تقارن سه جشن
عبدالعلی بازرگان
سه روز مهم و شادی بخش برای سه شریعت ابراهیمی مقارن هم قرار گرفته است؛ میلاد پیامبر مکرم اسلام ( ۱۷ ربیعالاول و۱۷ دسامبر)، عید هانوکای یهودیان (۲۴ دسامبر) و تولد عیسی مسیح- کریسمس- (۲۵ دسامبر). بهترین موقعیت برای تبریک به پیروان سه شریعت بزرگ: اسلام، مسیحیت و یهودیت و یادآوری میراث بزرگی است که از نیای مشترک این سه آئین ابراهیمی در توحید و وحدت پیروان باقی مانده است.
نکات اجمالی زیر توصیه های قرآنی به حسن روابط میان این خانواده بزرگ است:
خداوند پیامبر اسلام را فرمان داده است تا به اهل کتاب اعلام نماید : ” بیایید بر سر کلامی که مشترک میان ما و شماست ائتلاف کنیم که جز خدای یکتا را پرستش نکنیم، هیچ کس را شریک او نسازیم و به غیر از خدا (دیگری را) ارباب خود نگیریم (آل عمران ۶۴).
قرآن در سیزده آیه، خود را تصدیقکننده کتابهای پیشین (تورات و انجیل) شمرده و برای خود نقش نگهدارنده و حفظ کننده آنها (نه معارض و ابطال کننده) قائل شده است (مائده ۴۸).
به یهودیان و مسیحیان وعده داده اگر به تورات و انجیل و آنچه از جانب پروردگارشان بر آنها نازل شده است عمل کنند، از زمین و آسمان به آنها برکت خواهد داد (مائده ۶۶).
پیامبر اسلام را فرمان داده تا به اهل کتاب اعلام کند که شما بر چیزی استوار نیستید مگر آنکه به تورات و انجیل و هر آنچه از جانب پروردگارتان بر شما نازل شده است عمل کنید(مائده ۶۸).
با نفی تعصبهای دینی در اختصاص بهشت برای مسلمانان، صریحاً اعلام کرده است « از کسانیکه به اسلام ایمان آورده اند، از یهودیان، مسیحیان، صائبان، و اصولاً هرکس به خدا و روز واپسین ایمان آورده و عمل شایستهای انجام دهد، ترس و نگرانی نخواهد داشت.» یعنی اهل بهشت خواهد بود. (بقره ۶۲ و مائده ۶۹)
قرآن درچندین آیه به مسلمانان فرمان داده است با احتراز از موضوعات مورد اختلاف، و تکیه بر مشترکات میان پیروان شریعتهای دیگر با آنها مدارا کرده و مراتب تصدیق خود را نسبت به خدا، فرشتگان، تک تک پیامبران بنی اسرائیل، حتی اسباط ( پیشوایان ۱۲ شعبه) آنها و هر آنچه به موسی و عیسی و سایر پیامبران داده شده است صریحاً اعلام نمایند (بقره۱۴۰ و ۱۳۶ و آل عمران۸۴).
به مسلمانان آموزش داده تا داوری یکسان میان اهل کتاب نکنند، تجلیلی که از شایستگان آنها در قرآن شده کم نظیر است. از جمله انتساب ۱۰ صفت عالی به آنها (آل عمران۷۵ و۱۱۳).
مسلمانان باید به یهودیان و مسیحیان بگویند: ما به همه کتابهای آسمانی ایمان داریم، کارهای ما به خودمان و کارهای شما به خودتان مربوط است ( هرکدام آزادیم) اصلا میان ما و شما حجت و دلیلی (برای اختلاف) وجود ندارد (شوری ۱۵).
قرآن با تجلیل از کشیشها و راهبان مسیحی که از تکبر دوری گزیده اند، به مسلمانان آموزش داده است به علمای شریعتهای پیشین احترام بگذارند (مائده ۸۲) و یاران خدا باشند، همچنان که حواریون یاری کننده عیسی مسیح در راه خدا بودند (ممتحنه۱۴).
پیروان سه شریعت بزرگ ابراهیمی پدرمشترکی دارند که به جای اختلاف با یکدیگر، همگی باید ازآئین او (مله ابراهیم) که حقگرا و تسلیم خالص خدا بود و هیچ انگیزه شرک آلودی نداشت پیروی کنند. ابراهیم کلید آشتی میان پسرعموهای از هم رمیده خانواده توحید و وحدت جهانی میباشد.(بقره۱۳۵و ۱۳۶،آل عمران۶۸،۶۷،۸۴،۹۵، انعام۱۶۱، نحل۱۲۳،حج۷۸، ممتحنه۴).
