در سال 1344، بعد از زنداني شدن سران و فعالين نهضت عده اي ازافرادفعال نهضت آزادي ايران كه هنوز آزاد بودند، وبا توجه به شرايط رژيم حاكم و جمع بندي مبارزات سياسي سالهاي 40وبخصوص قيام خونبار پانزدهم خرداد، ادامه مبارزات سياسي را غير عملي مي ديدند، به پايه گزاري استراتژي جديدي دست زدندوكار مطالعه و خودسازي را آغاز كردندو از سال 1347 موفق به تدوين استراتژي جهاد مسلحانه و مبارزه مخفي شدند. اين سازمان در سال 1350 سازمان مجاهدين خلق نام گرفت. ساير افراد نهضت همچون تمامي اقشار مذهبي مبارز تمام امكانات خود را در اختيار گزارده و در حد مقدور همكاري مي كردند. در سال 1354 انحرافات و تحولاتي در درون سازمان مجاهدين خلق رخ داد. از سال 54 تا پيروزي مرحله اي انقلاب در 22 بهمن 1357 تغييرات وسيع و سريع و عميق در كشور بوجود آمد و ملت ما هر روز شاهد حادثه تازه اي بود. نهضت آزادي ايران در طي اين سه سال، در هر مورد، و در هر شرايطي متناسب با ضرورتها و امكانات، نقش و وظيفه و رسالت ملي و اسلامي خود را انجام داده است و هرگز بيرون از صحنه و خاموش و آرام و ساكت نبوده است. در قسمت هاي زير هر يك از اين فعاليت ها را در بخش هاي جداگانه مختصراً گزارش و اسناد مربوط به هر بخش جداگانه منتشر مي گردد.
بخش اول ـ نشريات تحليلي با امضاهاي مستعار: در سال 1354 پس از انتشار بيانيه تغيير مواضع ايديولوژيك سازمان مجاهدين خلق كه ضربه سختي به نهضت اسلامي امت ما وارد ساخته بود و موجي از نگراني توام با تعجب و استفهام در محافل مذهبي بخصوص جوانان مسلمان پر شور چه در داخل و چه در خارج از كشور بوجود آمده بود، با توجه باينكه از كادرهاي اوليه سازمان مجاهدين عملاً كسي در خارج از زندان باقي نمانده بودافراد قديمي نهضت آزادي ايران كه با سازمان مجاهدين همكاري ميكردند مسووليت سنگيني بر دوش احساس كردند و براي خنثي كردن اثرات اين توطيه منافقانه كه از ناحيه دشمنان نهضت اسلامي ايران شكل گرفته بود با ايجاد هسته سه نفري كاملا مخفي (آقايان مهندس عبدالعلي بازرگان ـ مهندس محمد توسلي و يكي از همفكران نهضت آقاي مهندس ميرحسين موسوي) تحليلهايي تهيه و منتشر ساخته كه در داخل كشور بخصوص در بين دانشجويان و در خارج از كشور تكثير و بطور وسيع توزيع ميشد. بين سالهاي 1354و1355 جمعاً چند تحليل با نامهاي مستعار مختلف از قبيل «مسلمانان آگاه» ، «دانشجويان دانشگاه» ، «دانشجويان مسلمان» ، «مسلمانان متعهد» و ……… تهيه و با رعايت كامل مسايل امنيتي توزيع شد. در اين بيانيه ها، نظرات اين اعضاي نهضت آزادي ايران در قبال كودتاي منافقان در درون سازمان مجاهدين و توطيه رژيم در ضربه زدن به نهضت اسلامي ايران و ساير مسايل منعكس است. ضمناً اين نظرات كه مورد تاييد روشنفكران مذهبي قرار داشت نمودار جوفكري سالهاي مذكور نيز ميباشد.
بخش دوم ـ نشريات تحليلي «جنبش مسلمانان ايران» :
بدنبال بن بستهاي سياسي و اقتصادي در اداره مملكت و اوج گيري فشار و خفقان و بوجود آمدن زمينه هاي عميق براي قيام توده هاي محروم و تحت ستم جامعه، رژيم پيشاپيش، براي حل مسايل خود دست به تغييراتي زدو هويدا نخست وزير سيزده ساله خود را بركنار و آموزگار مهره شناخته شده آمريكا را جايگزين ساخت. با وجود جو خفقان و سلطه ساواك و پليس اين تغييرات زمينه هايي براي قشر روشنفكر و متعهد فراهم ساخت تا در شرايط جديد به افشاي ماهيت رژيم و روشنگري و بسيج مردم بپردازد.
جمعي از اعضاي نهضت آزادي ايران (آقايان مهندس عبدالعلي بازرگان ـ مهندس محمد توسلي ـ سيد مهدي جعفري ـ دكتر فريدون سحابي –مهندس هاشم صباغيان) همراه با چند تن از برادران همفكر كه در بسياري از فعاليتهاي اجتماعي ـ فرهنگي سالها همكاري داشتند (آقايان دكتر حبيب الله پيمان ـ مهندس حسين حريري –مهندس يزدان حاج حمزه ـ مهندس حسين موسوي) از اوايل تابستان سال 1355 با ايجاد هسته مخفي دست به اقداماتي در جهت روشنگري مردم بخصوص قشرهاي جوان و روشنفكر وبسيج و تشكل آنان زدند يكي از اقدامات انتشار نشريات تحليلي با عنوان «جنبش مسلمان ايران» بود.
اين تحليلها از شهريور ماه 1355 تا آبان 1357 بر اساس ضرورتها و حوادثي كه بوجود ميآمد منتشر شد كه دوازده شماره آن در مجموعه حاضر گردآوري شده است. در شرايط خاص اين دوره كه جو سانسور و خفقان حاكم است اين هسته موفق شد با رعايت مسايل امنيتي در حاليكه نشريه نسبتاً بطور وسيع در داخل و خارج توزيع ميشدكوچكترين برگه و اثري از خود باقي نگذاردو نه تنها ساواك بلكه دوستان نزديك نيز از افراد اين هسته بي اطلاع باشند. اين نشريه شايد تنها نشريه تحليلي منظم و مؤثر بود كه مورد استقبال مردم مبارز و مجاهد چه در داخل و چه در خارج كشور قرار ميگرفت و به مبارزات مردم محتوي و شكل مي بخشيد. در اينجا ذكر اين نكته لازم است كه در تير ماه 1357 تحليل هاي مشابهي با عنوان «جنبش مسلمانان مبارز ايران» و «جنبش مسلمانان مبارز» منتشر ميشد و در آنها زير پوشش طرفداري از آيت الله العظمي امام خميني و مجاهد شهيد دكتر شريعتي ناجوانمردانه دروغها، تحريفها و اتهاماتي متوجه يكي از مخلصترين و پايدارترين چهره هاي مبارز مسلمان ضد استبداد جناب آقاي مهندس بازرگان ميكردند كه طي بيانيه اي تير ماه1357 عمل منافقانه نويسندگان آنها افشاء شد. بعد ها معلوم شد اين اقدام توسط آقاي دكتر پيمان بدون اطلاع ساير افراد اين هسته انجام شده است. ايشان با ادامه همين نشريه بعد از پيروزي انقلاب «جنبش مسلمانان مبارز» را تشكيل دادندكه عملكرد خاص ايشان در اين دوره و بعد از پيروزي انقلاب نياز به بحث جداگانه دارد.
بخش سوم ـ انتشار اخبار جنبش اسلامي:
درآبانماه 1357 پس از اوج گيري نهضت اسلامي رژيم جنايتكار شاه مجبور شد با توسل به سياست سانسور مطلق و اختناق كامل، مطبوعات راتعطيل و راديوتلويزيون را اشغال و تمام كانون هاي تجمع مردم از قبيل مساجد، مدارس و دانشگاهها را تعطيل نمايدو با قطع روابط مردم و بي خبر نگهداشتن آنان با خيال راحت كشتار مردم را گسترش دهدو از اين طريق شور انقلابي خلق ما را خاموش سازد. نهضت آزادي ايران بحكم وظيفه براي مقابله با اين توطيه رژيم دست به انتشار نشريه اي با عنوان «اخبار جنبش اسلامي» زد و از اين طريق تا آنجا كه ممكن بود اخبار جنايات رژيم و اقدامات مردم را در شهرهاي مختلف جمع آوري و از طريق تشكيلاتي و افراد مطمين نشريه مزبور را در سطح وسيعي توزيع مينمودكه خود مردم نسبت به تكثير و توزيع مجدد آن اقدام ميكردند. طي 52 روز يعني از تاريخ25/8/57 تا تاريخ18/10/57 جمعاً يازده شماره از نشريه اخبار جنبش اسلامي چاپ گرديد. صفحات اين نشريه حداقل سه صفحه و حداكثر12صفحه بوده است با توجه به فقدان نشريات آزاد در اين مدت مجموعه اين نشريه سند معتبر و با ارزشي براي نشان دادن جزييات حوادث انقلاب در چند ماهه مربوط مي باشد.
بخش چهارم ـ اعلاميه هاي امضا دار اشخاص
اين اعلاميه ها كه قبل از پيروزي انقلاب در سالهاي 57 ـ 1355 منتشر گرديده اند شامل اعتراضات و نامه هاي مختلف به حكومت وقت ميباشد گرچه همه مفاد اين قبيل نامه ها مبين جهت گيري نهضت آزادي و يا اعضا آن نمي باشداما از آنجا كه وحدت همه نيروها و افراد جهت سرنگوني رژيم نقش بسزايي داشت بعضي از اعضا نهضت آزادي اين بيانيه ها را كه عموماً جهت ضد رژيمي آن مشهود مي باشد امضاء كرده اند. ما براي تكميل مجموعه اسناد و فعاليت هاي نهضت آزادي اين اسناد را نيز جمع آوري و در اين مجموعه مي آوريم.
بخش پنجم ـ جمعيت ايراني دفاع از آزادي و حقوق بشر1
بخش ششم ـ هيات اعزامي امام خميني به تاسيسات نفت جنوب جهت تامين مصرف داخلي1
بخش هفتم ـ كميته اعتصابات امام خميني1
بخش هشتم ـ كميته امام خميني سرپرست سفارت و كنسولگريهاي ايران در آمريكا1
بخش نهم ـ شوراي انقلاب2
بخش دهم ـ دولت موقت3
بخش يازدهم ـ ستاد برگزاري نمازهاي عيد فطر و راهپيماييهاي ميليوني انقلاب و استقبال از امام4
1 ـ در دفتر دوم جلد نهم اسناد چاپ ميشود.
2 ـ در نشريه «شوراي انقلاب و دولت موقت از زبان مهندس بازرگان» آمده است.
3 ـ در كتاب «مشكلات و مسايل اولين سال انقلاب از زبان مهندس بازرگان» آمده است.
4 ـ اعضاء نهضت در ميان مسلمانان مبارز و فعال سالهاي 55و 57 نقش مؤثري در برنامه ريزي و تداركات نمازهاي عيد فطر قيطريه در سالهاي 55و 57و همچنين ستاد برگزاري راهپيماييهاي ميليوني تاسوعا و عاشورا و اربعين و بهمن ماه سال 57 و بالاخره ستاد استقبال از امام داشته اند. براي حفظ تاريخ و اصالتهاي انقلاب و جلوگيري از تحريفها، اين اسناد نيز كه مربوط به انقلاب اسلامي ايران مي باشدجمع آوري و منتشر خواهد شد.
