هاشمی، الگوي عقلانيت سياسي و مدارا
محمد توسلي، رییس دفتر سیاسی نهضت آزادي ایران
روزنامه اعتماد
مورخ 23 دی 1395
الگوي سياستورزي مرحوم آيتالله هاشميرفسنجاني ريشه در خصوصيات شخصي ، آموزشهاي حوزوي، تاثيرپذيري از ديدگاههاي امام خميني در جريان نهضت روحانيت و جو فرهنگي و سياسي چپ انقلابي حاكم بر فضاي سياسي بعد از پيروزي انقلاب و سرانجام فضاي سياسي بعد از دوم خرداد سال ١٣٧٦ دارد. مرحوم هاشمي با برخورداري از هوش، زيركي و فرصتشناسي و قدرت تجزيه و تحليل بالا در هر مقطعي متناسب با شرايط و ديدگاههاي ايماني خود عمل كرده است و در اين رابطه بايد او را سياستمداري با عقلانيت و عملگرا توصيف كرد.
آقاي هاشمي يكي از شخصيتهاي اصلي تاثيرگذار در سياستهاي چهار دهه بعد از انقلاب بوده است. شايد بتوان اين دوران را در دو بخش مورد ارزيابي قرارداد. بخش اول؛ در كنار رهبر فقيد انقلاب براي استقرار نظام جمهوري اسلامي و به طور طبيعي ترد و نفي معارضان نظام و حتي منتقدين قانوني است. در شرايطي كه فرهنگ چپ انقلابي در سپهر سياسي ايران حاكم است و «آزادي» را كالاي لوكس تلقي ميكردند و محور اصلي سياستورزي بر محكوميت امپرياليسم امريكا متمركز بود، به طور طبيعي توسعه سياسي، آزادي و حاكميت ملت كه در اصول قانون اساسي نيز تصريح شده است، كمتر مورد توجه و تاكيد قرار گيرد. در مقابل توسعه اقتصادي و تمركز امور در دولت و ملي كردن صنايع و بسياري از خدمات در درون دولت قرار ميگيرد. نگاه مرحوم هاشمي در دوره رياستجمهوري به سياست و انتخاب همكاران و مديريت از بالا از ويژگي سياستورزي در اين دوره محسوب ميشود. با وجود خدمات دوران سازندگي كه در اين دوره صورت گرفته است، اما توسعه فرهنگي، اجتماعي و سياسي و جلب همكاري مردم در امور در پايينترين سطح خود قرار دارد. پيامد آن تورم بالا، شكاف طبقاتي و رشد بيرويه نهادهاي اقتصاد دولتي و نيمهدولتي در اين دوره كاملا محسوس است. پيامد شرايط سياسي اجتماعي دو دهه اول در دوم خرداد ٧٦ با راي اعتراضي مردم به روند گذشته و انتخاب آقاي سيد محمد خاتمي با راي بالا و با تاكيد بر برنامههاي توسعه سياسي است. دستاوردهاي دو دوره رياستجمهوري با گفتمان اصلاحات، نگاه آقاي هاشمي را به تدريج متحول ساخت و در مقاطع مختلف از اين سياستها حمايت كردند. مصاحبه مطبوعاتي ايشان با خبرنگاران داخلي و خارجي در ديماه سال ١٣٧٨ كه براي شفافسازي و توضيح عملكرد در دو دهه گذشته او صورت گرفت در اين راستا قابل بررسي است. وي با سياستهاي عوامگرايانه دو دوره بعدي رياستجمهوري آقاي محمود احمدينژاد كه پيامدهاي سوئي در عرصههاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي در پي داشت؛ آقاي هاشمي همواره در كنار ملت ايستاد و از مطالبات مردم و اجراي قانون اساسي حمايت كرد. مواضع مرحوم هاشمي در جريان انتخابات سال ١٣٨٨ و رياستجمهوري سال ١٣٩٢ و خبرگان رهبري و مجلس در سال ١٣٩٤ و حمايت بيدريغ از برنامههاي آقاي دكتر روحاني با وجود فشارهايي كه بر او و خانوادهاش وارد شد و با صبوري و مراعات اخلاق و قانون مداري ايستادگي كرد؛ گوشهاي از رفتار سياسي آقاي هاشمي است كه زمينههاي حضور گسترده مردم قدرشناس را در مراسم تشييع جنازه آن مرحوم فراهم ساخت.
مشي عقلانيت سياسي و مداراي مرحوم هاشمي ميتواند الگويي براي همه سياستورزان باشد تا با پيگيري مطالبات تاريخي ملت ايران، در چارچوب قانون در كنار ملت قرار گيرند و با تقويت زمينههاي وفاق ملي و همدلي در سطح مديران و شهروندان؛ امكان اجراي برنامههاي توسعه پايدار فراهم شود.
روزنامه اعتماد، 23 دی 1395
