تاريخ: 15/02/1380
مصاحبه روزنامه آلماني زودويچه با دبيركل نهضت
بازگشت به ميهن بازگشت به زندان
گفتگو با ابراهيم يزدي دبير كل نهضت آزادي كه بهنگام بازگشت به ايران در معرض دستگيري قرار دارد.
مندرج در روزنامة آلماني “زوددويچه ” مورخ 5 ماه مه- مصاحبهگر. كتايون اميرپور
س: مأمورين رسميمدعي هستند كه در خانه شما اسلحه يافتهاند.
يزدي: من ميبايد چقدر ابله بوده باشم كه چنين چيزي را در خانه خود نگاه دارم تا اينكه مامورين آنها را فوراً بيابند. من 69 سال از عمرم ميگذرد و 53 سال است كه فعاليت سياسي دارم. من يك جوان بيتجربه نيستم كه يك چنين چيزي را در خانه خود نگاه دارم. اين حرف كاملاً مسخره است.
س: دلائل اصلي آن دستگيريها و اتهامات شما چيست؟
يزدي: افراطيون چند هدف را دنبال ميكنند يكي اينكه وزارت اطلاعات گزارشي به مجلس داده با اين محتوا كه ما نهضت آزادي را سازماني با اهداف براندازانه نميدانيم. طبيعتاً اين براي ما بسيار مفيد ميبود اگر چنانچه مبتني بر اين گزارش رسميت ما را اعلام ميكردند. ولي اكنون دادگاه انقلاب مدعي شده است كه در خانه من اسنادي يافتهاند كه خلاف اين را ثابت ميكند. هدف ديگرشان اين بود كه از نامزدي آقاي خاتميبراي انتخابات هشتم ماه ژوئن جلوگيري كنند. ايشان بايد تا يكشنبه آينده مشخص كند كه آيا نامزدي خود را اعلام خواهد كرد؟
س: آيا شما فكر ميكنيد او نامزدي خود را براي انتخابات اعلام بكند؟
يزدي: بله بنظر من او نامزد خواهد شد و مطمئناً نيز پيروز ميشود. اما سخت ميتوان گفت با چه ميزاني از اكثريت
س: آيا نهضت آزادي از خاتميحمايت ميكند؟
يزدي: اگر او نامزدي خود را اعلام كند طبيعتاً ما از او حمايت ميكنيم.
س: در حال حاضر حزب شما در ميان مردم از چه موقعيتي برخوردار است؟
يزدي: هويت ايراني مبتني بر دو چيز است. ديانت و مليت. نهضت آزادي نيز متكي بر اين دو اصل بوده، مليـ مذهبي است و اين قابليت پذيرش آنرا براي مردم خيلي بالا ميبرد و به همين جهت هم ميباشد كه نهضت آزادي پاسخدهنده نيازهاي مردم است. ما دهها سال است كه به لحاظ فرهنگي فعاليت وسيع داريم و نقائص موجود را به نقد ميكشيم. به همين دليل نير افكار عمومياز ما حمايت ميكند.
س: دليل اينكه حمله اصلي افراطيون متوجه نهضت آزادي بوده و به نيروهاي ليبرال مذهبي مانند فيلسوف مذهبي عبدالكريم سروش كمتر حمله ميكنند چيست؟
يزدي: به آنها هم حمله ميكنند و هيچ كجا نميگذارند آقاي سروش در جلسات عموميصحبت كند. بعلاوه اينجا يك تفاوتي وجود دارد. زيرا او در هيچ حزب سياسي عضويت ندارد اما نهضت آزادي يك تاريخچه مبارزات طولاني دارد. ما 40 سال پيش شروع كردهايم و همواره فعال بودهايم و پرچم مبارزه را برافراشته نگاه داشتهايم.
س: آيا نفوذ شما در ميان مردم از مثلاً جبهه مشاركت براي ايران اسلاميكه در عمل نيز امكان فعاليت در زمينه سياسي را دارد، بيشتر است؟
يزدي: ارزيابي اين امر كار مشكلي است سالهاست كه به نهضت آزادي اجازه داده نميشود در انتخابات شركت كند به سختي ميتوان گفت كدام حزب در ميان مردم واقعاً پايگاه دارد. اما من حدس ميزنم كه دليل همين عكسالعمل شديد افراطيون در مقابل ما اينست كه در صورتي كه به نهضت فرصت فعاليت و كار داده شود از حمايت وسيعي در ميان مردم برخوردار خواهد بود و اين را افراطيون به خوبي ميدانند.
س: موضع نهضت آزادي در قبال ولايت فقيه چيست؟ آيا موضع شما در قبال اين مدل حكومت در جمهوري اسلامي ايران نيست كه موجب خشم افراطيون گشته است؟
يزدي: هيچ ضرورتي وجود ندارد كه افراد به هر بند قانون اساسي معتقد باشند. حتي چند تن از روحانيون برجسته هستند كه به ولايت فقيه اعتقاد ندارند. اما هر ايراني شهروند موظف است كه به قانون حاكم تمكين كند. و نهضت آزادي به قانون پايبندي دارد و از آن تبعيت ميكند. ما بارها اعلام كردهايم كه از قانون اساسي تبعيت ميكنيم. بهمين دليل مساله اين نيست كه آيا كسي به ولايت فقيه معتقد هست يا نه، او بايد از قانون تبعيت كند. 97 درصد مردم ايران البته مسلمان هستند. ولي ما 3 درصد غيرمسلمان هم داريم و 6 درصد مسلمان سني. اينها حتما به ولايت فقيه اعتقاد ندارند. اما آنها بايد به قانون پايبند باشند زيرا كه ايراني هستند.
س: آيا اين ارزيابي مبالغهآميز است كه در ايران ميان دو گروه كه اسلام را به دو گونة متفاوت تفسير ميكنند جنگ حاكم است؟
يزدي: من اصطلاح جنگ را در اين مورد بكار نميبرم. به نظر من جامعه ايراني در دوران تحول بسر ميبرد. و موضوع اصلي اين تحول تضاد ميان مدرنيته است و سنت. در دوران پهلوي برخي از عناصر ظاهري مدرنيته به مردم تحميل شده بود كه آنها مورد قبول واقع نشد. طرحهاي تحولي ميبايد در فرهنگ ملي ما ريشه داشته باشند تا كه مورد قبول مردم قرار گيرند. يكي از نتايج جنبي انقلاب در عمل اين بود كه تعادل موجود به نفع مدرنيته تغيير يافت. بسياري از جهات مدرنيته مشمول ميدان مبارزه سياسيـ ايدئولويك شدهاند. روشنفكران مذهبي ما در اين زمينه مدتهاست كار ميكنند. در حال حاضر برخي از عناصر اصلي مدرنيته مانند دموكرالسي و توسعه كاملاً مشمول اين روند شدهاند فقط افراطيون هستند كه برايشان اين سئوال مطرح است كه آيا اسلام و دموكراسي قابل جمع هستند. براي سايرين مشكل حل شده. من اين را يك روند توسعه ميدانم و نه يك جنگ.
س: آيتاللهالعظميمنتظري حمايت خود را از دستگيرشدگان اعلام كرد. ارتباط ميان حزب شما با اين بزرگترين معترض ميان روحانيون چگونه است؟
يزدي: ما با ايشان هيچگونه ارتباط سازماني نداريم. اما سالهاست كه همديگر را ميشناسيم. آشنائي من با ايشان از دهه 1960 (دهه 1340) كه در زندان شاه بسر ميبرد، ميباشد. و من بخاطر دارم كه ايشان نامهاي به دبيركل سازمان ملل نوشت تا توجه او را نسبت به اوضاع سياسي ايران در رژيم شاه جلب نمايد. ايشان از فعاليتهاي ما به عنوان يك حزب اپوزيسيون آگاه بود و زماني كه من پس از انقلاب وزير امور خارجه شدم هفتهاي يكبار با ايشان ملاقات داشم و در مورد تحولات سياسي به ايشان گزارش ميدادم. اما پس از اعتراضاتي كه ايشان به عنوان قائم مقام آقاي خميني نسبت به پايمالي حقوق بشر كردند كه به همين دليل نيز بركنار شدند تاكنون بيش از يكي دو بار ايشان را نديدهام. اما حمايت ايشان از نهضت آزادي غير عادي نيست. ايشان ميدانند كه اتهامات وارده عليه ما هيچ مبنائي ندارد.
س: خواست مأمورين ايران است كه شما به كشور مراجعت كنيد آنگاه ميخواهند شما را به دادگاه بكشند قصد شما چيست؟
يزدي:. من سرطان پروستات دارم. اگر مامورين ايران به من ضمانت دهند كه مداواي من ادامه يافته و كتباً از من بخواهند كه به كشور مراجعت نمايم، خواهم رفت. اما مداواي من قابل تعويق نيست. تا كنون سرطان به ساير نقاط بدن سرايت نكرده است اما اگر مداوا بطور جدي ادامه نيابد آنگاه سرطان سرايت خواهد كرد.
س: اما در حال حاضر اگر شما به ايران بازگشت كنيد اوضاع برايتان خطرناك است.
يزدي:. بله اما من كه هيچ اقدام خلاف قانوني نكردهام. من به پرسشهاي دادگاه انقلاب پاسخ خواهم داد و نسبت به اتهامات موضع خواهم گرفت. اتهامات وارده كاملاً بيمعني و فاقد هر گونه مبنا و اساس ميباشد.
س: اين حرفها كه اثري ندارد. يك شخص روحاني، حسن يوسفي اشكوري نيز هيچ كار خلاف قانوني نكرده است. او تنها اظهار كرده با اجباري كردن روسري موافق نيست اين نظر را كه ايشان به عنوان يك مسلمان بيان كرده است بنظر برخي از روحانيون برجسته كه حتي چند تن از آنها از محافظه كاران نيز بحساب ميآيند بيانش فاقد اشكال است. با تمام اينها اشكوري را به ارتداد متهم كردهاند كه مجازات آن اعدام است.
يزدي:. بله با وجود اين من بايد به ايران بازگشت كنم. و درست به دليل همين نحوهاي كه مامورين با اشكوري و ساير دستگيرشدگان برخورد كردهاند. در مورد آنها نگذاشتهاند مداواي پزشكي لازم صورت گيرد. اما من بايد از يك امرمطمئن گردم. آنها بايد به من به لحاظ پزشكي اجازه دهند كه در دوران حبس درمانم تحت نظر پزشك معالج خودم ادامه يابد.
