مشارکت مردم؛ نگاه راهبردی به اداره شهرها
محمد توسلی، نخستین شهردار تهران پس از انقلاب
روزنامه همشهری
از اسفند سال 57 دو مشكل اصلي در شهر تهران كاملا برجسته بود. نخست اين كه شهر تهران چگونه و با چه ساز و كار علمی بايد اداره شود. به اين ترتيب، این موضوع در دستور كار قرار گرفت و گروههای كارشناسی انتخاب و كار فشرده ای انجام شد كه نتيجهاش، تغيير تقسیمات تهران از 12 منطقه غيرمنظم به 20 منطقه علمي و منظم بود.البته در سالهای بعد 2 منطقه ديگر هم در غرب مسیل کن به اين 20 منطقه اضافه شد.
دليل چنين تغيير ساختاري اين بود كه نگاه راهبردي مديريت شهري در ساختار جديد شهر تهران حاكم شود. مسئله اصلي اما اين بود كه بر اساس تجربه جهانی ، مديريت سلامت و كارآمد برای شهرها بايد به نحوی باشد كه ساز و كار مشاركت شهروندان در اداره شهر فراهم شود. بر همين اساس، از همان اسفند سال ۵۷ بحث شوراها را مطرح کردیم. برای اين كار و بهمنظور تشکیل شوراهای محلهها و مناطق و همچنين تشکیل پارلمان شهری، تغییر ساختار شهر تهران لازم بود. به اين خاطر، قانونی مطالعه و آماده شد كه پس از عبور از وزارت كشور نهايتا در مهرماه 1358 تحت عنوان مديريت واحد شهری در شورای انقلاب به تصويب رسيد.
ایده پارلمان شهری در واقع، نگاه راهبردی بود که در همه کشورهای توسعهیافته و حتی در حال توسعه وجود دارد. بنابراين شهر تهران به 341 محله تقسيم شد تا محدوده جغرافيای هر محله با فرهنگ مشترک، مشخص و شوراي محله تشكيل شود تا خود شهروندان محلهشان را اداره و به صورت كلان، بر مديريت شهری تهران نظارت كنند.
طبق قانون مصوب شورای انقلاب، قرار بود همه خدمات شهري در تهران زير نظر شوراي شهر و شهرداری و در اصل با نظارت مردم انجام شود. يكی از پيامدهاي مثبت اين اقدام در صورت اجرا كوچک و توانمندسازی دولت بود كه متاسفانه بنا به دلايلی محقق نشد.
ضمن اين كه قانون شوراها هم كه بعدها در اصول قانون اساسي به تصويب رسيده بود هم به فراموشي سپرده شد.تا اين كه در سال 77 با نگاه راهبردی آقاي خاتمی، اين قانون با شكل و شمايل تعديل شده و كمرنگ اجرا و شوراها تشكيل شد.
شكل گيری شوراهای شهر و روستا از مواردی است كه از همان ابتدا مورد توجه ما بود و حالا هم بعد از گذشت بيش از 4 دهه به عقيده من يكی از چالشهاست. شوراي شهر تهران با 21 عضو برای شهری با بيش از 9 ميليون جمعيت، هيچ تناسبي با وظائف و اختیارات واقعی شورای شهر برای سیاست گذاری و برنامه ریزی و نظارت بر اجرای برنامه ها ندارد.
محور بعدی، موضوع حمل و نقل و ترافيک و همچنين مشکل محیط زیست و آلودگی هوای شهر تهران بود كه از همان موقع، گروه كارشناسي براي آن تشكيل شد.
گام نخست اين گروه كارشناسی هم تهیه طرح ترافیک محدوده مركزی شهر تهران برای اولویت دادن به حمل ونقل عمومی است كه هنوز به عنوان یک ضرورت بعد از 4 دهه مورد عمل قرار دارد.
توسعه اتوبوسرانی، مترو و به طور كلی، حمل و نقل عمومی و برداشتن گامهايي در اين راستا كه بتواند به تدريج حمل و نقل عمومی را جايگزين استفاده از خودروی شخصي كند، نياز اساسی تهران بود كه به باور من هنوز هم يكي از اولويت هاي تهران است.
اینها از جمله اقدامات زيربنايي است که جرقه های آن در سال ۵۷ زده شد. به هر حال، اميدوارم در گرامی داشت روز شهرداري ها، نيازهای راهبردی و اولويت دار شهر تهران مورد توجه قرار بگيرد و با نظر كارشناسان ، اين گرههاي كور مديريت شهرها گشوده شود.
منبع: همشهری – 14 تیر 1399
