شماره: 1492
تاريخ:17/01/74
مصاحبه خانم آندويي، خبرنگار روزنامه كريستين ساينز مانيتور
با آقاي دكتر ابراهيم يزدي (20/12/73)
س1ـ وضعيت كنوني نهضت آزادي را چگونه توصيف ميكنيد؟ وضع نهضت با دولت چگونه است؟ آيا شما تحت فشار و محدوديت هستيد؟ طرفداران شما چه كساني هستند؟ و شما معرف چه گروه اجتماعي ميباشيد؟
جـ نهضت آزادي ايران، از همه طرف تحت فشار دولت قرار دارد. دولت اجازه نميدهد ما از ساختمان و دفتر مركزي خود استفاده كنيم. روزنامهها اجازه ندارند، مطالبي كه از نهضت صادر ميشوند، چاپ نمايند. روزنامه ميزان، كه نظرات نهضت آزادي را منعكس ميساخت، بدون رعايت تشريفات قانوني توقيف شده است و اجازه انتشار آن را نميدهند. وزارت كشور، بر خلاف قانون اساسي و قانون فعاليت احزاب، درخواست نهضت آزادي را براي صدور پروانه رد كرده است. مأموران امنيتي و اطلاعاتي دولت، اعضا و طرفداران ما را تحت فشار قرار ميدهند. اگر دانشجو باشد، او را از تحصيل محروم ميسازند و اگر مثلا كاسب باشد، در راه ادامه كسب و كارش مانع و مزاحمت ايجاد ميكنند. چندي قبل تعدادي از اعضاي كادر رهبري و فعال نهضت آزادي را بازداشت كردند و تحت انواع فشارها قرار دادند. نهضت آزادي، اگرچه از نظر فكري معرف جريان عمده روشنفكري اسلامي و جنبش احياي ديني ايران است، اما بسياري از مردم، از قشرها و طبقات مختلف، از مواضع نهضت آزادي ايران حمايت ميكنند.
س2ـ شما وضعيت آزاديهاي سياسي و حقوق بشر را در ايران كنوني، چگونه ارزيابي ميكنيد؟
جـ كميسيون حقوق بشر سازمان ملل متحد و ساير سازمانهاي بينالمللي حقوق بشر، شواهدي را جمعآوري و منتشر كردهاند كه حاكي از نقض جدي حقوق بشر در ايران است. دولت ايران، كه امضاءكننده اعلاميه جهاني حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد ميباشد، مدعي است كه منشور سازمان ملل و اعلاميه جهاني حقوق بشر با مباني حقوق بشر اسلامي متفاوت است. اما سخن نهضت آزادي ايران اين است كه اصول مصرحه در فصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران حقوق و آزاديهاي اساسي ملت را، كه يكي از آرمانهاي اصلي انقلاب اسلامي ميباشد، بيان كرده است. و دولت ملزم و متعهد به اجراء و تأمين آنهاست. متأسفانه بخش عمدهاي از اين اصول بطور مستمر زير پا گذاشته ميشود و برخي از آنها ناديده گرفته شده است.
س3ـ مقامات دولت مدعي هستند كه احزاب سياسي اجازه فعاليت دارند و براي دهها حزب و گروه سياسي مجوز صادر شده است. آنها از چه چيزي صحبت ميكنند؟ چه اميدي براي قانوني شدن احزاب سياسي و تكثر سياسي در ايران وجود دارد؟
جـ هر زمان كه دولت در مورد آزادي فعاليت احزاب سياسي تحت فشار افكار عمومي قرار ميگيرد، مدعي ميشود كه فعاليت احزاب سياسي آزاد است و براي دهها حزب و گروه سياسي مجوز صادر كرده است. اما مردم اين ادعاي وزارت كشور را باور ندارند. زيرا اگر فعاليت احزاب سياسي آزاد باشد، اين فعاليتها بايد بروز و ظهور خارجي داشته باشد. احزاب و گروههاي مورد ادعاي وزارت كشور كجا هستند كه هيچ اثر خارجي ندارند؟ مردم به طعنه ميگويند لابد منظور وزارت كشور صدور مجوز فعاليت حزبي براي «اجنّه» است كه علني و مشهود نيست و انسانها فعاليت آنها را نميبينند. اما درباره آينده بايد گفت كه دير يا زود بيهيچ ترديدي دولت مجبور خواهد شد از قانون تمكين نمايد و به احزاب دگرانديش و خارج از حاكميت امكان فعاليت سياسي را بدهد و حضور آنها را به رسميت بشناسد.
س4ـ از نظر شما، درك اسلام از مفهوم حقوق بشر چيست؟ همانطور كه گفتيد مقامات رسمي دولت ايران معتقدند درك اسلام از حقوق بشر با مفاهيم غربي متفاوت است؟
جـ اين استنباط و نظر مقامات دولت ايران در اكثر موارد نادرست است. قبل از انقلاب اسلامي، علما و دانشمندان برجسته رسالههايي در مقايسه مفاد بيانيه جهاني حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد با مباني اساسي حقوق بشر اسلامي تأليف و منتشر ساختهاند. اين تحقيقات نشان ميدهد كه تفاوت عمده و اساسي ميان مباني حقوق بشر در اسلام با حقوق و آزادي اساسي مندرج در اعلاميه جهاني حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد وجود ندارد.
س5ـ در دولت چه جرياني قدرت اصلي را در دست دارد. دولت چقدر مشتاق عادي كردن روابط با دولت آمريكاست؟
جـ سوال شما دو بخش دارد. در مورد بخش اول بايد گفت، تمايلات و اولويتهاي گروهي قدرت در درون حاكميت در تغيير و تحول دائم است. در شرايطي كه به احزاب سياسي اجازه و امكان فعاليت داده نميشود، و دولت و مجلس نمايندگان از افراد با انگيزههاي عمدتاً شخصي و فردي، آنهم در اكثر موارد ناروشن و مبهم، تشكيل ميگردد. بنابراين گروهبنديها و جناحهاي درون حاكميت براساس جابهجايي قطبهاي قدرت براي حفظ قدرت و امكانات تغيير پيدا ميكنند.
در مورد قسمت دوم سوال شما، بايد آن را از دولتمردان پرسيد.
س6ـ بعد از درگذشت امام خميني، چه تغييرات عمدهاي صورت گرفته است، آيا يك خلاء جدي وجود دارد؟
جـ حوادث عمده عبارتند از تغييرات در قانون اساسي اوليه، به نفع تثبيت حكومت روحانيون، نظير شوراي تشخيص مصلحت و ازدياد اختيارات رهبري. اين تغييرات بيش از پيش حقوق ملت و نقش مجلس شوراي اسلامي را كمرنگ كرده است. در تمام انقلاباتي كه رهبري با يك شخصيت كاريزماتيك ميباشد فقدان اين نوع رهبري خلاء بزرگي بهوجود ميآورد و جانشينانش عموماً با مشكلات ناشي از اين خلاء روبرو هستند. رهبر كاريزماتيك انتخابي نيست و نميتوان برايش جانشيني يافت و آن را جايگزين ساخت.
س7ـ به نظر شما، بعد از گذشت 16 سال از انقلاب اسلامي، ايران به كجا ميرود؟ آيا به طرف باز شدن جو سياسي؟ و چه نوع جامعهاي بهوجود آمده است؟
جـ انقلاب اسلامي ايران، هنوز به آن مقطع نرسيده است كه بتوان نتايج نهايي آن را جمعبندي كرد. بيترديد اوضاع عمومي مملكت، وضع اقتصادي و اجتماعي هر روز رو به وخامت بيشتري ميرود. به نظر ميرسد بافت و ساختار قدرت سياسي ايران، بعد از انقلاب به گونهاي است كه باز شدن جو سياسي را، دير يا زود، اجتنابناپذير ميسازد. يكي از سه آرمان يا شعار اصلي انقلاب اسلامي، آزادي، يعني آزاديهاي سياسي بوده است. امروزه تأمين آزاديهاي سياسي خواست تقريباً تمامي گروههاي سياسي است. حتي برخي از گروههايي كه در درون حاكميت ميباشند. اين خواست عمومي و مردمي آنقدر قوي و ريشهدار است كه دولت چه بخواهد و چه نخواهد، چارهاي جز تمكين و تن در دادن به آن نخواهد داشت.
س8ـ انتخابات آينده مجلس شوراي اسلامي و رياست جمهوري را چگونه ميبينيد؟
جـ نهادي شدن آزاديهاي سياسي و حضور فعال احزاب سياسي شرط اصلي و لازم انتخابات آزاد ميباشد. در يك جامعه بسته سياسي، انتخابات آزاد معني و مفهومي ندارد. اين موضوع يكي از موارد اختلاف اساسي ميان نهضت آزادي و ساير گروههاي سياسي با دولت است. اما به هرحال، به نظر نهضت آزادي ايران، مردم و گروههاي سياسي بايد به منظور شركت در انتخابات، در جهت تأمين آزاديهاي سياسي مصرحه در قانون اساسي، كه يك پيششرط اساسي آن است، مبارزه نمايند.
روابط عمومي نهضت آزادي ايران
فروردين 1374
