معروف و نهي از منكر در حكومت جمهوري به عهدهي رسانههاي آزاد و قوهي مقننهي آزاد است. همچنين رييس حكومت هيچ امتيازي بر ساير شهروندان ندارد و اختيار حكومت مقيد به قانون است. همچنين قوا از هم تفكيك شده و قاضي استقلال دارد.
وي در ادامهي سخنان خود خاطرنشان كرد: در زماني كه جمهوري اسلامي تأسيس شد سه نوع حكومت جمهوري در دنيا حضور داشت، جمهوري سوسياليستي، جمهوريهايي كه در جهان سوم وجود داشت و هر 6 سال يك بار انتخابات در آن برگزار ميشد، اما همان شخص با آراي 9 / 99 درصد مجدد زمامدار ميشد و سوم جمهوريهايي كه در ماهيت دموكرات بودند، مانند جمهوريهاي اروپاي غربي كه به نظر من مراد بنيانگذار انقلاب اسلامي از جمهوري نوع سوم بوده است.
كديور افزود: نقدهايي اخيرا شنيده ميشود مبني بر دست بردن در اصل جمهوريت؛ از جمله اينكه ميگويند مراد ما از جمهوري، جمهوري ناب است، يعني آنچه مردم موظف بودند بپذيرند نه محق آن. امروز حتي برخي ميگويند جمهوري اسلامي حكومت گذار به حكومت اسلامي است، يعني مربوط به اوايل انقلاب بوده و جمهوريتش چندان مورد نظر نيست. در حالي كه زماني كه پذيرفتيم حكومتمان جمهوري اسلامي باشد كه در آن ارزشهاي اسلامي رعايت ميشود، جمهوري فرانسه را معرفي كرديم.
كديور به وقايع اخير فرانسه نيز اشاره كرد و آن را آموزنده خواند و گفت: در فرانسه دولت در برابر دانشجويان سر خم ميكند اما امروز برخي 18 تير را جزء افتخاراتشان ميدانند، در فرانسه رهبر هيچ يك از كنفدراسيونها به زندان نرفت.
به گزارش خبرنگار ايسنا در ادامه مراسم هم عزتالله سحابي، طي سخناني با انتقاد از آنچه آن را از بين رفتن سرمايههايي در چند ماه اخير ميخواند، يكي از اين سرمايهها را اعتمادسازي براي سرمايهگذاران در دولت خاتمي خواند.
وي با انتقاد از سياستهاي اقتصادي اخير، بسياري از سرمايههاي نفتي ايران را حاصل بيع متقابل خواند و از آنچه آن را تغيير برنامههايي كه از سوي كارشناسان برجسته تدوين شده، ميخواند، ابراز تاسف كرد.
سحابي مشكل ديگر اقتصاد ايران را پايبندي مسوولان به اخلاقيات با بينش نفتي خواند و گفت: متأسفانه برخي مسوولان جماعتي هستند كه به اقتصاد بيتقواي اجتماعي (البته نه بيتقوايي ديني) پايبند هستند، در دولت خاتمي اصلاحاتي در وضعيت اقتصادي در حال شكل گرفتن بود كه اين سرمايه را هم از ما گرفتند. قرار بود در برنامهي چهارم ميزان واردات محدود شود و بودجهي جاري سير نزولي طي كند، اما برعكس شد.
سحابي تأكيد كرد: سرمايهي نفت درآمد نيست كه دولتيان مجاز باشند هرگونه از آن استفاده كنند، عقل اقتصادي و شرعي ميگويد اين سرمايه بايد به احسن تبديل شود.
وي گفت: انتقاد من اين است كه ريختن پول و ارائهي درآمد رايگان باعث ميشود سال به سال توقع مردم بالاتر برود و بازهم به تورم منجر شود.
سحابي همچنين با اشاره به مسألهي انرژي هستهيي ايران، با بيان اينكه ما هم انكار نميكنيم كه اين يكي از حقوق ماست و دنيا امروز خيلي به ما جفا ميكند، علت اين امر را سياستهاي برخي مسوولان خواند.
به گزارش خبرنگار ايسنا در اين مراسم جمعي از فعالان سياسي چون محمدرضا خاتمي، اكبر گنجي، مهدي كروبي، عبدالله نوري، حسن يوسفي اشكوري، هاشم صباغيان، ابراهيم يزدي، اعظم طالقاني، طاهره طالقاني، محمد بستهنگار و همچنين جمعي از دانشجويان عضو شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت (طيف علامه) و اعضاي سابق اين تشكل، اعضاي شوراي مركزي سازمان دانشآموختگان ايران اسلامي (ادوار تحكيم وحدت) و… نيز حضور داشتند.
**دبيركل حزب اعتماد ملي با تاكيد بر اين كه گروههاي سياسي نبايد نسبت به هم خصومت داشته باشند، خاطرنشان كرد كه زمينهي ائتلاف مانند گذشته در بين گروههاي اصلاحطلب وجود ندارد و اگر وجود داشت كار به اينجا نميرسيد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) حجتالاسلام و المسلمين مهدي كروبي در حاشيه مراسم سالگرد يدالله سحابي دربارهي احتمال ائتلاف بين اصلاحطلبان افزود: هر گروهي در حال حاضر به كار خود مشغول است و شايد با توجه به آرايشي گروههاي سياسي تفاهماتي نيز بينشان وجود داشته باشد اما به نظر من شيوههاي گذشته براي اصلاحطلبان جوابگو نيست و بايد شيوههاي جديد و مدرن را به كار گرفت.
وي بر تقويت تحزب، تشكلهاي نيرومند و فراگير و قانوني تاكيد كرد و اظهار داشت: معناي تشكيلات اين نيست كه يك نفر در سه جا عضو باشد و در هر موقعيت سخنان آنجا را بگويد. معتقدم با شيوههاي جديد ميتوانيم برنامههايمان را پيش ببريم و حزب اعتماد ملي را به همين شيوه بوجود آورديم.
كروبي در پاسخ به سوالي دربارهي شركت در انتخابات مجلس خبرگان گفت: حتما شركت خواهيم كرد. مساله خبرگان كمي دشوارتر است، زيرا تاييد صلاحيتها تا اين لحظه قانونا به شوراي نگهبان محول شده است. البته من طي نامهاي به رياست محترم مجلس خبرگان از ايشان خواستم كه اين مرحله به حوزه علميه قم و مراجع محول شود. خانمها نيز حضور داشته باشند و از انديشمندان و نخبگان رشتههاي ديگر نيز دعوت به حضور شود. نميدانم كدام يك از خواستهايم به مرحله عمل برسد. در جلسه اسفند سال گذشتهي خبرگان در اين باره بحث شد.
وي با تاكيد دوباره بر اينكه در انتخابات مجلس خبرگان شركت خواهند داشت، افزود: شركت نكردن در انتخابات مفهومي ندارد و به هر قيمتي بايد شركت كرد. اين انتخابات سال جاري برگزار ميشود و بايد جلو برويم و ببينيم پيشامد چيست.
دبيركل حزب اعتماد ملي دربارهي برنامههاي آيندهي اين حزب در ديدار با ساير احزاب و تشكلها با بيان اين كه هنوز بحثي در اين زمينه نشده است، در عين حال گفت: البته با توجه به درخواستهايي كه شده است، ارتباطهايي خواهيم داشت. به عنوان مثال با انجمن اسلامي مهندسان و حزب اعتدال و توسعه ديدارهايي را داشتيم كه ادامه خواهد يافت.
از كروبي دربارهي تكميل چرخهي سوخت هستهيي در كشور سوال شد كه وي با تبريك به ملت ايران از اين دستاورد مهم به عنوان يك توفيق ياد و خاطرنشان كرد كه متخصصان ايراني ما چه در داخل و چه در خارج مايهي سربلندي هستند و ما به آنها افتخار ميكنيم.
وي با تاكيد بر اين كه دستيابي به دانش و تكنولوژي حق ماست، به پيشرفتها در صحنههاي مختلف علمي اشاره كرد و افزود: در ادامهي اين راه بايد براي دفاع از حقوقمان مقاومت داشته باشيم و البته بايد در عين حال كه از حقمان دفاع ميكنيم با تدبير، دورانديشي، بصيرت و ديپلماسي قوي تلاش كنيم تا بحران و حوادث تلخ را تجربه نكنيم.
از كروبي پرسيده شد كه چرا در مراسم اعلام خبر تكميل چرخه سوخت هستهيي ساير مسوولين ديگر در مشهد حضور نداشت كه گفت: خيلي از مسوولان ديگر هم نبودند من را هم جز آنها بگذاريد.
خبرنگاري پرسيد كه آيا بهتر نبود آقاي احمدينژاد از دولت گذشته نيز در دستيابي به سوخت هستهيي تشكر ميكرد؟ كروبي پاسخ داد: من براي ديگري تعيين تكليف نميكنم، ولي مسلما براي پيروزي در هر كاري زحمات زيادي كشيده ميشود، من از سوي خود از دستاندركاران امروز و قبل به خصوص دولت قبلي تشكر ميكنم.
خبرنگار ديگري پرسيد كه با توجه به افزايش فشارهاي بينالمللي بر ايران آيا بايد چرخه تكميل سوخت هستهيي از سوي دولتمردان ادامه پيدا كند؟ كروبي گفت: مسلم است كه چون من در متن مذاكرات نيستم، تعيين نميكنم كه بايد چه كار كنند، اما مهم است كه مسوولين ما ضمن دفاع از حقوقمان بايد به مصالح و منافع ملي بيانديشند و عوارض هر حركتي را محاسبه كنند.
خبرنگار ديگري از رييس سابق مجلس شوراي اسلامي پرسيد اگر پرونده ايران به شوراي امنيت برود و تحريم صورت بگيرد چه كار بايد بكنند؟ كروبي گفت: من نميدانم اما عقيده دارم بايد از حقوق خود دفاع و در حين آن جلب اعتماد و اعتمادسازي كرد. البته ديپلماسي قوي را هم نبايد رها كرد بايد گفتوگو را ادامه بدهيم و ببينيم به چه نطقهاي ميرسيم.
كروبي در پاسخ به خبرنگاري كه دربارهي تاثير بازديد دبيركل حزب اعتدال و توسعه از روزنامهي اعتماد ملي بر ايجاد وفاق ميان حاميان هاشمي و كروبي گفت: من از اين ديدار اطلاعي ندارم. آقاي نوبخت از دوستان خوب ما هستند و مجلس ششم و مجلس سوم با هم بوديم. شما خودتان ميگوييد تفاهم باشد اما از هر رفت و آمد يا افطاري تفسير سياسي ميكنيد. در ضمن روزنامه اعتماد ملي متعلق به همه نخبگاني است كه در چارچوب قانون اساسي و قوانين جاري مقاله بنويسند و از حزب اعتماد ملي تعريف يا انتقاد كنند. در چارچوب قوانين هم بايد تعامل،ارتباط و رقابت وجود داشته باشد هم برادري.
رييس سابق مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به سوالي دربارهي حوادث سال گذشته دانشگاه صنعتي شريف و واكنش دانشجويان به دفن سه شهيد گمنام در اين دانشگاه گفت: من از جزييات قضيه اطلاعي ندارم و موضوع را در روزنامهها خواندم. از اصل قضيه كه موجب بيحرمتي به رييس دانشگاه و دانشجويان شد متاسفم و البته من نظرات خود را اعلام كردهام و هنوز هم نظرم تغيير نكرده است.
وي همچنين در پاسخ به پرسشي دربارهي يدالله سحابي اظهار داشت: ايشان يكي از چهرههاي ماندگار تقوا، درستكاري و تعبد به مسايل ديني و از چهرههاي مبارز ظلم ستيز و زندان كشيده بودند. من هم در زندان و هم در مجلس و هم در دوره خفقان رژيم گذشته جلساتي با ايشان داشتم. ايشان از چهرههاي بسيار ارزشمند و مظهر مبارزه و ايستادگي و مقاومت بودند.
كروبي در پاسخ به سوال خبرنگاري كه به مطلب يكي از روزنامهها اشاره داشت، با بيان اين كه بعيد ميداند محمد خاتمي گفته باشد كه برخي از كم كاريهاي مجلس ششم به دليل درگيري با برخي مراكز قدرت بوده است، اظهار داشت: سوال اين بود كه چرا اصلاحات مواجهه با شكست شد و آهنگ سوال و جواب اين است، من حدس ميزنم در برداشت از اصل مطلب هنگام ترجمه متن عربي مشكلي وجود داشته است.
وي خاطرنشان كرد كه در مهار و كنترل مسائل مجلس ششم نقش داشته است، و گفت: شايد به همين دليل باشد كه برخي از دوستان از دست من ناراحت شدند و به صورتهاي گوناگون اين ناراحتي را نشان دادهاند. اگر مسائل را كنترل نميكردم شايد خيلي مسايل ديگر هم به وجود ميآمد.
